Limfostaz — limfa sisteminin düzgün işləməməsi səbəbindən limfanın axınının pozulmasıdır. Bu səhifədə limfostazın səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Endokrinoloq Fleboloq Hematoloq Kardioloq Terapevt Ürək-damar cərrahı
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Limfostaz — limfa sisteminin düzgün işləməməsi səbəbindən limfanın axınının pozulmasıdır. Bu proses fonunda mayenin ləngiməsi və şişkinliklərin əmələ gəlməsi baş verir, bu isə ağrı, ağırlıq və diskomforta səbəb ola bilər, həmçinin infeksiya riskini artırır. Müalicə preparatların, fizioterapiyanın, masajın təyin edilməsi üçün həkimə müraciəti tələb edir.
Növləri
Limfatik ödem ilkin və digər xəstəliklərlə bağlı olan ikincili ola bilər. Birinci halda pozğunluq gənc yaşlı pasiyentlərdə aşkarlanır, bu zaman bədəndəki ödemlər simmetrik yerləşir. İkinci halda vəziyyət patologiyalarla, travmalarla, cərrahi müdaxilələrlə bağlıdır.
Ağırlıq dərəcəsinə görə ödem belə olur:
- Gizli;
- Yüngül;
- Orta;
- Ağır (fil xəstəliyi).
Yüngül və orta ağırlığı fərqləndirmək üçün dərinin vəziyyəti araşdırılır: patologiya proqressivləşdikcə toxumalar bərkiyir, dartılmış olur, ödem isə gün ərzindəki hərəkət aktivliyi fonunda nə səhər, nə də axşam yox olur.
Adətən limfostaz aşağı ətrafları zədələyir, lakin bütün bədəndə yerləşə bilər.
Səbəbləri
İlkin limfostaz limfatik sistem orqanlarının anomaliyaları ilə, məsələn limfa düyünlərinin olmaması ilə bağlıdır. Anadangəlmə limfedema çox nadir hallarda — bütün halların 0,02%-ində rast gəlinir.
İkincili limfatik ödemlər aşağıdakı amillərlə yaranır:
- Travmalar;
- Vena və damar xəstəlikləri;
- Parazit və bakterial infeksiyalar;
- Piylənmə;
- Zülal çatışmazlığı;
- Limfatik sistem şişləri.
Limfa durğunluğunun təhlükəli səbəbləri kimi ürək və böyrək çatışmazlığı sayılır.
Diaqnostika
Müayinə baxışdan başlayır, bu zaman həkim şişkinliklərin yerləşməsini və ifadəlilik dərəcəsini qiymətləndirir. Onlar vizual olaraq az nəzərə çarpırsa, barmaq ucu ilə basma testi tətbiq edilir — çuxurcuq saxlanılırsa, bu, mayenin ləngiməsindən xəbər verir. Konsultasiyada həkim limfostazın nə olduğunu və bu vəziyyətə nəyin səbəb ola biləcəyini izah edir, sonra diaqnostika planı təyin edir.
- Analizlər. Sidiyin və qanın laborator tədqiqi böyrəklərin süzmə qabiliyyətini qiymətləndirmək, iltihab markerlərini aşkarlamaq üçün lazımdır.
- Limfossintiqrafiya. Prosedur zamanı xəstəyə limfa düyünləri və damarları boyunca yayılan kontrast maddə vurulur. Qamma-kamera vasitəsilə limfa sisteminin pozğunluqları vizuallaşdırılmış şəkillər əldə edilir.
- Venaların USM-i. Üsul venoz sistemin quruluşunu və funksiyasını vizuallaşdırmağa, trombozları, varikoz genişlənməni, qan axınının bloklanmasını aşkarlamağa imkan verir.
- Limfa düyünlərinin USM-i iltihabi prosesdən və ya şişdən şübhələndikdə aparılır.
- Hipotireoz əlamətləri olduqda qalxanabənzər vəzin USM-i və hormon konsentrasiyasının tədqiqi.
Limfostazın mümkün səbəbini aşkarlamaq üçün müxtəlif orqan və sistemlərin müayinələri də aparılır. Əlavə olaraq orqanizmdə limfa durğunluğu əlamətləri olduqda dar ixtisaslı həkimlərin konsultasiyaları təyin edilir.
Müalicə
Limfostaz zamanı adətən konservativ terapiya təyin olunur — kompression corab-alt paltarı geyinmək, əl və ya aparat masajı, həmçinin qan dövranını və limfa axınını normallaşdıran preparatlar. Ağır hallarda, zədələnmiş damarların bağlanması və ya çıxarılması, laxtaların götürülməsi, tromboemboliyanın qarşısını almaq üçün xüsusi filtrlərin qoyulması tələb olunduqda cərrahi müdaxilə göstərişdir.
Ayaqların limfostazının müalicəsində sağlam həyat tərzinin saxlanması da vacibdir: bədən çəkisinə nəzarət, hərəkətsizlikdən imtina, balanslaşdırılmış qidalanma.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Müalicə olunmadıqda xroniki ödemlər fonunda pasiyentin dərisi zədələnir, pustullar, xoralar, iltihablar əmələ gəlir, irinli-septik infeksiya riski artır. Kəskinləşmiş hallarda, ödemin səbəbi aşkarlanmayıb aradan qaldırılmadıqda, limfa aşağı ətrafların dərisindən sızır (limforeya).
Varikoz xəstəliyinin və tromboflebitin fəsadı laxtanın qopması və qan damarları ilə yayılması ola bilər. Nəticədə laxta arteriyalardan birində qan axınını tutur, toxuma sahəsinin nekrozuna səbəb olur. Ən çox ağciyər damarları zədələnir. Qəfil təngnəfəslik, döş ağrısı və ya qanlı öskürək yaranarsa, bu ağciyər arteriyasının tıxanmasının əlaməti ola bilər — dərhal təcili yardım çağırın. Geniş zədələnmədə və ya tibbi yardım olmadıqda ölüm baş verə bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Limfostaz zamanı ilkin müayinəni terapevt aparır, o, sonra zərurət olduqda müalicə üçün lazımi mütəxəssisə yönləndirir.
Fleboloq, ürək-damar cərrahı, terapevt, endokrinoloq, hematoloq, kardioloq.
Yadda saxla!
Limfa sistemi mayenin drenajına, yağın sorulmasına və immunitetin effektiv işinə cavabdehdir. Kapilyarlardakı təzyiq 10 mm c.süt. aşmamalıdır; əks halda orqanizmin parçalanma məhsullarından təmizlənməsi prosesi pozulur, ödemlər və oksigen çatışmazlığı inkişaf edir.
Bir qayda olaraq, pasiyentlər ayaqlarda limfa durğunluğu ilə üzləşir; o, aydın ifadə olunmuş əlamətlər doğurmur. Lakin müalicəsiz insan mütləq ağırlaşmalarla üzləşəcək: onlar əsas xəstəliyin irəliləməsi və limfa sisteminin disfunksiyası ilə bağlıdır.
Erkən mərhələdə kompression terapiya və limfodrenaj proseduru vəziyyəti xeyli yaxşılaşdıra bilər — buna görə ödemin «öz-özünə keçməsini» gözləmək lazım deyil.
Suallar və cavablar
Limfatik sistemin işinin pozulma səbəbləri istənilən cinsdən olan pasiyentlər üçün eynidir. Ancaq statistikaya görə ödemlə müşayiət olunan vəziyyətlər qadınlarda daha tez-tez rast gəlinir. Məsələn, onlar qalxanabənzər vəzi xəstəliklərinə daha çox məruz qalır. Əsas əlamət — demək olar ki, keçməyən lokal və ya total ödemlərdir.
Limfostaz aşağı ətraf toxumalarında limfa durğunluğudur, xarici olaraq ödemlə özünü göstərir. Yüngül soyuducu təsirlə işləyən çoxlu yerli preparat mövcuddur. Onlar simptomatik vasitələrə aiddir və həmişə effektiv olmur. Effektiv dərmanı yalnız həkim baxış və diaqnostikanın nəticələrinə görə təyin edə bilər.
