Atrioventrikulyar blokada – bu, qulaqcıqlardan (daha çox sol) mədəciklərə elektrik impulsunun keçirilməsinin pozulması kimi təzahür edən kardiopatologiyadır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- AV-blok
- atrioventrikulyar keçiricilik pozğunluğu
Xəstəlik haqqında
Normada ürək impulsunun formalaşması qulaqcığın sinus düyünündə baş verir, oradan isə ürəyin keçirici sisteminin bir hissəsi olan atrioventrikulyar düyünə (AV-düyün) keçir. Burada o, ləngiyir və His dəstəsi və onun ayaqları üzrə sol və sağ mədəciklərə paylanır. Bu, qulaqcıqların yığılması hesabına qana mədəciklərə vurulma imkanı yaradır. Bu mexanizm sabit hemodinamikanın saxlanmasına imkan verir. Qan damarlar üzrə fasiləsiz hərəkət edir və orqanizmin bütün şöbələrini oksigenlə təmin edir.
Əgər siqnal hər hansı səbəbdən AV-düyündən keçmirsə, atrioventrikulyar blokada başlayır və bunun nəticəsində elektrik impulsunun hərəkəti ləngiyir və ya tamamilə dayanır. Patoloji prosesin inkişafının əsasında keçirici sistemin zədələnməsi dayanır: atrioventrikulyar düyünün, His dəstəsinin və ya onun ayaqlarının zədələnməsi. Mədəciklər dayanmanın qarşısını almağa çalışaraq, nəbzi saxlayan öz mexanizmlərini aktivləşdirir və bununla ürək ritmini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Bu, insanda xarakterik simptomatikanın yaranmasında əks olunur.
Səbəbləri
AV-blokadanın yaranmasına hər yaş kateqoriyasından olan insanlar meyllidir, üstəlik yaş artdıqca bu patologiyanın yayılması da artır. Anadangəlmə keçiricilik pozğunluqlarının səbəblərinə aşağıdakılar aiddir:
- Ananın autoimmun xəstəlikləri; onun qanında yaranmış anticisimlər plasentar baryeri keçərək dölün ürəyinin keçirici sisteminə zərər verə bilər;
- Sitomeqalovirus, Koksaki virusları və ya məxmərək virusu ilə intrauterin infeksiya;
- Ürək əzələsinin anadangəlmə anomaliyaları.
Qazanılmış patologiyanın səbəblərini mütəxəssislər iki qrupa bölürlər.
- Ürək xəstəlikləri ilə əlaqəli olmayan ekstrakardial səbəblərə daxildir:
- Psixoaktiv maddələrlə intoksikasiya;
- Vegetativ sinir sistemi patologiyaları;
- Elektrolit balansının pozulması;
- Fiziki həddindən artıq yorğunluq;
- Endokrin xəstəliklər;
- Dərmanların dozasının aşılması;
- Döş qəfəsi travmaları.
- Kardioloji səbəblər:
- İXX;
- Revmokardit;
- Ürək şişləri;
- Miokard infarktı;
- Miokardiopatiyalar və miokarditlər;
- Postmiokardit və postinfarkt kardioskleroz;
- Ürək və koronar damarlarda əməliyyatlar və diaqnostik manipulyasiyalar və s.
Bəzən AV blokadanın yaranma səbəbini müəyyən etmək mümkün olmur. Belə hallarda idiopatik patologiya diaqnozu qoyulur.
Təsnifat
İlk növbədə, diaqnoz qoyularkən və müalicə taktikasının seçilməsində AV-blokadalar anadangəlmə və qazanılmış olaraq bölünür. İmpuls keçirilməsinin hansı səviyyədə pozulmasından asılı olaraq, üç tip ayırd edilir:
- Proksimal; impuls keçirilməsi qulaqcıqda, AV-düyünlərdə, His dəstəsinin gövdəsində pozulur;
- Distal; keçiriciliyin pozulması His dəstəsinin ayaqları səviyyəsində baş verir;
- Kombinə olunmuş; müxtəlif səviyyələrdə pozğunluqlar müşahidə edilir.
Bundan əlavə, atrioventrikulyar blokadaların təsnifatında onların inkişaf müddətindən asılı olaraq üç formaya bölünməsi tətbiq olunur:
- Kəskin; dərmanların həddindən artıq dozası və ya miokard infarktı zamanı meydana çıxır;
- Intermittə edən (aralıq); keçici koronar çatışmazlıqla müşayiət olunan işemik xəstəlik zamanı yarana bilər;
- Xroniki (təkrarlayan).
Həmçinin blokadalar iki böyük qrupa, natamam və tam blokadalara bölünür. Miokarddakı bütün dəyişiklikləri həkim kardioqrammada görür. Elektrokardioqrafik kriteriyalara görə (tezlik, impulsun ləngiməsi və ya tamamilə olmaması) AV-blokadanın üç dərəcəsi ayırd edilir.
- Atrioventrikulyar düyün vasitəsilə keçiricilik ləngimişdir, lakin bütün impulslar mədəciklərə daxil olur. Klinik əlamətlər yoxdur. EKQ-də impulsun sinus düyünündən mədəciklərin yığılma liflərinə ötürülmə müddətini qiymətləndirməyə imkan verən P-Q intervalı uzanmışdır və 0,20 saniyəni keçir.
- Natamam. Bütün impulslar mədəciklərə çatmır. Kardioqrammada mədəcik komplekslərinin periodik itməsi (mədəcik yığılmaları arasında fasilə) qeyd olunur. II dərəcəli AV-blokada öz növbəsində Mobitz üzrə 2 tipə bölünür:
- I tipdə P-Q intervalı tədricən uzanır, fasilədən və mədəcik kompleksinin itməsindən sonra keçiricilik bərpa olunur;
- II tip (kritik) – qəflətən, əvvəlcədən gecikmə müddətinin artması olmadan impulsun ötürülməsi kəsilir.
- Tam atrioventrikulyar blokada. İmpulsların keçməsi tamamilə dayanır. Qulaqcıqların yığılması sinus düyününün təsiri altında saxlanılır, mədəciklər isə dəqiqədə 40-dan çox olmayan öz ritmlərində yığılır. Bu, normal qan dövranının saxlanması üçün kifayət deyil.
Klinik mənzərə
Atrioventrikulyar düyünün blokadasının təzahürləri patologiyanın növündən və impulsların keçirilməsinin pozulduğu səviyyədən asılıdır. I və II dərəcəli natamam blokada əksər hallarda ifadə olunmuş simptomatika olmadan keçir. Baxmayaraq ki, bəzən, xüsusən fiziki və ya psixoemosional yükdən sonra, insan öz vəziyyətində bəzi dəyişikliklər hiss edə bilər:
- Yorğunluq;
- Başgicəllənmə;
- Gözlənilməz zəiflik tutması;
- Nəbzin qısamüddətli yavaşıması.
Bu əlamətlərə adətən fikir verilmir və həkimə tələsmirlər, patoloji proses isə irəliləməyə davam edir. III dərəcəli AV-blokadanın klinik mənzərəsi xeyli daha parlaq olur. Insanda ürək patologiyasına xas spesifik simptomlar yaranır:
- Döş sümüyü arxasında ağrılar;
- Gözlərdə qaralma;
- Ifadəli təngnəfəslik;
- Kəskin zəiflik, yuxululuq;
- Arterial təzyiqin azalması;
- Nəbzin gözlənilmədən yavaşıması (dəqiqədə 60 vurğudan aşağı);
- Üz dərisinin göyərməsi, burun-dodaq üçbucağının seçilməsiylə.
Tam AV-blokada zamanı vəziyyət kritik olur. Pasiyentdə müşahidə olunur:
- Huşun itməsi;
- Şüurun qarışması;
- Qıcolma sindromu;
- Koordinasiya pozğunluqları.
Bir çox pasiyentlər vəziyyət pisləşdikdə ürək ritmində fasilələr hiss etdiklərini qeyd edirlər.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Xəstənin şikayətlərinin və anamnezinin diqqətlə təhlilindən sonra həkim fiziki müayinə aparır. Əldə olunmuş məlumatlar əsasında dərinləşdirilmiş diaqnostik müayinə təyin olunur, buna aşağıdakılar daxil ola bilər:
- Kliniki qan analizi;
- EKQ;
- Sutkalıq Holter monitorinqi;
- EFİ (ürək fəaliyyətinin elektro-fizioloji tədqiqi).
Anamnezdə kardioloji xəstəliklər olduqda əlavə olaraq ExoKQ, KT və MRT. Diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün müxtəlif funksional sınaqlar təyin olunur.
Müalicə
Patologiyanın birinci dərəcəsində ixtisaslaşdırılmış müalicə tələb olunmur. Xəstənin vəziyyətinə həkim nəzarəti kifayətdir. AV blokadanın II və III dərəcəsi dərmanlarla müalicə olunur. Nəticə olmadıqda cərrahi müdaxiləyə müraciət olunur.
Belə terapiya üçün simpatomimetiklər qrupundan preparatlar kompleksi istifadə olunur və xəstəyə mütləq həyat tərzini və qidalanmasını düzəltmək tövsiyə edilir. Ürək döyüntüsünün ləngiməsi və qan dövranı pozğunluqları ilə müşayiət olunan II dərəcəli blokada və ya kəskin miokard infarktı hallarında terapiyada Hiss dəstəsində impulsların keçiriciliyini artıran vasitələrdən istifadə olunur. Kardiopatologiyalarda dərman müalicəsi yalnız həkim tərəfindən təyin edilir və aparılır.
Cərrahi müalicə
Qalan bütün hallarda və dərmanların qəbulundan effekt olmadıqda cərrahi müdaxilə zəruridir. Bu patologiyada optimal variant elektrokardiostimulyatorun qoyulmasıdır. Bu xüsusi cihaz süni elektrik impulsları yaradır və onları ürəyin kameralərinə yönləndirir, bununla da qulaqcıqların və mədəciklərin fəaliyyətini sinxronlaşdırır. EKS xəstənin dərialtı toxumasına implantasiya edilir. Onun qoyulması əməliyyatı orta hesabla 30 dəqiqədən 1,5 saata qədər davam edir.
Reabilitasiya
Kardiostimulyatorun qoyulmasından sonra reabilitasiya hər bir xəstəyə fərdi qaydada təyin edilir. Lakin əməliyyatdan sonrakı dövrdə həyat tərzi və davranış üzrə ümumi tövsiyələr mövcuddur:
- Həkim tərəfindən təyin edilmiş dərmanların qəbulu;
- Kardioloqun tərtib etdiyi qrafikə uyğun olaraq planlı şəkildə EKS-in yenidən tənzimlənməsi üçün klinikaya baş çəkmək;
- Piyada gəzintilər etmək;
- Cihazın yerləşdirildiyi qolun fiziki yüklənməsini istisna etmək.
Əldə şişkinlik, tikişdən ifrazat və ya temperaturun yüksəlməsi zamanı təcili tibbi yardım lazımdır.
Profilaktika
Profilaktik tədbirlər patologiyanın inkişaf səbəblərinin aradan qaldırılmasına və qarşısının alınmasına yönəlmişdir. Bunlara aşağıdakılar daxildir:
- AV-blokadanın ilk əlamətlərində dərhal kardioloqa müraciət etmək;
- Balanslaşdırılmış qida rasionu;
- Əmək və istirahət rejiminə riayət etmək;
- Siqaret və alkoqoldan imtina etmək.
Risk qrupuna daxil olan xəstələr mütəmadi olaraq kardioloq tərəfindən profilaktik müayinədən keçməlidirlər.
Yadda saxla!
AV blokada — ürək keçiriciliyinin ən təhlükəli pozğunluqlarından biridir. Keçiriciliyin pozulması çox vaxt dərin huş itirməyə və ya ürəyin dayanmasına gətirib çıxarır. Atrioventrikulyar blokadanın ən çox rast gəlinən ağırlaşması aritmiyanın müxtəlif növləridir. Ürək itirilmiş ritmik yığılmanı kompensasiya etməyə çalışır. Mədəcik taxikardiyası inkişaf edə bilər. Bu aritmiya həyati təhlükəlidir, çünki mədəciklərin fibrilyasiyasına keçə və qəfil ölümə səbəb ola bilər.
Birdən meydana çıxan kəskin baş ağrısı, təngnəfəslik, qıcolmalar – bu vəziyyətlərin hər biri atrioventrikulyar blokadanın nəticəsi ola bilər. Belə hallarda öz-özünü müalicəyə, xüsusilə də xalq təbabəti vasitələri ilə, müraciət etmək yox, həkimə müraciət etmək lazımdır. Yalnız düzgün təyin edilmiş diaqnostika patoloji vəziyyətin səbəbini anlamağa kömək edəcək, həkimin bacarıqlı hərəkətləri isə bərpaolunmaz nəticələrin qarşısını alacaq.
Suallar və cavablar
Diaqnozu qoyur və müalicə taktikasını kardioloq hazırlayır. Xəstəyə digər mütəxəssislərin: terapevtin, endokrinoloqun, cərrahın və s. məsləhəti tələb oluna bilər.
Bərpa prosesi 4 həftəyə qədər davam edir. Bu dövrdə müalicə həkiminin tövsiyələrinə ciddi şəkildə əməl etmək lazımdır.
Mövzu üzrə məqalələr
Piylənmə zamanı arterial hipertoniya və obstruktiv yuxu apnoesi sindromu
Piylənmə ilə xarici tənəffüs funksiyasının bütöv bir sıra pozğunluqları bağlıdır. Artıq bədən çəkisi olan şəxslərdə ağciyər ventilyasiyasına tələbat…
İstiqamət: Kardiologiya / Somnologiya
Arterial hipertoniya
Arterial hipertoniya (AH) – ürəyin və damarların ən geniş yayılmış xəstəliklərindən biridir. Xəstələrin əksəriyyəti müəyyən vaxta qədər xəstə…
İstiqamət: Kardiologiya
Hipertoniya xəstəliyinin müalicəsi
Hipertoniya xəstəliyi arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə xarakterizə olunan ürək-damar sisteminin xəstəliyidir. Təzahürlər əsasən beyin damarlarının (baş ağrıları, başgicəllənmə,…
İstiqamət: Kardiologiya
Prehipertoniya (sərhəd hipertenziyası)
Prehipertoniya — «sərhəddə» olan vəziyyətdir: təzyiq artıq tam normal deyil, lakin klinik ifadə olunmuş hipertoniyaya hələ çatmayıb. Müasir…
İstiqamət: Kardiologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
