Döş qəfəsinin deformasiyaları (DQD) düzgün formanın dəyişməsidir, bu zaman ən çox rast gəlinən variant öndən arxaya doğru sıxılmadır (huni şəkilli döş).
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Torakal deformasiya
Xəstəlik haqqında
Huni şəkilli döş deformasiyası əyilmənin ən geniş yayılmış variantıdır. Uşaq və yeniyetməlik yaşında bu patologiyanın tezliyi təxminən 3% təşkil edir. Risk qrupuna oğlanlar daxildir, onlarda xəstəlik 5 dəfə çox rast gəlinir.
Döşün bütün deformasiyaları şərti olaraq tez-tez rast gəlinən — bunlara huni şəkilli (HŞDQD) və kilə bənzər əyilmə aiddir, həmçinin nadir rast gəlinən tiplərə bölünür. Sonuncu kateqoriyaya Poland sindromu, döş sümüyünün anadangəlmə xarakterli parçalanması və Kurrarino-Silverman sindromu aiddir.
Döş qəfəsinin deformasiyasının diaqnostikası obyektiv və palpator müayinə nəticələrinə, rentgenoqrafiyaya, kompüter və ya maqnit-rezonans tomoqrafik skanlaşdırmaya əsaslanır. Müalicə proqramı inkişaf anomaliyası, mümkün ağırlaşmalar və patoloji prosesin mərhələsi nəzərə alınmaqla hər bir pasiyent üçün şəxsiləşdirilmiş şəkildə tərtib olunur. Lakin uşaq, qızlar, oğlanlar və yetkinlərdə döş qəfəsinin düzgün olmayan formasının radikal korreksiyası yalnız operativ yolla mümkündür.
Səbəbləri
Döş qəfəsi deformasiyasının səbəbləri 2 kateqoriyaya bölünür:
- Anadangəlmə;
- Qazanılmış.
Anadangəlmə səbəblər adətən xarici və ya daxili mühitin əlverişsiz amillərinin təsiri altında dölün genetik proqramının dəyişməsi ilə şərtlənir. Qazanılmış səbəblər döş qəfəsi orqanlarında keçirilmiş əməliyyatlarla, alınmış travmalarla, iltihabi proseslərlə əlaqəli ola, yaxud döş sümüyü, qabırğalar və ya döş boşluğu orqanlarının yenitörəmələrinin nəticəsi ola bilər.
Təsnifat
Qəbul edilmiş təsnifata əsasən, döş qəfəsi deformasiyasının huni şəkilli növünü Gijitskaya göstəricisi əsasında bir-birindən fərqlənən 3 dərəcəyə bölmək qəbul edilib. Sonuncu döş boşluğunun minimal ölçüsünün maksimuma nisbətini (öndən arxaya istiqamətdə) təmsil edir.
- Yüngül dərəcə – indeks 0,7-dən çox.
- Orta dərəcə – indeks 0,5-0,7 diapazonunda.
- Ağır dərəcə – göstərici 0,7-dən çox.
Klinik mənzərə
Döş qəfəsi deformasiyasının simptomları mövcud patologiyanın növü ilə müəyyən edilir.
HŞDQD ən çox rast gəlinən variantdır. Bu anomaliya üçün döş sümük-qabırğa kompartmentinin quruluşunun dəyişməsi ilə şərtlənən döş sümüyünün döş boşluğuna doğru batması xarakterikdir. Bu patologiyanın inkişaf səbəbləri yekun olaraq verifikasiya olunmayıb. Hesab olunur ki, anomaliya döş boşluğunun sümük-qığırdaq strukturlarının böyümə asinxronluğu nəticəsində inkişaf edir.
Xəstəliyin ağırlığından asılı olaraq pasiyentlər ön və sol qabırğaətrafı xətt nahiyəsində ağrılı hislərdən, yükdə nəfəs darlığından və ürək-ağciyər dözümlülüyünün azalmasından şikayət edə bilər, bütün bunlar əməliyyat vasitəsilə düzəldilə bilər. Ürək qiymətləndirilməsi bir neçə səbəbdən vacibdir, o cümlədən pasiyentlərin bir hissəsində deformasiya səbəbindən ürəyin anormal yerləşməsi və ya qismən sıxılması faktına görə. Nadir hallarda HŞDQD irsi Marfan sindromunun təzahürü ola bilər.
Döş qəfəsinin kilə bənzər əyilməsində döş sümüyü patoloji şəkildə önə çıxır, bu zaman deformasiya həm simmetrik, həm də asimmetrik tipdə ola bilər. Bu inkişaf qüsuru daxili orqanlar üçün təhlükə yaratmır və pasiyentə yalnız kosmetik qüsur gətirir.
Poland sindromu döş böyük və kiçik əzələsinin bətndaxili yetərsiz inkişafı, 1 və ya bir neçə qabırğanın az inkişaf etməsi və ya olmaması ilə əlaqədardır. Ən çox zədələnmələr sağ tərəfdə lokalizə olunub.
Döş sümüyünün anadangəlmə xarakterli yarığı adətən yuxarı seqmenti əhatə edir. Bu inkişaf anomaliyası təkcə əhəmiyyətli kosmetik qüsurla deyil, bilavasitə tibbi risklərlə də assosiasiya olunur. Normada döş sümüyü ürəyi və ondan çıxan damarları mexaniki sıxılmadan qoruyur. Bu anomaliyada onlar qorunmaya malik deyil, buna görə asanlıqla travmatik zədələnə bilər, uşaq üçün həyati təhlükə yaradır. Mümkün qədər erkən cərrahi müdaxilə tələb olunur.
Kurrarino-Silverman sindromunda gövdənin böyümə zonalarının və döş sümüyü tutacağının vaxtından əvvəl bağlanması müşahidə olunur. Nəticədə döş sümüyü kiçik ölçülərə malik olur və əyilir, döş qəfəsinin xarici görünüşünü dəyişir. Bu genetik sindrom çox vaxt ürək və magistral damarlara toxunan digər inkişaf qüsurları ilə birləşir. Patoloji dəyişikliklər onurğa sütununa da toxunur, o yan və öndən-arxaya istiqamətdə əyilir, zaman keçdikcə qığırdaq toxumasında degenerativ proseslər inkişaf edir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Patoloji prosesin diaqnostikası üçün vizuallaşdırıcı üsullar istifadə olunur – müəyyən indekslərin hesablanması ilə Rentgenoqrafiya, kompüter və ya maqnit-rezonans tomoqrafiyası. Anomaliya faktının təsdiqindən əlavə ürəyin işini (Elektrokardioqrafiya, Dopplerometriya ilə USM) və ağciyərlərin işini (spiroqrafiya) qiymətləndirmək vacibdir.
Xidmətlər
Müalicə
Döş qəfəsi deformasiyasının müalicəsi pasiyentin xarici görünüşünü yaxşılaşdırmağa və çox vaxt sıxılmaya məruz qalan ürək-ağciyər kompleksinin funksional vəziyyətini bərpa etməyə imkan verir.
Konservativ üsullar fiziki məşqləri, tənəffüs gimnastikasını və fizioprosedurları əhatə edir. Bu üsullar əzələ korsetini möhkəmləndirməyə və ürək-ağciyər kompleksinin funksional vəziyyətini yaxşılaşdırmağa imkan verir. Lakin onların bir əhəmiyyətli çatışmazlığı var – onlar patoloji prosesin proqressivləşməsini dayandıra bilmir. Buna görə hazırda cərrahi müdaxiləyə göstərişlər genişləndirilib.
Cərrahi müalicə
Ilkin hazırlıqdan sonra huni şəkilli döşdə korrigəedici və kosmetik torakoplastikanın müxtəlif üsullarının, o cümlədən az invaziv korrigəedici müdaxilə kimi D. Nass əməliyyatının tətbiqi mümkündür. Bütün əməliyyat növləri iki əsas mərhələni əhatə edir: döş sümük-qabırğa kompartmentinin ayrılması və onun düzəldilmiş vəziyyətdə fiksasiyası.
Kilə bənzər deformasiya variantında əməliyyat müalicənin yeganə variantı kimi nəzərdən keçirilir. Əvvəllər tətbiq olunmuş sıxıcı korsetlər az effektiv olub. Cərrahi müdaxilə qabırğaların əyilmiş qığırdaq uclarının qismən çıxarılması, döş sümüyünün sümük hissəsinin formasının düzəldilməsi və döş sümük-qabırğa kompartmentinin düzgün vəziyyətdə fiksasiyasından ibarətdir.
Poland sindromunda defektli qabırğaların sümük strukturunu bərpa etmək üçün öz transplantatları tətbiq olunur. Qismən əzələ plastikası da mümkündür.
Anadangəlmə döş sümüyü parçalanması mümkün qədər erkən aradan qaldırılmalıdır. Körpələrdə həyatın ilk ilində döş sümüyünün mərkəzi hissəsi üzrə sümük tikilməsi aparılır, 1 yaşdan yuxarı uşaqlarda isə həmçinin döş boşluğunun həcmini artırmağa kömək edən qabırğaların qığırdaq uclarının kəsilməsi aparılır.
Kurrarino-Silverman sindromu kosmetik diskomfort gətirir. Buna görə onun korreksiyası üçün patoloji dəyişmiş qabırğaların qismən eksiziyası, həmçinin döş sümüyünün paz formalı eksiziyası aparılır. Yekun mərhələdə titan fiksasiyası yerinə yetirilir.
Reabilitasiya
Əməliyyatdan sonrakı dövrdə simptomatik müalicə, antibiotikoprofilaktika, fizioterapiya, tənəffüs gimnastikası, həmçinin (sertifikatlı mütəxəssisin nəzarəti altında) müalicəvi fiziki kültür məşqlərinin yerinə yetirilməsi tövsiyə olunur.
Profilaktika
Döş sümüyünün inkişaf anomaliyalarının profilaktikası dölün bətndaxili mərhələdə inkişafı üçün optimal şəraitin yaradılmasına yönəlib. Bunun üçün minimum 3 ay ərzində hamiləliyəqədər hazırlıq, hamiləlik zamanı rasional və balanslaşdırılmış qidalanma, infeksion xəstəliklərdən qorunma tövsiyə olunur.
Yetkin və uşaqlarda qazanılmış deformasiyaların riskini azaltmaq üçün fərdi qoruyucu vasitələrdən istifadə edərək travmatizmdən qaçmaq vacibdir.
Yadda saxla!
1985-ci il həqiqətən inqilabi il oldu, çünki D. Nass huni şəkilli döş əyilməsinin cərrahi korreksiyasının yeni az invaziv üsulunu işləyib hazırladı. Bu üsul mövcud deformasiyanı bir mərhələdə düzəltməyə imkan verirdi və travmatik müdaxilə tələb etmirdi. Əməliyyat kiçik deşiklər vasitəsilə döş sümüyünə düzgün vəziyyət verən xüsusi fiksasiyaedici lövhələrin yeridilməsindən ibarətdir.
Suallar və cavablar
Bu patoloji vəziyyətin diaqnostikası və müalicəsi ilə travmatoloq-ortoped məşğul olur.
Huni şəkilli döş qəfəsi əyilməsinin təhlükəsi ürək-ağciyər kompleksinin funksional və üzvi pozğunluqlarının inkişaf ehtimalındadır. Bu, ürəyin normal vəziyyətdən dönməsi və əyilməsi, miokardın sağ şöbələrinə artıq yük, aortanın kök zonasının genişlənməsi ilə təzahür edir. Ağciyər toxumasının həyat tutumunun dəyişməsi hesabına tənəffüs funksiyası da əziyyət çəkir.
Mövzu üzrə məqalələr
Travmatologiya-ortopediyada müasir müalicə metodları
Müasir təbabət dayaq-hərəkət aparatının müxtəlif travmalarının və xəstəliklərinin müalicəsində böyük uğurlar qazanır. Elm yerində saymır, yeni işləmələr və…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Axilles vətərinin qırılması
Axilles vətərinin qırılmaları ortopediyada nadir hal deyil. Ən çox belə zədə idmançılarda (futbolçularda, qaçışçılarda, tennisçilərdə, gimnastlarda və b.)…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Ayaqdakı çıxıntını necə aradan qaldırmaq olar?
Ayağın baş barmağındakı «sümükcik» deformasiyası qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bu xəstəlik təkcə pəncənin formasını pozmur…
İstiqamət: Podologiya
Podoloq: bu mütəxəssis nə ilə məşğul olur?
Podologiya mərkəzində çalışan podoloq mütəxəssisləri dırnaq lövhələrinin patologiyalarına aid geniş spektrli problemləri həll edirlər, ilk növbədə bunlar:
İstiqamət: Podologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
