Spermatosel xaya artımında yerləşən, adətən spermatozoid tərkibli maye ilə dolu xoşxassəli kistadır. Çox vaxt simptomsuz olur.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Epididimis kistası
Xəstəlik haqqında
Xayalığın yuxarı qütbündə həcmli törəmə epididimis kistası ola bilər. O, kişi fertilliyini də poza bilər. Belə hallarda uroloq-androloqun konsultasiyası tələb olunur.
Mərkəzdə beynəlxalq urologiya standartlarına uyğun tibbi yardım göstərən təcrübəli mütəxəssislər çalışır.
Kişinin hər bir cinsiyyət vəzisinin öz epididimisi var. Sonuncu vahid şəbəkəyə birləşən çoxsaylı kanalcıqlardan ibarətdir. Əgər hər hansı səbəbdən epididimisdə əmələ gələn selikli maddənin axını bloklanarsa, kanalcıq genişlənərək boşluq əmələ gətirir. Bu, spermatosele adlanır. Kista həm xayaya, həm də qonşu axacaqlara mexaniki təsir göstərir. Xayalıq orqanlarının patologiyası strukturunda spermatoselenin payına halların 7%-i düşür.
Epididimis kistalarının bütün halları simptomlarla təzahür etmir. Törəmənin ölçüləri böyüdükcə o, vizual müayinə zamanı nəzərə çarpa bilər. Xayalığın əl ilə yoxlanması zamanı kistalar asanlıqla müəyyən edilir. Spermatosele yuxarı hissədə yerləşir. Obyektiv diaqnostika üçün diafanoskopiya və ultrasəs skanlaşdırılması aparıla bilər.
Bu xəstəlikdə konservativ müalicə üsulları mövcud deyil. Kista böyüyərsə və ya diskomfort yaradarsa, cərrahi müdaxilə göstərişdir. Müasir urologiyada əməliyyatlar az invaziv üsullarla aparılır.
Səbəbləri
Anadangəlmə xaya artımı kistaları inkişaf anomaliyası hesab olunur. Onlar Haller kanallarının yuxarı hissəsindən əmələ gələ bilər və ya çıxarıcı axacaqlardan qaynaqlana bilər.
Qazanılmış kistalar travmalardan sonra formalaşa bilər. Belə ki, mexaniki təsir damarların cırılmasına səbəb olur, qan toxumalara hopur. Tədricən o, immun sistemi hüceyrələri tərəfindən liziz olunur. Qansızma yerində isə kistanı təşkil edəcək boşluq formalaşa bilər. İltihabi spermatoselelər də qazanılmış xarakter daşıya bilər. Epididimisə daxil olan mikroorqanizmlər proiltihabi mediatorların istehsalını işə salır. Sonuncular damar yatağından plazmanın çıxmasını stimullaşdırır. Eyni zamanda çıxarıcı axacaqların tutulması baş verir ki, bu da kistanın əmələ gəlməsinə səbəb olur.
Təsnifat
Epididimis kistası müxtəlif mənşəyə malik ola bilər.
- Anadangəlmə. Bətndaxili mərhələdə formalaşır və periton vərəqələrinin natamam birləşməsi ilə əlaqədardır. Adətən belə törəmələr diametri 25 mm-dən çox olmayaraq böyüyür. Şəffaf maye ilə doludur.
- Qazanılmış. Həyat boyu formalaşır və patoloji proseslərin nəticəsidir. Belə ki, kista iltihabi prosesin nəticəsində və ya travmadan sonra (toxumalara qansızma nəticəsində) əmələ gələ bilər. Tərkibi qatı, bulanıq və ya hemorragik ola bilər.
Spermatosele 1 kameradan ibarət ola bilər və ya çoxkameralı ola bilər. Tərkibində tez-tez spermatozoidlər (onların bir hissəsi tələf olur) və desvamasiyaya uğramış kanalcıq hüceyrələri olur.
Klinik mənzərə
Ən çox epididimis kistaları uzun müddət heç bir əlamətlə özünü büruzə vermir. Simptomlar adətən törəmə əhəmiyyətli ölçülərə çatdıqda meydana çıxır. İlkin mərhələlərdə əlavə müayinə üçün səbəb xayalığın yuxarı hissəsində orqanın müəyyən asimmetriyasına səbəb ola bilən girdə, ağrısız şişin aşkarlanmasıdır. Kista böyüdükcə aşağıdakı şikayətlər meydana çıxır:
- idmanla məşğul olarkən xoşagəlməz hisslər;
- intim yaxınlıq zamanı diskomfort;
- oturaq vəziyyətdə və yeriyərkən diskomfort.
Kista sperma axacaqlarını sıxa bilər. Bu halda o, hamiləliyin baş verməsini çətinləşdirir. Kişilər sonsuzluqla bağlı müayinə olunmağa başlayırlar. Bu zaman kistoz törəməyə diaqnoz qoyula bilər.
Xəstəliyin həyat üçün proqnozu nisbətən əlverişlidir. Kista divarının infeksiyalaşması və cırılması adətən nadir hallarda baş verir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnostik axtarış ixtisaslı uroloqun konsultasiyası ilə başlayır. Həkim xayalıq nahiyəsini əl ilə yoxlayır və patoloji törəməni aşkar edir. Epididimis kistasına aşağıdakı əlamətlər dəlalət edir – xayalığın yuxarı hissəsində yerləşən girdə, ağrısız şiş. O, aydın konturlara malikdir, nisbətən hərəkətlidir və yumşaq-elastikdir.
Diaqnozu təsdiqləmək üçün diafanoskopiya istifadə oluna bilər. Bu, işıq şüasının tədqiq olunan orqana yönəldilməsidir. Spermatosele kistoz quruluşa malikdir, ona görə də əsl şişlərdən fərqli olaraq şüaları saxlamır. Kistanın dəqiq həcmini ölçmək və onun yerləşməsini müəyyən etmək üçün exoqrafiya (USM) aparılır. Mürəkkəb diaqnostik hallarda daha yüksək texnoloji müayinələr – kompüter və ya nüvə-maqnit rezonans tomoqrafiyası tələb oluna bilər.
Müalicə
Spermatosele zamanı konservativ terapiya tətbiq olunmur. İltihabi kistalar halında belə antibiotiklərin istifadəsi göstəriş deyil, çünki səbəbkar mikroorqanizm artıq öz əhəmiyyətini itirmişdir. Kista böyüyərsə, simptomların yaranmasına səbəb olarsa və ya fertilliyi pozarsa, cərrahi müalicə göstərişdir.
Kiçik kistaları uroloqlar müşahidə etməyi tövsiyə edir. Mütəxəssisin nəzarət müayinələri və dinamik USM böyümə sürətini qiymətləndirməyə kömək edəcək.
Aktiv taktika əməliyyatın aparılmasından ibarətdir. Göstərişlər bunlardır:
- kistoz törəmənin ölçülərinin əhəmiyyətli artımı;
- simptomların yaranması – xayalıq nahiyəsində ağrı və diskomfort;
- spermatoselesi olan kişidə sonsuzluq.
Müasir urologiyada epididimis kistası olduğu hallarda 2 tip əməliyyat aparılır:
- Spermatoselektomiya. Cərrah xayalığın ön hissəsində kiçik kəsik aparır. Kista diqqətlə ayrılır və kəsilib çıxarılır. Xayanın toxumaları və epididimisin dəyişməmiş toxumaları zədələnmir.
- Aspirasiya-skleroləşdirici texnika. Bu üsula nadir hallarda müraciət olunur, çünki kistanın qalan divarından residivlər mümkündür. Aspirasiya skleroləşdirmə ilə birlikdə adətən spermatoselektomiyaya əks göstərişlər olduqda aparılır. Cərrah kistanı punksiya edir, tərkibini sorub çıxarır və boşluğa skleroant (birləşdirici toxumanın böyüməsini aktivləşdirən, divarları bir-birinə yapışdıran maddə) yeridir.
Cərrahi müalicədən 1 həftə sonra xəstə nəzarət müayinəsinə gəlir. 1 ay ərzində idman məşğələlərindən və cinsi yaxınlıqdan çəkinmək lazımdır. Sonrakı həkim baxışlarının proqramı fərdi tərtib olunur.
Reabilitasiya
Nəzarət müayinəsində (1 həftədən sonra) həkim toxumaların necə sağaldığını qiymətləndirir, həmçinin tikişləri çıxarır. Yüngül-orta fiziki fəaliyyət tövsiyə olunur, idman zalına 1 aydan sonra qayıtmaq olar. Cinsi həyatdan çəkinmə də 1 ay olmalıdır.
Profilaktika
Spermatoselenin anadangəlmə formalarının qarşısını almaq üçün hamiləliyin normal keçməsi və birinci trimestrdə mütləq göstərişlər olmadan hər hansı preparatların istifadəsindən imtina böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Qazanılmış formaların profilaktikası – xayaların torbasının travmatizasiyasının azaldılması və sidik-cinsiyyət sistemi iltihabi xəstəliklərinin vaxtında müalicəsidir. Risk qrupundan olan kişilər gizli problemləri aşkar etmək üçün mütəmadi olaraq uroloqa müraciət etməlidirlər.
Yadda saxla!
Müasir urologiya toxumaların travmatizmi minimal olan az invaziv üsullarla cərrahi müalicə aparmağa çalışır. Hər bir xəstə üçün əməliyyat variantı topoqrafik anatomiyanın xüsusiyyətləri və ümumi sağlamlıq səviyyəsi nəzərə alınmaqla fərdi seçilir. Radikal əməliyyat kistanın tam çıxarılmasını və kişinin sidik-cinsiyyət sisteminin normal fəaliyyəti üçün şəraitin yaradılmasını nəzərdə tutur.
Mini-invaziv müdaxilələr – qısa kəsik (1,5-2 sm), sürətli bərpa və yaxşı estetikadır. Xəstə əməliyyat günü stasionara yerləşdirilir və elə həmin gün və ya ertəsi gün evə buraxıla bilər.
Suallar və cavablar
Xeyr, xaya artımı kistası (spermatosel) yoluxucu xəstəlik deyil və cinsi yolla və ya hər hansı digər yolla partnyora keçmir. Bu, epididimisin kanalcıqlarında maye toplanması nəticəsində əmələ gələn anadangəlmə və ya qazanılmış törəmədir, infeksion mənşəli deyil. Xayalıqda şiş aşkar olunduqda narahatlığın səbəbini dəqiqləşdirmək üçün uroloq-androloqa müraciət etmək düzgün addımdır.
Kiçik ölçülü və şikayət yaratmayan kistalar çox vaxt müalicə tələb etmədən sadəcə müşahidə olunur, özbaşına yox olması isə hər zaman baş vermir. Kista böyüdükdə, ağrı və ya narahatlıq yaratdıqda cərrahi çıxarılması nəzərdən keçirilə bilər. Qərar kistanın ölçüsündən, şikayətlərin dərəcəsindən və fertillik planlarından asılı olaraq uroloq-androloq tərəfindən fərdi qəbul edilir.
Bəli, epididimis kistaları bəzən hər iki tərəfdə eyni vaxtda inkişaf edə bilər, baxmayaraq ki, bir tərəfli formalar daha tez-tez rast gəlinir. İki tərəfli kistanın olması müalicə taktikasına və fertillik riskinin qiymətləndirilməsinə təsir edə bilər, ona görə hər iki xayalığın diqqətlə müayinəsi vacibdir. Dəqiq həcm və yerləşmə ultrasəs müayinəsi ilə müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Hamiləlik alınmır: cütlük müayinəyə haradan başlamalıdır?
Hamiləlik çətinliyinin qiymətləndirilməsi yalnız qadının analizlərindən ibarət deyil. Hər iki tərəfin tarixçəsi və məqsədli testlər bir plan daxilində…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
