İrinli bursit – oynaq kisəsində inkişaf edən və irinli xarakter daşıyan iltihabi prosesdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Septik bursit
- bursanın irinli iltihabı
Xəstəlik haqqında
Oynaqlı kisə oynağın ətrafında yerləşən, sinovial maye ilə dolu kiçik boşluqdur. Bursa oynağın əmələ gəlməsində iştirak edən sümüklərin sıx çıxıntılar formalaşdırdığı sahədə lokalizasiya olunur. Kisənin mövcudluğu vətərlərin sürtünmə qüvvəsini azaltmağa və ətraf yumşaq toxumaları mexaniki təzyiqdən qorumağa imkan verir.
Bursanın iltihabi zədələnməsi ən çox aseptik xarakter daşıyır və, bir qayda olaraq, travmatizasiya ilə əlaqədardır. Bununla yanaşı, irin əmələ gətirən bakterial floranın daxil olması infeksion bursitin inkişafına gətirib çıxarır; bu da seroz mərhələdən sürətlə irinli mərhələyə keçə bilər.
Xəstəlik ən çox kəskin gedişə malik olur. Patoloji prosesin əsas təzahürləri zədələnmiş oynağın nahiyəsində intensiv ağrı hissləri, dərinin qızarması, onun ödemi və dərinin yerli temperaturunun yüksəlməsidir. Xəstəliyin yerli simptomları hərarət, ümumi zəiflik və halsızlıq daxil olmaqla ümumi təzahürlərlə tamamlanır.
Bəzi hallarda bursit xroniki gedişə malik ola bilər, bu zaman klinik simptomatika dalğavari xarakter daşıyır (simptomlar gah azalır, gah da yenidən kəskinləşir). Xroniki iltihabın əsas əlaməti fistul kanalının formalaşmasıdır, ondan irinli möhtəviyyat ifraz olunur.
Ən çox dirsək oynağı kisəsinin (dirsək çıxıntısı üzərindəki kisənin) bakterial zədələnməsi rast gəlinir. İkinci yerdə dizin irinli bursiti dayanır (diz qapağının önündə yerləşən kisə iltihablaşır). Başqa lokalizasiyalı (infrapatellyar, bud və s.) belə xəstəlik nadir hallarda rast gəlinir.
Patoloji proses klinik məlumatlar və əlavə müayinə nəticələri (laborator və instrumental) əsasında diaqnozlaşdırılır. Rentgen skanlama diaqnostik axtarışın mühüm mərhələsidir, çünki patoloji prosesin sümük toxumasına keçməsini (osteomieliti) istisna etməyə imkan verir.
İrinli bursitin müalicəsi dərman terapiyasının patoloji ocağın ən böyük flüktuasiya sahəsində cərrahi açılması ilə kombinasiyasını nəzərdə tutur.
Səbəbləri
İrinli bursitin səbəbləri aşağıdakılar ola bilər:
- Ciddi olmayan, lakin təkrarlanan travmatizasiya, adətən xroniki prosesin inkişafı ilə müşayiət olunur (bu səbəblər qrupuna «xadimə dizi» aiddir, bu, peşəsinə görə diz çökməyə məcbur olan pasiyentlərdə rast gəlinir);
- Kəskin travma – oynağın nahiyəsinə yıxılma və ya zərbə;
- Digər səbəblər – infeksiyalar, podaqra, sifilis, vərəm, revmatoid artrit.
İlkin mərhələdə iltihabi proses seroz xarakter daşıyır. Bakterial floranın oynaq kisəsinin boşluğuna daxil olması iltihabı irinli mərhələyə keçirir; bu mərhələ leykositlərin məhvi və prosesə cəlb olunmuş toxumaların destruksiyası ilə xarakterizə olunur.
Mikroorqanizmlər bursanın boşluğuna aşağıdakı yollarla daxil ola bilər:
- Oynağın açıq yaralanmaları zamanı birbaşa kontakt mexanizmi;
- Limfa sistemi vasitəsilə, əgər oynaq ilkin iltihab ocağından axıb gələn “yoluxmuş” limfanın keçid yolunda yerləşirsə (bu yol, adətən, dərinin, dərialtı toxumanın, yaxın yerləşən əzələ kompartmentinin infeksion iltihabı zamanı reallaşır);
- Qan dövranı sistemi vasitəsilə – adətən bu şəkildə bakteriyalar orqanizmdə böyrəklərdə, badamcıqlarda, bronxopulmonar kompleksdə xroniki infeksiya ocaqları olduqda oynaq kisəsinə daxil olur.
Təsnifat
Lokalizasiyaya görə xəstəliyin aşağıdakı formaları ayırd edilir:
- Prepatellyar bursit – diz nahiyəsinin ən çox rast gəlinən bursiti olub, xəstələrin əmək qabiliyyətsizliyinə və sonradan diz oynağının biomekanikasının ağırlaşmalarına gətirib çıxarır. Prepatellyar bursa dərialtı olaraq patellanın ön səthində yerləşir və ən çox travmatizasiyaya məruz qalır.
- Dirsək oynağının bursiti. Oynaqlı kisənin iltihabi zədələnməsinin ən çox rast gəlinən növüdür.
Klinik mənzərə
İrinli bursitin simptomları aşağıdakılar ola bilər:
- Zədələnmiş oynağın nahiyəsində hətta gecə yuxusu zamanı da səngiməyən, çox vaxt dartıcı və pulsasiyaedici xarakter alan ağrılar;
- Iltihablaşmış kisə sahəsində dərinin ödemi və qızarması;
- Iltihab ocağı üzərində dərinin yerli temperaturunun yüksəlməsi;
Əgər bursit xroniki gediş alarsa, tədricən fistul kanal formalaşır, ondan vaxtaşırı (xüsusən yanaşı infeksiyalar zamanı) irin ifraz olunur. Bu halda xəstəliyin ümumi təzahürləri demək olar ki, tamamilə yoxdur, yerli simptomlar isə gah sakitləşir, gah da kəskinləşir. Bir qayda olaraq, kəskinləşmə dövrü fistul kanalının bağlanmasına təsadüf edir ki, bu da oynaqlı bursada irin toplanması üçün şərait yaradır.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Bursitin diaqnostikasında aşağıdakı metodlardan istifadə olunur:
- Zədələnmiş sahənin vizual müayinəsi və palpasiya;
- Ümumkliniki Qan analizi;
- Qanda C-reaktiv zülalın səviyyəsinin müəyyən edilməsi;
- Oynağın rentgenoqrafik müayinəsi;
- Oynağın və paraartikulyar toxumaların ultrasəs müayinəsi;
- Kompüter və ya Maqnit-rezonans tomoqrafiya (bu metodlar mürəkkəb diaqnostik hallarda göstərilir).
Müalicə
İrinli bursitin müalicəsi həm konservativ, həm də cərrahi mərhələni əhatə edir.
Konservativ müalicə immobilizasiyanı, antibiotikləri, ağrıkəsici və iltihabəleyhinə preparatların qəbulunu nəzərdə tutur. İltihabəleyhinə vasitələrin bursaya inyeksiyası infeksiyalı bursitdə əks-göstərişdir.
Cərrahi müalicə
İrinli iltihab zamanı patoloji dəyişmiş kisənin ən çox yumşalma olan yerdə açılması aparılır. Əvvəlcə irinli-nekrotik detrit çıxarılır, sonra boşluq antiseptiklərlə yuyulur. Yarada eksudatın axıdılmasını təmin edən və əməliyyatdan sonrakı dövrdə işləməyə imkan verən drenaj saxlanılır.
Kəskin irinli bursitdən sonra oynaq kisəsinin təkrar iltihabı baş verərsə, sonrakı müalicə bursanın eksiziyasına yönəldilir. Bir qayda olaraq, bursanın açıq üsulla eksiziyası tətbiq olunur. Son vaxtlar bursanın qapalı artroskopik üsulla çıxarılması daha tez-tez həyata keçirilir ki, bu da erkən reabilitasiya imkanı yaradır, əmək qabiliyyətsizliyi müddətini azaldır və optimal kosmetik effekt əldə etməyə imkan verir.
Reabilitasiya
Oynaq kisəsinin cərrahi müalicəsindən sonra 2-3-cü sutkalardan etibarən passiv hərəkətlərin yerinə yetirilməsi, daha sonra aktiv hərəkətliliyə keçid tövsiyə olunur. Bu, əzələ kontrakturalarının formalaşmasının qarşısını almağa imkan verir.
Profilaktika
Bursitin profilaktikası dayaq-hərəkət sistemi orqanlarının travmatizminin qarşısının alınmasına, yumşaq toxumaların infeksion zədələnmələrinin və orqanizmdə xroniki infeksiya ocaqlarının vaxtında müalicəsinə yönəldilir. Oynaq travması aldıqda mümkün qədər tez tibbi yardım üçün müraciət etmək vacibdir, çünki bakterial iltihabın inkişaf ehtimalı mikrobla çirklənmə ilə düz mütənasib asılılıqda olur.
Yadda saxla!
İrinli bursit yalnız dərman qəbulu ilə nadir hallarda keçir: çox vaxt irinin xaric edilməsi tələb olunur. Oynaq nahiyəsində qızartı, şişkinlik, istilik və güclü ağrı yarandıqda həkimə həmin gün müraciət edin. Şişkinliyi evdə deşməyin, sıxmayın və isitməyin, antibiotikləri özbaşına qəbul etməyin.
Aşağıdakılardan hər hansı biri yaranarsa, dərhal təcili yardım çağırın:
- yüksək hərarət, titrəmə, güclü zəiflik;
- qızartının sürətlə yayılması və ya ətraf boyunca qırmızı zolaqların görünməsi;
- çaşqınlıq, ürəkdöyünmənin kəskin tezləşməsi, təngnəfəslik;
- şəkərli diabeti və ya zəif immuniteti olan insanda sürətlə artan ağrı və şişkinlik.
Oynağın özündə hərəkət kəskin ağrılı və ya mümkünsüzdürsə, bu, infeksiyanın oynağa keçməsinin əlaməti ola bilər və təcili müayinə tələb edir.
Suallar və cavablar
Patologiyanın diaqnostikası və müalicəsi ilə travmatoloq-ortoped həkim məşğul olur.
Oynağın kisəsinin irinli iltihabı fleqmonanın inkişafı ilə təhlükəlidir. Bu vəziyyət onunla xarakterizə olunur ki, irin xaricə çıxış yolu tapmayaraq daxili boşluqlara, xüsusən də interfassial boşluqlara açılır. Daha sonra o, əzələ liflərinin boyunca yayılaraq soyuq abseslərin formalaşmasına səbəb ola bilər.
Tibbi yardıma vaxtında müraciət edildikdə proqnoz əlverişlidir.
Mövzu üzrə məqalələr
Travmatologiya-ortopediyada müasir müalicə metodları
Müasir təbabət dayaq-hərəkət aparatının müxtəlif travmalarının və xəstəliklərinin müalicəsində böyük uğurlar qazanır. Elm yerində saymır, yeni işləmələr və…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Axilles vətərinin qırılması
Axilles vətərinin qırılmaları ortopediyada nadir hal deyil. Ən çox belə zədə idmançılarda (futbolçularda, qaçışçılarda, tennisçilərdə, gimnastlarda və b.)…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Ayaqdakı çıxıntını necə aradan qaldırmaq olar?
Ayağın baş barmağındakı «sümükcik» deformasiyası qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bu xəstəlik təkcə pəncənin formasını pozmur…
İstiqamət: Podologiya
Podoloq: bu mütəxəssis nə ilə məşğul olur?
Podologiya mərkəzində çalışan podoloq mütəxəssisləri dırnaq lövhələrinin patologiyalarına aid geniş spektrli problemləri həll edirlər, ilk növbədə bunlar:
İstiqamət: Podologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
