Dəri piqmentasiyası melaninin və ya digər piqmentlərin miqdar və paylanmasındakı dəyişiklik nəticəsində dərinin rənginin dəyişməsidir. Hiperpiqmentasiya və hipopiqmentasiya müxtəlif səbəblərlə yaranır.
Yayımlanma tarixi:
Xəstəlik haqqında
Dərinin piqmentasiya pozğunluqları xəstədə doğulandan ola bilər və ya qazanılmış xarakter daşıya bilər, müxtəlif yaşlı uşaqları və böyükləri, kişiləri və qadınları əhatə edə bilər. Mənşəyindən asılı olaraq hiperpiqmentasiya sahələri lokallaşmış və ya yayılmış, məhdud və ya diffuz ola bilər, müxtəlif ölçü və formaya, qəhvəyi, açıq-qəhvəyi və ya tünd, demək olar ki, qara rəngə malik ola bilər.
Əksər hallarda dərinin güclənmiş piqmentasiyası hər hansı ağır somatik xəstəliklərin gedişini müşayiət etmir, həyata təhlükə törətmir, lakin əhəmiyyətli kosmetik qüsur kimi çıxış edir, xəstənin həyat keyfiyyətini azaldır, öz görünüşündən narazılığa və bununla bağlı psixoemosional yaşantılara səbəb olur. Dəri rənginin ilk dəyişikliklərində həkimə müraciət piqmentasiya növünün vaxtında dəqiqləşdirilməsinə və effektiv terapiya üzrə tövsiyələr almağa kömək edəcək.
Səbəbləri
Dəridə piqmentasiyanın yaranmasının başlıca səbəbləri:
- genetik meyllilik;
- ultrabənövşəyi şüaların təsiri (həm təbii, həm də süni – solyariidə);
- orqanizmdə hormonal disbalans;
- hamiləlik;
- iltihabi proseslər;
- hipovitaminozlar;
- maddələr mübadiləsinin pozulması;
- qaraciyər xəstəlikləri.
Bəzi kimyəvi maddələr və dərman preparatları dərinin ultrabənövşəyi şüalara həssaslığını artıra bilər – onları qəbul edərkən və ya onların təsirinə məruz qalarkən günəş altında qalmağı məhdudlaşdırmaq və günəşdən qoruyucu kremlərdən istifadə etmək lazımdır. Bunlar:
- QSİƏP (qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlar);
- bəzi antibiotiklər;
- sidikqovucu vasitələr;
- antiaritmiklər;
- APF inhibitorları;
- hormonal preparatlar;
- allergiyaya qarşı vasitələr;
- əksəngi (anksiolitik), sedativ vasitələr;
- akne müalicəsi üçün istifadə olunan dərmanlar.
Təsnifat
Piqment əmələgəlmə pozğunluqlarının mənşəyinə görə patologiyanın 3 forması ayırd edilir:
- fizioloji (orqanizmdə baş verən təbii proseslərin – hamiləlik, qocalmanın nəticəsi kimi yaranır);
- qazanılmış (xəstəliklərin nəticəsi);
- genetik (yaranmasının əsasında bətndaxili formalaşan gen defektləri dayanır).
Melaninin toplanma dərinliyindən asılı olaraq 2 tip hipermelanoz ayırd edilir:
- epidermal (dərinin üst qatında – epidermisdə çoxlu miqdarda melaninin toplanması nəticəsində yaranır) – məhdud və diffuz olur;
- dermal (artıq melanin dərinin daha dərin qatında – dermada lokallaşır).
Klinik mənzərə
Hiperpiqmentasiya ocaqları səbəbindən və provokasiyaedici amildən asılı olaraq müxtəlif görünüşə malik ola bilər ki, bu da hiperpiqmentasiyanın müxtəlif növlərini bir-birindən xeyli fərqləndirir.
- Çilalar (efelidlər). Patologiya deyildir. Genetik meylli xəstələrdə yaranır. Dərinin səthindən qalxmayan, qırmızımtıl-qəhvəyi rəngli xırda ləkələr şəklində olur. Üzdə, kürəkdə, çiyinlərdə yaranır, yazda və yayda daha çox ifadə olunur.
- Melazma. Hormon-əvəzedici terapiya, kontraseptivlər qəbul edərkən, hamiləlik dövründə orqanizmin hormonal statusunun pozulması nəticəsində yaranır. Müxtəlif çalarlı, düzgün olmayan formalı ləkələr şəklində olur. Tez-tez bir-biri ilə birləşir.
- İkincili iltihabi hiperpiqmentasiya. Epidermisin zədələnməsi – kəsiklər, sızanaqların sıxılması, xoraların sağalması, dərini travmatize edən bəzi kosmetoloji prosedurların (kobud pilinqlərin) aparılması nəticəsində yaranır. İltihablı element sağalarkən özündən sonra hiperpiqmentasiya sahəsi qoyur ki, o, bir müddət sonra özbaşına keçib gedir və ya uzun müddət qalır (zədələnmənin növündən və iltihab prosesinin ifadəlilik dərəcəsindən asılıdır).
- Bekker nevusu (piqmentli tüklü nevus, Bekker melanozu). Kişilərdə nadir rast gəlinən dəri piqmentasiya pozğunluğu olub, zədələnmiş dəri sahəsində tüklərin aktiv artması ilə xarakterizə olunur. Yaranma səbəbləri məlum deyil, xəstəliyin genetik mənşəyi ehtimal olunur.
- Berlok dermatiti. Dərinin səthi qatının kosmetik vasitələrin və ya odekolonun tərkib hissələrinə yüksək həssaslığının nəticəsidir. Onun simptomları – parfüm və ya kosmetika istifadə edildikdən sonra ultrabənövşəyi şüaların təsiri altında dərinin piqmentasiyası, intensiv olmayan qaşınmadır. Müalicə tələb etmir, özbaşına, iz qoymadan keçib gedir.
- Yeniyetmə lentiqosu. Yeniyetmələrdə hormonal dəyişikliklərin nəticəsidir. Müalicə tələb etmir.
- Yaşla bağlı hiperpiqmentasiya (qoca, senil lentiqo). Fizioloji olaraq yavaşımış maddələr mübadiləsi proseslərinin, xüsusən melanin mübadiləsinin, xroniki somatik xəstəliklərin nəticəsi olaraq yaşlı xəstələrdə günəş şüalarının çatdığı bədən sahələrində yaranır. Daha çox üz, dekolte, əl arxası zərər çəkir. Müxtəlif ölçülü və çalarlı, düzgün olmayan formalı çoxsaylı ləkələr şəklində olur.
- Dərman qəbulu ilə bağlı piqmentasiya. Bəzi şişəleyhinə preparatlar və antipsixotiklərlə müalicə prosesində yaranır. Dəridə müxtəlif intensivlikdə qaşınma ilə müşayiət olunan ləkə və zolaqların əmələ gəlməsi ilə xarakterizə olunur. Preparat ləğv edildikdən sonra keçib gedir, tez-tez dərhal deyil, həftələr və aylar ərzində. Riehl melanozu. Günəş şüalarının təsiri altında qətran və ya neftlə tez-tez təmasda olarkən yaranan hiperpiqmentasiya.
Şəkillərdə əlamətlər
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Dəri piqmentasiyasının səbəblərinin müəyyən edilməsi və müalicəsi dermatoloq həkiminin vəzifəsidir.
Diaqnostik proses aşağıdakıları əhatə edir:
- Şikayətlərin toplanması.
- Həyat və cari xəstəlik anamnezi məlumatlarının toplanması. Mütəxəssis dərinin hiperpiqmentasiyasının nə vaxtdan və hansı şəraitdə yarandığını, simptomların zaman keçdikcə necə dəyişdiyini, xəstənin özünə necə kömək etməyə çalışdığını və bunun hansı effekt verdiyini öyrənir. Həkim xəstənin həyat və peşə fəaliyyəti şəraitini dəqiqləşdirir, qidalanma xüsusiyyətləri, ailədə irsi xəstəliklər və xəstənin özünün əziyyət çəkdiyi patologiyalar barədə suallar verir.
- Obyektiv müayinə. Dermatoloq xəstənin dərisini çılpaq gözlə müayinə edir, piqmentasiyanın dərəcəsini və digər xüsusiyyətlərini qiymətləndirir. Sonra o, ləkələri xüsusi cihaz – dermatoskop vasitəsilə müayinə edir ki, bu da törəmənin səthini çoxdəfəli böyütmə altında öyrənməyə, onun mikroskopik quruluşunu qiymətləndirməyə imkan verir.
Əksər hallarda əldə edilən məlumat dermatoloqa diaqnoz qoymaq və müalicə tövsiyə etmək üçün kifayət edir. Şübhəli klinik vəziyyətlərdə patologiyanın növünü dəqiqləşdirmək üçün xəstəyə konfokal lazer skanedici mikroskopiya (müalicə müəssisəsinin avadanlığı imkan verirsə) və somatik profilli həkimlərin – endokrinoloq, stomatoloq, ginekoloq, qastroenteroloqun konsultasiyaları təyin oluna bilər, onkopatologiyaya şübhə olduqda isə ləkənin biopsiyası aparıla bilər.
Xidmətlər
Müalicə
Dəri piqmentasiyası olan xəstəyə müalicə üçün aşağıdakılar təyin edilə bilər:
- ağardıcı komponentli məlhəm və kremlərdən evdə istifadə;
- kosmetoloji prosedurlar (kimyəvi pilinqlər – turşularla, retinoy, Jessner pilinqi, orta dərinlikli; bioreviqalizasiya, mezoterapiya, ultrasəs terapiyası, lazer müalicə üsulları);
- hiperpiqmentasiyanın təzahürü olduğu əsas xəstəliyin müalicəsi.
Profilaktika
Dərinin gözəlliyini qorumaq və onun həddindən artıq piqmentasiyasının inkişaf riskini azaltmaq üçün, ilk növbədə, günəş altında davranış qaydalarına riayət etmək lazımdır:
- günəş şüalarının ən aqressiv olduğu dövrdə (saat 11-dən 15-ə qədər) açıq günəş altında olmamaq;
- UB-indeksi 3 və ondan yuxarı olduqda küçəyə çıxmazdan əvvəl bədənin bütün açıq sahələrinə SPF 30 və daha yüksək dərəcəli, geniş spektrli günəşdən qoruyucu krem sürtmək, onu hər 2 saatdan bir və hovuzda və ya su hövzəsində növbəti çimmədən sonra yeniləmək;
- enli kənarlı şlyapa geyinmək;
- solyariiyə getməmək.
Həmçinin aktiv həyat tərzi sürmək, balanslaşdırılmış qidalanmaq – lazımi miqdarda vitamin və mikroelement qəbul etmək, çoxlu su içmək və dermatoloqla birlikdə akne səpgisinin və onun özündən sonra qoyduğu piqmentasiyanın qarşısını almaq üçün uyğun dəri qulluq vasitələrini seçmək lazımdır.
Yadda saxla!
Dəri örtüyünün hiperpiqmentasiyası ilə müşayiət olunan demək olar ki, bütün xəstəliklər xəstə üçün təhlükəsizdir, onun həyatına təhlükə törətmir. Lakin tək-tək hallarda onlar ciddi bədxassəli patologiyanın – melanomanın öncülü ola bilər və ya onun özü ola bilər. Əgər piqmentli ləkə ölçüsü tez böyüyürsə, rəngi daha tünd və ya qırmızımtıl, qeyri-bərabər çalara dəyişibsə, aydın olmayan, dişli kənarlara malikdirsə, ətrafında iltihab sahəsi vardırsa, ağrıyırsa, yandırırsa, qaşınırsa, qanaxma verirsə, bu xəstəliyə münasibətdə ehtiyatlı olmaq lazımdır. Bu vəziyyət xəstəliyi dəqiqləşdirmək və xəstəyə aparılacaq taktikanı müəyyən etmək üçün təcili onkodermatoloq konsultasiyası tələb edir.
Suallar və cavablar
Dəqiq diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri və fərdi risklər nəzərə alınaraq profil həkim tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
PRF və PRP prosedurları: “öz qanımdandır” təhlükəsizliyə zəmanətdirmi?
Trombositlə zəngin plazma və fibrin, PRP və PRF adları ilə estetik prosedurlarda təqdim olunur. Material pasiyentin qanından hazırlanır.…
İstiqamət: Kosmetologiya
Yaşlanmaya qarşı mioskulptura — visseral terapiya seansları
Sirr deyil ki, qadının gözəlliyi bilavasitə onun sağlamlığı ilə bağlıdır. Təravətli xarici görünüş, sağlam dəri, əla əhval-ruhiyyə —…
İstiqamət: Kosmetologiya
BELOTERO — kontur plastikasında yenilik!
Biz hər il dərimizin vəziyyətinin və xarici görünüşünün dəyişdiyini görürük. Kimdə bu daha tez, kimdə daha yavaş baş…
İstiqamət: Kosmetologiya
Biorevitalizasiya — gəncliyə doğru addım
Dəri əvvəlki görünüşünü itirdikdə və bu zaman adi qulluq vasitələri kömək etmədikdə, biorevitalizasiya prosedurundan istifadə etməyi sınayın.
İstiqamət: Kosmetologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
