Oynaqların endoprotezlənməsi ağır zədələnmiş oynağın süni protezlə — endoprotezlə əvəz edilməsidir. Əməliyyat artroz, bud sümüyü başının nekrozu, artrit və ya sınıqdan sonra itirilmiş hərəkəti bərpa edir və xroniki ağrını aradan qaldırır. O, çox vaxt spinal anesteziya altında, oynaq nahiyəsində kəsiklə aparılır və konservativ müalicə kömək etmədikdə əsas seçim olur.
- Giriş
- Açıq
- Anesteziya
- Regional
- Müddət
- 1–2 saat
- Stasionarda
- 5–7 gün
- Bərpa
- 1,5–3 ay
- Qiymət
- 7 000 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- oynağın protezlənməsi
- endoprotezləmə
- çanaq-bud oynağının endoprotezlənməsi
- diz oynağının endoprotezlənməsi
- artroplastika
Əməliyyatın təsviri
Sağlam oynaqda sümüklərin ucları hamar qığırdaqla örtülüdür və bir-birinin üzərində sərbəst sürüşür. Artroz, nekroz, artrit və ya travma zamanı qığırdaq dağılır, sümüklər bir-birinə sürtülür, oynaq deformasiyaya uğrayır. Nəticədə hər addım ağrılı olur, pilləkənə qalxmaq, stuldan durmaq, əyilmək çətinləşir.
Endoprotezləmədə cərrah oynağın dağılmış səthlərini götürür və onları sağlam oynağın formasını təkrarlayan protezlə əvəz edir. Protezin hissələri metal ərintilərindən, yüksək möhkəm polietilendən və keramikadan hazırlanır. Sümüyə sementlə və ya sementsiz, sümüyün protez səthinə bitişməsi hesabına bərkidilir. Ölçü və mövqe əməliyyatdan əvvəl rentgen şəkillərinə görə planlaşdırılır.
Endoprotezləmənin növləri:
- total — oynağın hər iki səthi əvəz edilir;
- yarım (hemiartroplastika) — yalnız bir səth, məsələn, bud sümüyünün başı dəyişdirilir;
- unikondilyar — diz oynağının yalnız zədələnmiş şöbəsi əvəz olunur;
- revizion — köhnəlmiş protezin dəyişdirilməsi.
Ən çox çanaq-bud və diz oynaqları, daha nadir hallarda çiyin, dirsək və topuq oynaqları protezlənir.
Əməliyyatın nəticəsi
Dağılmış səthlər əvəz edildikdən sonra oynaqdakı ağrı xeyli azalır və ya tam keçir, hərəkət həcmi bərpa olunur, ayağın uzunluğu və oxu düzəlir. Bir neçə aydan sonra əksər pasiyentlər ağrısız və ya çox az ağrı ilə adi həyata qayıdır.
Nəticə mərhələli reabilitasiya ilə formalaşır. Travmatoloq-ortoped nəzarət baxışlarında protezin vəziyyətini rentgenlə yoxlayır və oynağın funksiyasını qiymətləndirir. Sonrakı illərdə müntəzəm nəzarət protezin xidmət müddətini uzatmağa kömək edir.
Üstünlüklər
Oynağın ağır dağılmasında konservativ müalicə kömək etmədikdə endoprotezləmə ağrını azaldır və hərəkəti bərpa edir.
-
Uzunmüddətli nəticə
Endoprotezlərin əksəriyyəti uzun illər ərzində funksiyasını qoruyur.
-
Erkən ayağa qalxma
Çox vaxt əməliyyatdan sonrakı ilk günlərdə reabilitoloqun nəzarəti ilə dayaqla ayağa qalxırsınız.
-
Planlaşdırılmış ölçülər
Protezin ölçüsü və mövqeyi əməliyyatdan əvvəl şəkillərə görə planlaşdırılır ki, oynağın forması mümkün qədər bərpa olunsun.
Göstərişlər
- son mərhələ deformasiyaedici artroz — koksartroz, qonartroz;
- bud sümüyü başının aseptik nekrozu;
- revmatoid artrit və Bexterev xəstəliyində oynağın dağılması;
- bud sümüyü boynunun sınığı, xüsusilə yaşlılarda;
- çanaq sümüyünün oynaq çuxurunun sınığından sonrakı və digər posttravmatik artrozlar.
Erkən mərhələlərdə oynaq xəstəlikləri dərman və fizioterapiya ilə müalicə olunur. Ortoped endoprotezləməni aşağıdakı hallarda tövsiyə edir:
- sadə hərəkətlər — pilləkən, stuldan durmaq, əyilmək — çətinləşibsə;
- ağrı gündəlik həyata və yuxuya mane olursa;
- dərman və fizioterapiya effekt vermirsə;
- ağrıkəsicilərin uzun müddət qəbulu ciddi yan təsirlər yaradırsa.
Alternativlər və üsulun seçimi
Oynaq dağılması erkən mərhələdə protezsiz də idarə oluna bilər: çəkinin azaldılması, yükün tənzimlənməsi, əl ağacı, ağrıkəsici və iltihab əleyhinə dərmanlar, fizioterapiya, bəzən oynağa dərman yeridilməsi simptomları xeyli yüngülləşdirir. Nisbətən gənc xəstələrdə bəzən oynağı saxlayan əməliyyatlar, məsələn sümük oxunun düzəldilməsi seçilir. Protezləmənin özündə də variant var: oynağın yalnız zədələnmiş hissəsi və ya bütün oynaq əvəz oluna bilər, protez sümüyə sementlə və ya sementsiz bərkidilir.
Hansı yolun uyğun olduğunu həkim müayinə nəticələrinə əsasən müəyyən edir. Burada oynağın dağılma dərəcəsi, sümük toxumasının keyfiyyəti, yaş, yanaşı xəstəliklər və keçirilmiş əməliyyatlar rol oynayır. Variantların imkanları və məhdudiyyətləri sizinlə açıq müzakirə olunur.
Əks göstərişlər
Planlı əməliyyatdan əvvəl kəskin vəziyyətlər aradan qaldırılır, yanaşı xəstəliklər kompensasiya olunur.
Mütləq əks göstərişlər
- oynaqda və ya orqanizmdə aktiv infeksiya ocağı — dişlər, dəri, sidik yolları — sanasiya olunanadək;
- ətrafın ağır qan dövranı çatışmazlığı;
- ürək, tənəffüs, böyrək və ya qaraciyər çatışmazlığının dekompensasiyası, anesteziyanın mümkün olmaması.
Nisbi əks göstərişlər
- əməliyyat nahiyəsində dəri zədəsi və ya iltihab;
- ifadəli osteoporoz — fiksasiya üsulu fərdi seçilir;
- iflic və ya ağır neyropatiya səbəbindən ətrafın aktiv hərəkətinin olmaması;
- ağır piylənmə, dekompensasiya olunmuş şəkərli diabet;
- ayaq venalarının trombozu, laxtalanma pozğunluqları;
- reabilitasiyaya əməl etməyə imkan verməyən ağır psixi pozğunluqlar.
Əməliyyatın mümkünlüyü barədə son qərarı ortoped müayinədən sonra verir.
Mümkün risklər və ağırlaşmalar
Bu əməliyyat da, hər anesteziya kimi, bəzi risklərlə bağlıdır. Komanda onları azaltmaq üçün lazımi tədbirləri görür, vəziyyətinizi əməliyyat zamanı və sonra yaxından izləyir.
- qanaxma
- protez ətrafında dərin infeksiya — bəzən təkrar əməliyyat tələb edir
- bud oynağında protezin yerindən çıxması (çıxıq)
- ayaqların uzunluğunda cüzi fərq
- protezin zamanla boşalması və ya yeyilməsi, sonradan təkrar əməliyyat ehtiyacı
- sinir və ya damarın zədələnməsi, əməliyyat zamanı sümükdə çat
- ağciyər damarlarının tromb ilə tutulması (emboliya) — profilaktika tədbirləri görülür
- ayaq venalarında tromb əmələ gəlməsi
- spinal və ya keçirici anesteziyadan sonra müvəqqəti baş ağrısı, ayaqlarda keyimə; nadir hallarda anesteziyaya qarşı reaksiya
Riskin yüksəlməsinə bunlar səbəb ola bilər: siqaret, artıq çəki, şəkərli diabet, osteoporoz, ürək və ağciyər xəstəlikləri, yaş, ağız və dəri infeksiyaları. Həkim hazırlıq mərhələsində bu məqamlara xüsusi diqqət yetirir.
Əməliyyatın aparılması
-
Hazırlıq 1–2 həftə
Analizlər, rentgen, venaların USM-i, kardioloq və anestezioloq baxışı lazımdır.
-
Əməliyyat 1–2 saat
Çox vaxt spinal anesteziya altında oynaq nahiyəsində kəsiklə aparılır.
-
Bərpa 1,5–3 ay
Stasionarda 5–7 gün qalırsınız, 4–6 həftə dayaqla yeriyirsiniz.
Əməliyyata hazırlıq
Konsultasiyada travmatoloq-ortoped hansı protez növünün sizə uyğun olduğunu, onların üstünlüklərini və çatışmazlıqlarını izah edir, rentgen şəkillərinə görə protezin ölçüsünü seçir. Əməliyyatdan əvvəl adətən lazımdır:
- qanın ümumi və biokimyəvi analizi, koaquloqramma, qan qrupu, infeksiyalara analizlər, sidik analizi;
- oynağın rentgeni, lazım olduqda KT;
- ayaq venalarının USM-i, EKQ, flüoroqrafiya;
- kardioloq, terapevt və anestezioloq baxışı, stomatoloq baxışı — gizli infeksiya ocaqlarını aradan qaldırmaq üçün.
Qanı durulaşdıran, şəkər salan və hormonal dərmanları mütləq həkimlə razılaşdırın. Əməliyyatdan 6 saat əvvəl yeməyin. Qoltuqağacı və ya ayaqaltı ilə yerimək qaydasını əvvəlcədən öyrənin, evdə sürüşkən xalçaları yığışdırın, rahat, arxalı stul hazırlayın.
Əməliyyat necə aparılır
- Anesteziya. Əməliyyat çox vaxt spinal anesteziya altında, göstəriş olduqda ümumi narkozla aparılır. İnfeksiyanın qarşısını almaq üçün antibiotik verilir.
- Giriş. Cərrah-ortoped oynaq nahiyəsində kəsik edir və əzələləri mümkün qədər az zədələməklə oynağa çatır.
- Səthlərin hazırlanması. Dağılmış qığırdaq və sümük hissələri götürülür, sümüklər xüsusi alətlərlə protezin formasına uyğunlaşdırılır.
- Protezin yerləşdirilməsi. Sınaq hissələri ilə ölçü və hərəkət yoxlanılır, sonra əsl protez sementlə və ya sementsiz bərkidilir.
- Tamamlama. Yara qatlarla tikilir, lazım olduqda drenaj qoyulur, steril sarğı bağlanır.
Əməliyyat oynaqdan və texnikadan asılı olaraq 1–2 saat çəkir. Sonra palatada ağrısızlaşdırma və trombozun profilaktikası davam etdirilir.
Stasionarda qalma
Adətən 5–7 gün stasionarda qalırsınız; bu, təxmini müddətdir. Əməliyyat regional anesteziya altında açıq üsulla aparılır. İlk saatlarda nəbz, təzyiq və yara izlənir, ağrı müntəzəm dərmanla nəzarətdə saxlanılır. Yaradan maye çıxarmaq üçün 1–2 günlük nazik drenaj borusu qoyula bilər, trombun qarşısını almaq üçün dərman və erkən hərəkət tətbiq edilir.
Fizioterapevt çox vaxt əməliyyatdan sonrakı ilk gün sizi qaldırır, yeriş çərçivəsi və ya qoltuq ağacı ilə addımlamağı öyrədir. Pilləkənlə qalxmaq və təhlükəsiz hərəkət qaydaları göstərilir. Ağrı nəzarətdədirsə, yara quru və yeriş təhlükəsizdirsə, evə buraxılırsınız. Çıxarkən hərəkət rejimi, məşqlər və nəzarət müayinəsi barədə yazılı tövsiyələr verilir.
Bərpa dövrü
Stasionarda adətən 5–7 gün qalırsınız. İlk günlərdə reabilitoloqun nəzarəti ilə dayaqla ayağa qalxırsınız, ağrı ağrıkəsicilərlə nəzarətdə saxlanılır. Tam bərpa 1,5–3 ay çəkir.
- 4–6 həftə qoltuqağacı və ya çəlikdən istifadə edin, ayağa nə qədər yük verməyi cərrah protezin növünə və sümüyün vəziyyətinə görə müəyyən edir;
- çanaq-bud protezindən sonra ilk 6 həftə ayağı ayağın üstünə aşırmayın, alçaq yerdə oturmayın, 90°-dən çox əyilməyin;
- həkimin təyin etdiyi müddətdə trombozun profilaktikası üçün dərmanları qəbul edin və kompression corab geyinin;
- hər gün təyin olunan məşqləri edin;
- tikişlər çıxarılanadək yaranı islatmayın.
Gələcəkdə gəzinti, velosiped, üzgüçülük faydalıdır, tullanma və ağır yük qaldırmaqdan isə çəkinmək lazımdır.
Yadda saxla!
Endoprotez üçün ən böyük təhlükə infeksiyadır və bu risk illərlə qalır. Diş çəkdirmə, sidik yolu infeksiyası və ya başqa əməliyyat qarşısında həkimə protezinizin olduğunu mütləq deyin.
- Oynaqda kəskin ağrı, şişkinlik, qızartı və ya hərarət olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
- Ayaq qəfildən qısalıbsa, dönübsə və ya dayaq funksiyası itibsə — bu, çıxıq ola bilər, təcili həkimə gəlin.
- Baldırda ağrı, şişkinlik və ya təngnəfəslik yaranarsa, gecikmədən tibbi yardım alın.
Qiymət cədvəli
- Oynaqların endoprotezlənməsi 7 000 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
İlk 3–5 gündə yara nahiyəsində ağrı olur, o, ağrıkəsicilər və bəzən sinir blokadası ilə nəzarətdə saxlanılır. Sonra ağrı tədricən azalır və adətən artrozun köhnə ağrısından xeyli zəif olur. Məşqlərdən sonra yüngül ağrı bir neçə həftə qala bilər.
Müasir protezlərin əksəriyyəti uzun illər, çox vaxt 15–20 il və daha çox işləyir. Xidmət müddəti çəkidən, fiziki aktivlikdən və nəzarət baxışlarına əməl olunmasından asılıdır. Protez köhnələrsə, revizion əməliyyatla dəyişdirilə bilər.
Çox vaxt 4–6 həftədən sonra qoltuqağacından çəliyə, daha sonra isə dayaqsız yerişə keçirsiniz. Bu, protezin bərkidilmə üsulundan, yaşınızdan və əzələlərin vəziyyətindən asılıdır. Keçid vaxtını cərrah nəzarət baxışında müəyyən edir.
Metal hissələr təhlükəsizlik çərçivəsində siqnal verə bilər. Bu halda nəzarətçiyə endoprotezinizin olduğunu deyin, lazım olarsa, xəstəxanadan çıxarışı göstərin. Protez uçuş və gündəlik həyat üçün heç bir təhlükə yaratmır.
Əməliyyat barədə cərrahla məsləhətləşin
Planlı əməliyyata hazırlaşırsınızsa, cərrahın pulsuz konsultasiyasına yazılın: müalicə üsulu, hazırlıq, stasionarda qalma və bərpa barədə bütün suallarınızı cavablandıraq.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Travmatologiya-ortopediyada müasir müalicə metodları
Müasir təbabət dayaq-hərəkət aparatının müxtəlif travmalarının və xəstəliklərinin müalicəsində böyük uğurlar qazanır. Elm yerində saymır, yeni işləmələr və…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Axilles vətərinin qırılması
Axilles vətərinin qırılmaları ortopediyada nadir hal deyil. Ən çox belə zədə idmançılarda (futbolçularda, qaçışçılarda, tennisçilərdə, gimnastlarda və b.)…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Densitometriya – bu nədir və ona necə hazırlaşmaq lazımdır
Densitometriya — sümük karkasının möhkəmliyi barədə mühakimə yürütməyə və onun quruluşunun zəifləməsinin ilk əlamətlərini görməyə imkan verən diaqnostik…
İstiqamət: Revmatologiya
Ayaqdakı çıxıntını necə aradan qaldırmaq olar?
Ayağın baş barmağındakı «sümükcik» deformasiyası qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bu xəstəlik təkcə pəncənin formasını pozmur…
İstiqamət: Podologiya
