Qulaqda uğultu və ya tinnitus – real səs mənbəyi olmadan davamlı və ya dövri şəkildə hiss olunan küy ilə xarakterizə olunan simptomdur. Bu səhifədə qulaqda uğultunun səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: İnfeksionist Kardioloq Nevroloq Otolarinqoloq Surdoloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Qulaqda uğultu və ya tinnitus – real səs mənbəyi olmadan davamlı və ya dövri şəkildə hiss olunan küy ilə xarakterizə olunan simptomdur. Xəstələr onu fit, vızıltı, döyünmə kimi təsvir edir. Uğultu müvəqqəti ola bilər, lakin əlaqəli xəstəlik proqressivləşdikcə daimi xarakter ala bilər. Hər xəstə müayinə və müalicəyə ehtiyac duyur.
Növləri
Simptomun şiddətindən asılı olaraq tinnitusun 4 dərəcəsi ayırd edilir:
- Birinci – simptom ümumi vəziyyətə az təsir edir, insan qulağında uğultu olduğunu hiss etməyə də bilər;
- Ikinci – uğultu yalnız sükunətdə, o cümlədən yatmazdan əvvəl hiss olunur;
- Üçüncü – qulaqlarda daimi uğultu var, bu insanı yorur və diqqətini yayındırır;
- Dördüncü – simptom ciddi narahatlıq yaradır.
Yaranma səbəbinə görə küy aşağıdakı kimi ola bilər:
- Damar sistemi xəstəlikləri ilə əlaqəli;
- Xarici və ya orta qulağın zədələnməsi, yaxud eşitmə hüceyrələrinin və keçirici yolların patologiyası ilə bağlı;
- Əzələ gərginliyi ilə yaranan.
Adətən xəstələr subyektiv küylə, yəni real mənbəyi olmayan küylə üzləşir. Lakin nadir hallarda uğultu obyektiv ola bilər – belə halda o, həqiqətən mövcuddur, sadəcə insan tərəfindən həddən artıq güclü qəbul edilir.
Səbəbləri
Qulaqda küyün əsas səbəblərindən biri uzun müddət yüksək səslərin – məsələn, konsertdə – təsirindən sonrakı vəziyyətdir. Bu, mütəmadi təkrarlanarsa, qulaqdaxili strukturlar zədələnir və daimi uğultu yaranır.
Qulaqda küyün başqa səbəbi eşitmə cihazları ilə bağlı problemlər ola bilər. Düzgün seçilməmiş cihaz uğultuya səbəb ola bilər. Bəzən simptom kükürd tıxacının formalaşması və ya yad cismin eşitmə keçəcəyinə düşməsi nəticəsində yaranır.
Qulaqda uğultu ilə əlaqəli ola biləcək patoloji vəziyyətlərə ürək-damar xəstəlikləri, hipertenziya, eşitmə orqanlarının infeksiyaları, şişlər aiddir. Qulaqda küyün səbəbi aspirin, qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr, APF inhibitorları kimi preparatların qəbulu ilə də bağlı ola bilər.
Nəhayət, stress və narahatlıq qulaqda uğultunun yaranmasına və ya güclənməsinə kömək edə bilər, çünki vegetativ sinir sisteminin simpatik hissəsinin yüksək fəallığı eşitmə orqanının və eşitmə analizatorunun həssaslığını artırır.
Diaqnostika
Həkim müayinəyə tibbi baxış keçirməklə və anamnez toplamaqla başlayır ki, qulaqda küyə səbəb ola biləcək bütün amilləri müəyyən etsin.
Uğultu ətraf mühit təsiri, stress və ya orqanizmdəki patoloji dəyişikliklərlə bağlı ola bilər. Buna görə həkim hissin xarici amillərin nəticəsi olub-olmadığını, yoxsa daha ciddi mənşəyə malik olduğunu müəyyənləşdirməlidir. O, simptomun nə vaxt başladığını, təkrarlanma tezliyini, müəyyən amillərlə (təzyiqin yüksəlməsi, soyuqdəymə) əlaqəsini araşdırır və tibbi sənədləri öyrənir.
Xəstəyə iltihab markerlərini aşkar etmək üçün laboratoriya müayinələri təyin olunur, lakin qulaqda niyə uğultunun olduğunu anlamağa imkan verən əsas diaqnostika üsulları instrumental üsullardır.
- Audiometriya. Eşitmə diaqnostikası üsulu səs siqnalları yaradan audiometrdən istifadəni nəzərdə tutur. Xəstə siqnalı eşitdikdə düyməni basır, bu da müxtəlif tezliklər üçün qavrama həddini müəyyən etməyə imkan verir.
- Tomoqrafiya. Orqan və toxumaların üçölçülü təsvirini əldə etmək üçün KT və MRT zəruridir. Prosedur təhlükəsizdir və bir saatdan az vaxt aparır, bu müddətdə xəstə tomoqraf kuşetkasında uzanır. Şəkillər şişləri, iltihabları, eşitmə orqanlarının inkişaf xüsusiyyətlərini və ya beyində qan dövranının pozulmasını aşkar etməyə imkan verir.
- Baş və boyun damarlarının doppleroqrafiyası. Bu üsul qan dövranını qiymətləndirmək üçün tətbiq olunur və qan damarlarının təsvirini yaratmaq üçün səs dalğalarından istifadəyə əsaslanır. Prosedur qulaqda küyə səbəb olan damar patologiyalarını aşkar etməyə imkan verir.
- Otoskopiya. Xüsusi alətlə qulaq seyvanının və xarici eşitmə keçəcəyinin müayinəsi orta qulağın müxtəlif iltihablarını, kükürd tıxaclarını və ya yad cisimləri aşkar etməyə imkan verir. Otoskopiya ağrısız prosedurdur və adətən bir neçə dəqiqə çəkir.
- Nazofaringoskopiya. Yenitörəmələri və digər dəyişiklikləri aşkar etmək üçün burunudlağın endoskopik müayinəsi. Qulaqda yaranan küyün əzələ tonusu ilə bağlı olması ehtimal edildikdə göstərişdir.
Zəruri hallarda xəstə dar profilli həkimlərə yönləndirilir, əlavə diaqnostik prosedurlar təyin olunur.
Müalicə
Terapiya strategiyası qulaqda uğultunun səbəbindən asılıdır. Narahatedici əlamətlərin şiddətini azaltmaq üçün fon səsi ilə maskalama yolu ilə tinnitusdan diqqəti yayındırmağa kömək edən cihazlardan istifadə göstərişdir. Xroniki formada belə cihazlardan daimi istifadə etmək, bunu səs terapiyası ilə – neytral səslərin təsiri və ya uğultunun qavranılmasını azaltmağa kömək edən xüsusi işlənib hazırlanmış proqramla – birləşdirmək olar.
Farmakoterapiya infeksiyalar və damar xəstəlikləri zamanı təyin olunur. Həkim iltihabı azaltmağa və ya qulaqda qan dövranını yaxşılaşdırmağa yönəlik preparatlar yazır. Hipertoniya xəstəliyində arterial təzyiqi normal səviyyədə saxlamaq üçün preparatlar təyin olunur.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Tinnitus onu yaradan xəstəliyin proqressivləşməsi ilə əlaqəli bir sıra ağırlaşmalarla müşayiət oluna bilər.
Simptomun tez-tez rast gəlinən nəticəsi yuxusuzluqdur: daimi qulaq küyü yuxuya getməyi çətinləşdirir və səthi yuxuya səbəb olur, bu da gündüz artan yorğunluq, əsəbilik və pis əhval-ruhiyyə yaradır. Qulaqda uğultunun digər ağırlaşması diqqətin cəmlənməsi problemidir: uğultu gündəlik işlərdən diqqəti yayındırır, işin görülməsini çətinləşdirir.
Qulaqda uğultunun ağırlaşmaları arasında tarazlıq problemləri də ola bilər. Bəzən tinnitusu olan insanlar baş gicəllənmə, gəzərkən qeyri-sabitlik və ya hərəkətlərin koordinasiyasında problemlər yaşayır. Bu, qulaq küyünün vestibulyar sistemə təsir edə bilməsi və yıxılma riskini artırması ilə bağlıdır. Həmçinin qulaqda uğultu ilə müşayiət olunan xəstəliklər tərəfindən ağırlaşma riski də mövcuddur. Belə ki, hipertoniya xəstəliyi insultun və ya infarktın, göz zədələnməsinin səbəbi ola bilər. Nitqin qəfil pozulması, üzün bir tərəfinin əyilməsi və ya bir qolda qəfil zəiflik yarandıqda bu, insultun əlaməti ola bilər – belə halda dərhal təcili yardım çağırılmalıdır.
Hansı həkimə müraciət etməli
Qulaqda küyün səbəbini müəyyənləşdirən və müalicəni təyin edən mütəxəssisin seçimi müşayiət edən simptomlardan və diaqnozdan asılıdır. İlk konsultasiya üçün otolarinqoloqa (LOR həkiminə) və ya terapevtə müraciət etmək olar. Baxış və anamnez toplandıqdan sonra o, xəstəni lazımi mütəxəssisə yönləndirəcək.
Qulaqda uğultu ilə bağlı müraciət oluna biləcək digər həkimlər:
Yadda saxla!
Statistikaya görə, qulaqlarda gurultu ilə əhalinin təxminən 15–20%-i, əsasən 40 yaşdan yuxarı olanlar üzləşir. Bu, eşitmə orqanlarının təbii qocalması və xəstəliklərin inkişaf riskinin artması ilə bağlıdır. Lakin problem istənilən yaşda yarana bilər.
Əksər hallarda qulaqda gurultunun səbəbi LOR sisteminin xəstəlikləridir. Vaxtında aşkarlandıqda onlar müalicəyə yaxşı tabe olur, buna görə terapevtə və ya otolarinqoloqa müraciət etmək lazımdır.
Özbaşına preparat və ya damcı istifadə etmək, isti kompres qoymaq son dərəcə təhlükəlidir — belə tədbirlər simptomun səbəbini nəzərə almır və irinli prosesdə vəziyyəti ağırlaşdıra bilər.
Gurultu bir qulaqda qəfil yaranıbsa və eşitmənin kəskin azalması ilə müşayiət olunursa, təxirə salmadan LOR həkiminə müraciət edin: kəskin sensonevral eşitmə itkisində müalicənin ilk günlərdə başlanması həlledicidir.
Suallar və cavablar
Effektiv müalicə üsullarını yalnız həkim seçə bilər, o, müayinə zamanı qulaqlarda küyün niyə yarandığını müəyyən edəcək. Bəzən kompleks müalicəyə elektroforez və maqnitoterapiya da daxil edilir.
Tinnitus zamanı cərrahi müdaxilə, əgər qulaqdakı küyün səbəbi eşitmənin bərpası üçün aradan qaldırılması lazım olan yenitörəmələrdirsə, tətbiq edilə bilər.
