Öd yollarının stentlənməsi daralmış və ya tıxanmış öd axarına nazik boru — stent yerləşdirilməsidir. Stent axarın mənfəzini açıq saxlayır, ödün bağırsağa axınını bərpa edir və şiş, daş, çapıq və ya iltihab səbəbli mexaniki sarılığı aradan qaldırır. Prosedur ağız vasitəsilə yeridilən endoskopla, rentgen nəzarəti altında aparılır və dəridə kəsik olmur.
- Giriş
- Endoskopik
- Anesteziya
- Ümumi
- Müddət
- 30–60 dəqiqə
- Stasionarda
- 1 gün
- Bərpa
- 3–7 gün
- Qiymət
- 1 800 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- biliar stentlənmə
- xoledoxun stentlənməsi
- endoskopik öd yolu stentlənməsi
- ERXPQ ilə stentləmə
- öd axarının endoprotezləşdirilməsi
Əməliyyatın təsviri
Qaraciyərin hasil etdiyi öd ümumi öd axarı (xoledox) vasitəsilə onikibarmaq bağırsağa axır. Axar şiş tərəfindən sıxıldıqda, çapıqla daraldıqda və ya daşla tıxandıqda öd geri yığılır: dəri və gözlər saralır, qaşınma, sidiyin tündləşməsi, nəcisin ağarması, bəzən hərarət yaranır. Uzunmüddətli öd durğunluğu qaraciyərə zərər verir və irinli xolangitə gətirib çıxara bilər.
Stent axarın daralmış hissəsinə qoyulan karkasdır: o, mənfəzi içəridən açıq saxlayır və ödün sərbəst keçməsini təmin edir. Bəzi hallarda stent əsas müalicəyə — məsələn, şişin çıxarılmasına qədər müvəqqəti tədbirdir, çıxarılması mümkün olmayan şişlərdə isə vəziyyəti uzunmüddətli yüngülləşdirən (palliativ) üsuldur.
Stentlərin növləri:
- Plastik stentlər — müvəqqəti drenaj üçün, adətən bir neçə aydan sonra dəyişdirilir;
- Özüaçılan metal stentlər — daha geniş mənfəzli, uzunmüddətli istifadə üçün; örtüklü variantları lazım olduqda çıxarıla bilər.
Endoskopun bağırsağa çatdırılması mümkün olmadıqda öd yolları dəri vasitəsilə, USM və rentgen nəzarəti ilə drenaj edilir.
Əməliyyatın nəticəsi
Öd axını adətən elə prosedur zamanı bərpa olunur. Qaşınma ilk günlərdə, sarılıq isə 1–2 həftə ərzində tədricən azalır, iştah və ümumi vəziyyət yaxşılaşır. Bilirubinin azalması qan analizləri ilə izlənilir. Nümunə götürülübsə, histoloji və ya sitoloji cavab ayrıca hazırlanır.
Həkim stentin növünə görə onun dəyişdirilmə və ya çıxarılma vaxtını əvvəlcədən planlaşdırır. Əsas səbəb — şiş, daş və ya daralma — əlavə müalicə tələb edirsə, cərrah və onkoloqla növbəti addımlar müzakirə olunur.
Üstünlüklər
Endoskopik stentlənmə öd axınını qarın boşluğunu açmadan bərpa edir və açıq əməliyyata az travmatik alternativdir.
-
Dəridə kəsik olmur
Stent ağız vasitəsilə yeridilən endoskopla qoyulur, qarın divarı zədələnmir.
-
Rentgen nəzarəti
Kontrastla öd yollarının keçiriciliyi elə prosedur zamanı yoxlanılır və stent dəqiq yerləşdirilir.
-
Dərhal təsir
Öd axını prosedur zamanı bərpa olunur, sarılıq çox vaxt ilk günlərdən azalmağa başlayır.
-
Qısa hospitalizasiya
Prosedur 30–60 dəqiqə çəkir, əksər hallarda növbəti gün evə qayıdırsınız.
Göstərişlər
Stentlənmə öd axınının pozulduğu aşağıdakı hallarda aparılır:
- mədəaltı vəzin başının, öd yollarının və ya duodenal məməciyin şişləri;
- endoskopik yolla tam çıxarıla bilməyən iri axar daşları;
- əməliyyatlardan və ya iltihabdan sonra yaranan çapıq daralmaları;
- öd yollarının daralması ilə ağırlaşmış xroniki pankreatit;
- öd yollarının irinli iltihabı (xolangit) — təcili drenaj üçün;
- öd axarından ödün sızması (məsələn, əməliyyatdan sonra).
Bu vəziyyətlərdə dərmanlar öd axınını bərpa etmir, drenaj tələb olunur.
Alternativlər və üsulun seçimi
Öd axarının daralması səbəbə görə müxtəlif yollarla aradan qaldırıla bilər. Daş varsa, daşın çıxarılması kifayət edə bilər. Daralma çapıqdan irəli gəlirsə, balonla genişləndirmə və ya cərrahi bərpa mümkündür. Şişdə şişin çıxarılması əsas üsuldur; stent bəzən ona hazırlıq üçün müvəqqəti qoyulur. Endoskopik yol mümkün olmadıqda öd dəri vasitəsilə drenaj edilə və ya cərrahi yolla bağırsağa yönəldilə bilər.
Stentin növü (plastik və ya metal), qalma müddəti və qoyulma yolu daralmanın səbəbinə, uzunluğuna və yerinə, gözlənilən müddətə, yaşınıza və ümumi vəziyyətinizə görə seçilir. Qərar həkimlə birlikdə qəbul olunur.
Əks göstərişlər
Prosedur rentgen nəzarəti və kontrast maddə ilə, ümumi anesteziya altında aparılır, ona görə aşağıdakılar nəzərə alınır.
Mütləq əks göstərişlər
- ürək və ya tənəffüs çatışmazlığının dekompensasiyası, kəskin infarkt;
- endoskopun onikibarmaq bağırsağa keçirilməsinin mümkün olmaması — dəri vasitəsilə drenaj müzakirə olunur;
- korreksiya olunmayan ağır laxtalanma pozğunluğu.
Nisbi əks göstərişlər
- yodlu kontrast maddəyə allergiya;
- hamiləlik — rentgen şüalanması səbəbindən;
- qanı durulaşdıran dərmanların qəbulu;
- mədədə anatomiyanı dəyişən əvvəlki əməliyyatlar;
- narkoza əks göstərişlər.
Prosedurun mümkünlüyü barədə son qərarı həkim müayinədən sonra verir.
Mümkün risklər və ağırlaşmalar
Bu müdaxilə də, hər anesteziya kimi, bəzi risklərlə bağlıdır. Komanda onları azaltmaq üçün lazımi tədbirləri görür.
- stentin tıxanması — bu halda sarılıq və ya hərarət qayıda bilər, stentin dəyişdirilməsi lazım olur
- öd yollarının infeksiyası (xolangit)
- mədəaltı vəzin iltihabı (pankreatit)
- kəsik yerindən qanaxma
- onikibarmaq bağırsaq və ya öd axarı divarının nadir hallarda zədələnməsi
- stentin yerindən çıxması
- ümumi anesteziyaya qarşı reaksiya
Fərdi riski artıran amillər: qanın pis laxtalanması, qaraciyər və ürək-ağciyər xəstəlikləri, yaş və siqaret. Bunları həkim prosedurdan əvvəl qiymətləndirir.
Əməliyyatın aparılması
-
Hazırlıq 1–3 gün
Qan analizləri, USM, KT və ya MR-xolangioqrafiya, anestezioloq baxışı.
-
Əməliyyat 30–60 dəqiqə
Ümumi narkoz altında endoskopla, rentgen nəzarətində aparılır.
-
Bərpa 3–7 gün
Növbəti gün evə, bir neçə gün qənaətli pəhriz.
Əməliyyata hazırlıq
Konsultasiyada həkim daralmanın səbəbini və yerini dəqiqləşdirmək üçün müayinələr təyin edir:
- qanın ümumi və biokimyəvi analizi (bilirubin, qələvi fosfataza, amilaza), laxtalanma göstəriciləri;
- sidiyin ümumi analizi;
- qarın boşluğunun USM-i, kontrastlı KT və ya MR-xolangiopankreatoqrafiya;
- fibroqastroduodenoskopiya, EKQ, döş qəfəsinin rentgeni;
- şiş şübhəsində onkomarkerlər, terapevt və anestezioloq baxışı.
Prosedurdan ən azı 6–8 saat əvvəl yemək və içmək olmaz. Qanı durulaşdıran və şəkər salan dərmanları həkimlə razılaşdırın. Xolangitdə əvvəlcə antibiotik müalicəsi başlanır və stentlənmə təcili aparılır.
Əməliyyat necə aparılır
- Anesteziya. Prosedur ümumi narkoz altında, rentgen aparatı olan otaqda aparılır.
- Endoskopun yeridilməsi. Yan baxışlı endoskop ağız vasitəsilə onikibarmaq bağırsağa, duodenal məməciyin qarşısına çatdırılır.
- Xolangioqrafiya. Öd axarına kontrast yeridilir, rentgen ekranında daralmanın yeri və uzunluğu müəyyən edilir.
- Hazırlıq addımları. Lazım olduqda məməcik kəsilir, daralmış sahə ballonla genişləndirilir, biopsiya və ya fırça ilə hüceyrə nümunəsi götürülür.
- Stentin qoyulması. Yığılmış stent bələdçi məftil üzrə daralmanın içinə irəlilədilir və açılır, ödün axması elə orada görünür.
Prosedur 30–60 dəqiqə çəkir. Ayıldıqdan sonra palatada müşahidə altında olursunuz.
Stasionarda qalma
Adətən 1 gün stasionarda qalırsınız; bu, təxmini müddətdir. Prosedur ümumi anesteziya altında endoskopik aparılır, kəsik olmur. Ayıldıqdan sonra bir neçə saat palatada izlənilirsiniz: nəbz, təzyiq, hərarət və qarın ağrısı yoxlanılır. Həkim icazə verdikdə əvvəlcə maye, sonra yüngül qida qəbul edirsiniz. Qaraciyər analizləri təkrarlanır, sarılıq azalmağa başlayır.
Ağrı və hərarət yoxdursa, yemək qəbul edirsinizsə, evə buraxılırsınız. Çıxarkən yazılı tövsiyələr verilir. Stentin dəyişdirilmə və ya çıxarılma vaxtı da bildirilir.
Bərpa dövrü
Əksər hallarda növbəti gün evə yazılırsınız, bərpa bir neçə gün çəkir. İlk günlərdə boğazda və sağ qabırğaaltında yüngül narahatlıq ola bilər — bu normaldır və tezliklə keçir.
- ilk günlər qənaətli pəhriz: yumşaq, ilıq, az yağlı yeməklər, qızardılmış qidalar istisna olunur;
- kifayət qədər maye için;
- spirtli içkilərdən imtina edin;
- gündəlik yüngül işlərə 1–3 gündən sonra qayıtmaq olar;
- stentin dəyişdirilmə tarixini qeyd edin və onu buraxmayın.
Stent zamanla tıxana bilər, ona görə nəzarət baxışları və analizlər vacibdir.
Yadda saxla!
Stent ömürlük deyil: plastik stentlər adətən bir neçə ay, metal stentlər daha uzun işləyir. Onun tıxanmasının ilk əlamətlərini bilmək ağırlaşmaların qarşısını vaxtında almağa kömək edir.
- Üşütmə ilə yüksək hərarət olarsa, dərhal həkimə müraciət edin — bu, stentin tıxanması və xolangit əlaməti ola bilər.
- Sarılıq geri qayıdarsa, sidik tündləşər və ya nəcis ağararsa, dərhal həkimə müraciət edin.
- Kəmərvari güclü qarın ağrısı və qusma olarsa, gecikmədən həkimə xəbər verin.
Qiymət cədvəli
- Öd yollarının stentlənməsi 1 800 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Prosedur ümumi narkoz altında aparılır və ağrı hiss etmirsiniz. Sonra boğazda bir qədər qıcıqlanma və qarnın yuxarı hissəsində qısa müddətli narahatlıq ola bilər. Güclü ağrı və ya hərarət barədə dərhal həkimə xəbər verin.
Plastik stentlər adətən 3 aydan bir dəyişdirilir, metal stentlər isə daha uzun müddət — bəzən ömürlük qalır. Dəyişdirmə də endoskopik yolla, kəsiksiz aparılır. Dəqiq qrafiki həkim diaqnozunuza və stentin növünə görə tərtib edir.
Bəli, stent hiss olunmur və gündəlik fəaliyyəti məhdudlaşdırmır. Sağlam qidalanma və kifayət qədər maye qəbulu onun daha uzun işləməsinə kömək edir. Əsas qayda tıxanma əlamətlərini tanımaq və nəzarət vaxtlarını buraxmamaqdır.
Rentgen nəzarəti tələb olunduğu üçün hamiləlikdə prosedur yalnız həyati zərurət olduqda, şüalanma minimuma endirilməklə aparılır. Mümkün olduqda doğuşdan sonraya saxlanılır. Hamiləlik ehtimalını mütləq əvvəlcədən həkimə deyin.
Əməliyyat barədə cərrahla məsləhətləşin
Planlı əməliyyata hazırlaşırsınızsa, cərrahın pulsuz konsultasiyasına yazılın: müalicə üsulu, hazırlıq, stasionarda qalma və bərpa barədə bütün suallarınızı cavablandıraq.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Barrett qida borusu: bu nədir və biz necə kömək edə bilərik?
Barrett qida borusu – qastroezofageal reflyuksun (QÖRX) yaratdığı xroniki qıcıqlanma səbəbindən qida borusunun aşağı şöbəsinin selikli qişasının dəyişdiyi…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Öd kisəsi xəstəlikləri
Xəstənin öd sancıları ilə bağlı həkimə ilk müraciəti hələ onda kəskin prosesin olması demək deyil. Diqqətli müayinə zamanı…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu
Hər bir insan həyatında ən azı bir dəfə qarında ağrı, qarında köp, nəcisin tezləşməsi və ya qəbizlik, nəcislə…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Babasilin əməliyyatsız müalicəsi: mif, yoxsa reallıq?
Babasil kimi proktoloji xəstəliklər insana az əzab, ağrı və narahatlıq gətirmir. Lakin həkimə müraciət adətən son ana qədər…
İstiqamət: Proktologiya
