Tez-tez sidik ifrazı və ya pollakiuriya sutka ərzində sidik ifrazı tezliyinin artması ilə xarakterizə olunan vəziyyətdir. Bu səhifədə tez-tez sidik ifrazının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Endokrinoloq Ginekoloq Nefroloq Onkoloq Uroloq
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Tez-tez sidik ifrazı və ya pollakiuriya sutka ərzində sidik ifrazı tezliyinin artması ilə xarakterizə olunan vəziyyətdir. Normada insan içdiyi mayenin miqdarından, orqanizmin xüsusiyyətlərindən, həyat tərzindən və digər amillərdən asılı olaraq gündə 4-10 dəfə sidiyə gedir. Tez-tez sidik ifrazı sidik-ifrazat sisteminin işində pozğunluqlara işarə edir və sistitdən prostat vəzisi xərçənginə qədər müxtəlif xəstəliklərin əlaməti ola bilər.
Növləri
Fizioloji və patoloji pollakiuriya (tez-tez sidiyə getmə) mövcuddur.
- Fizioloji pollakiuriya çox miqdarda maye, tərəvəz və meyvə qəbulu, hamiləlik, stress, şüa terapiyası və sidikqovucu preparatların qəbulu ilə bağlıdır.
- Patoloji pollakiuriya kəskin və xroniki xəstəliklərin əlamətidir.
Səbəbləri
Tez-tez sidiyə getmənin səbəbləri iki qrupa bölünür:
- Infeksion — mikroorqanizmlərin təsiri nəticəsində yaranan (sistit, uretrit, pielonefrit);
- Infeksion olmayan (prostat adenoması, sidik kisəsi xərçəngi, şəkərli və şəkərsiz diabet).
Pollakiuriya ilə müşayiət olunan xəstəliklər orqanizmin sistemlərinə görə aşağıdakı kimi bölünür:
- Sidik-ifrazat sistemi — böyrəklərin, sidik axarlarının, sidik kisəsinin, sidik kanalının patologiyaları;
- Reproduktiv sistem — prostat vəzisinin xəstəlikləri;
- Endokrin sistem — şəkərli və şəkərsiz diabet, hipotalamus-hipofiz sisteminin patologiyaları;
- Sinir sistemi — neyrogen sidik kisəsi;
- Ürək-damar sistemi — hipertonik böhran.
Diaqnostika
Xəstənin niyə tez-tez kiçik ehtiyaca getmək istəməsini müəyyənləşdirmək üçün klinik, laborator və instrumental diaqnostika metodları tətbiq olunur.
Müayinə sorğudan başlanır. Həkim pozğunluğun nə vaxtdan olduğunu, daim kiçik ehtiyaca getmək istəyinin olub-olmadığını, yoxsa yalnız təhrikedici amillərin (stress, bol maye qəbulu) təsiri altında yarandığını, sidik ifrazının tezliyini və həcmini, sidiyin rəngi və ya qoxusunun dəyişib-dəyişmədiyini müəyyənləşdirir. Qəbul edilən dərmanlar, keçirilmiş əməliyyat və travmalar, irsi anamnez haqqında məlumat da əhəmiyyət kəsb edir. Müayinə zamanı həkim bədən quruluşunu, ürək döyüntüləri tezliyini, arterial təzyiqi qiymətləndirir. Qarının palpasiyası aparılır. Zəruri hallarda barmaqla rektal müayinə, nevroloji müayinə keçirilir.
Laborator və instrumental diaqnostika metodları xəstənin niyə tez-tez sidiyə getmək istəməsinin səbəbini müəyyənləşdirməyə imkan verir. Sidik kanalında iltihabı, eritrositləri, qlükozanı, keton cisimlərini aşkar etmək üçün ümumi sidik analizi təyin olunur.
Pollakiuriyanın instrumental diaqnostika metodlarına aşağıdakı müayinələr daxildir.
- Sidik kisəsinin, böyrəklərin və kiçik çanaq orqanlarının ultrasəs müayinəsi. Metod sidik-cinsiyyət sisteminin strukturlarını vizuallaşdırır, daşları, törəmələri, orqanların inkişaf anomaliyalarını aşkar edir.
- Kompleks urodinamik müayinə (KUDM).
- Uroqrafiya. Böyrəklərin anatomik vəziyyətini, formasını və ölçüsünü, sidik-ifrazat orqanlarının funksionallığını qiymətləndirməyə kömək edir.
- Qadınlarda histerosalpinqoqrafiya — uşaqlıq boşluğunun və fallopi borularının keçiriciliyinin müayinə metodudur.
- Prostatın transrektal USM-i (TRUSM) — vəzinin ölçüsünün və yerləşməsinin vizuallaşdırılmasıdır.
- Kiçik çanağın kompüter və maqnit-rezonans tomoqrafiyası. Metodlar sidik-cinsiyyət orqanlarının üçölçülü görüntülərini yaratmağa imkan verir.
- Patologiyanın bədxassəli xarakterindən şübhələndikdə biopsiya tətbiq olunur.
Kompleks urodinamik müayinə (KUDM) aşağıdakıları əhatə edir:
- Sistometriya (sidik kisəsindəki təzyiqin qeydə alınması);
- Sistoskopiya (sidik kisəsi divarlarının endoskopla vizual müayinəsi);
- Uroflouometriya (sidik ifrazı zamanı sidik axınının həcm sürətinin və digər parametrlərin qeydə alınması);
- Uretra profilometriyası (sidik kanalının xarici və daxili sfinkterlərinin qiymətləndirilməsi);
- Qalıq sidik həcminin müayinəsi;
- Çanaq dibi əzələlərinin elektromioqrafiyası və digər metodlar.
Müalicə
Konservativ müalicə planı diaqnozdan asılıdır.
- Su-elektrolit balansının pozulmalarını korreksiya etmək üçün bol maye qəbulu, infuzion terapiya (məhlulların qan dövranına venadaxili yeridilməsi) istifadə olunur.
- Patologiyanın səbəbi infeksiyadırsa, törədicinin həssaslığı nəzərə alınmaqla antibiotikoterapiya, uroseptik və iltihabəleyhinə preparatlar təyin olunur.
- Endokrin patologiyalar hormonəvəzedici və hipoqlikemik terapiya, pəhriz ilə müalicə olunur.
- Kişi reproduktiv sisteminin xəstəliklərində adrenoblokatorlar, kortikosteroidlər, antibiotiklər təyin olunur.
Kompleks terapiyada orqanizmin funksiyalarını bərpa etmək və saxlamaq üçün fizioterapevtik üsullar (yüksək tezlikli terapiya, lazer terapiyası) istifadə olunur.
Konservativ müalicə effektsiz olduqda, ağırlaşmalar inkişaf etdikdə, onkoloji xəstəliklərdə, prostat vəzisinin əhəmiyyətli böyüməsində cərrahi müdaxilə tətbiq olunur. Prostat xərçəngində həkimlər orqanı kəsib çıxarırlar. Böyrək kolikası tutmaları zamanı, sidik yollarında iri daşlar olduqda litotripsiya — onların parçalanması — tövsiyə olunur.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Əsas patologiya müalicə olunmadıqda tez-tez sidiyə getmə ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Böyrəkdən sidik axınının pozulması (hidronefroz), kişilərdə toxum kisəciklərinin iltihabı (vezikulit), sidik kisəsinin tamponadası, abseslər, böyrək çatışmazlığı, sepsis yarana bilər ki, bunların hamısının qarşısını patologiyanın vaxtında diaqnostikası ilə almaq olar. Söhbət şəkərsiz diabetdən gedirsə, pasiyent güclü dehidratasiya, mineral çatışmazlığı ilə üzləşə bilər. Şəkərli diabetdə koma, ayaqların qanqrenası, göz torlu qişasının zədələnməsi və s. Inkişaf riski var.
Hansı həkimə müraciət etməli
Yetkin xəstənin niyə tez-tez kiçik ehtiyaca getdiyinin səbəblərini öyrənmək üçün ilk növbədə terapevtə və ya ümumi təcrübə həkiminə, uşaqlıq yaşında bu əlamət olduqda isə pediatra müraciət olunur. İlkin diaqnoz qoyulur və lazım gəldikdə xəstə lazımi profilli həkimlərə yönləndirilir.
Yadda saxla!
Bəzən pollakiuriyadan əziyyət çəkən pasiyentlər problemi özbaşına həll etməyə çalışaraq gün ərzində qəbul etdikləri maye miqdarını azaldırlar. Lakin şüurlu şəkildə sudan imtina etmə tez-tez sidiyə getməni aradan qaldırmır. Əgər pasiyentin aydın səbəb olmadan daim sidiyə getmək istəyi varsa — bu, həkimə müraciət üçün əsasdır. Bəzi xəstəliklərdə, məsələn, şişlərdə, müraciətin sürəti terapiyanın proqnozuna təsir edir.
Həkim təyinatlarını aldıqdan sonra bütün tövsiyələrə dəqiq əməl etmək çox vacibdir. Bu, xüsusilə antibiotiklər təyin edildikdə əhəmiyyətlidir. Burada yalnız qəbul sayı və müddəti deyil, qəbul vaxtı da vacibdir. Bu, qanda maddənin lazımi qatılığını yaratmağa və müalicə kursu boyunca onu saxlamağa kömək edir.
Suallar və cavablar
Bu, gecə ərzində toplanmış sidikdən sidik kisəsinin boşaldılması fizioloji prosesidir. Sidik ifrazı kəskin ağrı, natamam boşalma hissi ilə müşayiət olunarsa, patologiyadan şübhələnmək olar.
Gündəlik su qəbulu üçün ümumi qəbul edilmiş norma yoxdur. Şərti göstərici hər 1 kq bədən çəkisinə 30 ml maye sayılır. Lazımi maye miqdarı hər pasiyent üçün fərdi hesablanır və fiziki yüklənmə səviyyəsindən, qidalanma rasionundan, hava temperaturundan da asılıdır.
Tərəzidəki rəqəm azalacaq, çünki sidikqovucu preparatlar sidiyə getməni tezləşdirir. Çəki mayenin itirilməsi hesabına azalır, lakin nəticə müvəqqətidir, çünki dəri altı piy toxumasının miqdarını dəyişmir. Orqanizmdə mayenin çatışmazlığı biokimyəvi proseslərin normal gedişini pozur. Sidikqovucu preparatların həkim təyinatı olmadan uzun müddət qəbulu orqanizmə zərər verir.
