Xarici tənəffüs funksiyasının (XTF) müayinəsi ağciyərlərin nə qədər hava tutduğunu və bronxlardan havanın hansı sürətlə keçdiyini ölçür. Pulmonoloq onu uzunsürən öskürək, təngnəfəslik və tez-tez təkrarlanan bronx-ağciyər xəstəliklərində, həmçinin müalicənin effektini yoxlamaq üçün təyin edir.
- Müddət
- 10–15 dəqiqə
- Rəy hazır olur
- Dərhal
- Qiymət
- 25 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- XTF
- XTF müayinəsi
- xarici tənəffüs funksiyasının müayinəsi
- ağciyərlərin funksional müayinəsi
- tənəffüs funksiyası testi
Müayinənin təsviri
Nəfəs alarkən ağciyərlərə oksigen daxil olur, nəfəs verərkən isə karbon qazı xaric edilir. Bu proses pozulduqda orqanizm oksigen çatışmazlığı yaşayır: halsızlıq yaranır, ürəyin və digər orqanların işi çətinləşir. XTF müayinəsi tənəffüs yollarının funksional vəziyyətini müəyyən edir, problemin bronxlarda, yoxsa ağciyər toxumasında olduğunu göstərir və pozğunluğun ağırlıq dərəcəsini qiymətləndirir.
Müayinə bir neçə üsulla aparıla bilər:
- Spirometriya — ağciyərlərin həcmini və müxtəlif nəfəs manevrlərində havanın hərəkət sürətini ölçür;
- Pikfloumetriya — güclü nəfəsvermə zamanı hava axınının ən yüksək sürətini qiymətləndirir;
- Bodipletizmoqrafiya — ağciyər həcmlərini tam ölçür və tənəffüs yollarının hava axınına müqavimətini müəyyən edir;
- Diffuziya qabiliyyəti testi — oksigenin ağciyərlərdən qana nə dərəcədə yaxşı keçdiyini göstərir.
Bronx daralmasının geri dönən olub-olmadığını aydınlaşdırmaq üçün müayinə bronxgenişləndirici dərmanla sınaqla birlikdə də aparılır. Diaqnostika pulmonoloqun qəbulunda aparılır.
Üstünlüklər
Xarici tənəffüs funksiyasının müayinəsi ağciyərlərin işini sadə nəfəs manevrləri ilə, şüalanma olmadan qiymətləndirir.
-
Rəqəmlərlə nəticə
Ağciyər həcmləri və hava axınının sürəti ölçülür, nəticə normal dəyərlərlə müqayisə edilir.
-
Tez nəticə
Müayinə təxminən 10 dəqiqə çəkir, nəticə prosedurdan dərhal sonra hazır olur.
-
Şüalanma yoxdur
Rentgen və KT-dən fərqli olaraq şüalanma yoxdur, müayinə yalnız aparata nəfəs verməkdən ibarətdir.
-
Təkrarlamaq olar
Müayinəni lazım olan qədər təkrarlayıb xəstəliyin gedişini və müalicənin effektini izləmək mümkündür.
Göstərişlər
Pulmonoloq XTF müayinəsini aşağıdakı hallarda təyin edir:
- uzunsürən öskürək, təngnəfəslik, döş qəfəsində ağrı;
- irinli və ya xoşagəlməz iyli bəlğəm ifrazı;
- respirator infeksiyalarla tez-tez xəstələnmə;
- bronxgenişləndirici dərmanın seçilməsi və aparılan müalicənin effektinə nəzarət;
- risk qrupunun profilaktik müayinəsi: siqaret çəkənlər, zərərli istehsalatda işləyənlər, böyük fiziki yük alan peşəkar idmançılar;
- ağciyər əməliyyatına hazırlıq.
Müayinə bronxial astma, ağciyərlərin xroniki obstruktiv xəstəliyi (AXOX), pnevmokoniozlar (silikoz, asbestoz) və bronxoektaziya xəstəliyinin diaqnostikasında xüsusilə vacibdir.
Əks göstərişlər
Müayinə qeyri-invazivdir və mütləq əks göstərişi yoxdur. Lakin maksimal güclə nəfəsvermə döş qəfəsində, qarın boşluğunda və gözün içində təzyiqi artırır, ona görə aşağıdakı hallarda test təxirə salınır və ya xüsusi ehtiyatla aparılır.
Nisbi əks göstərişlər:
- pnevmotoraks;
- miokard infarktından sonrakı ilk həftələr, qeyri-stabil stenokardiya;
- göz, döş qəfəsi və qarın boşluğu orqanlarında təzə əməliyyat;
- davam edən qanhayxırma;
- aorta anevrizması, nəzarət olunmayan yüksək arterial təzyiq;
- bronxial astmanın ağır tutması, ağır tənəffüs çatışmazlığı;
- aktiv vərəm və ya hava-damcı yolu ilə yoluxan digər infeksiyaya şübhə;
- bronxolitik sınağı zamanı — bronxgenişləndirici dərmanlara dözümsüzlük.
Müayinənin aparılması barədə son qərarı həkim baxışdan sonra verir.
Müayinənin aparılması
-
Hazırlıq 2 saat
Yeməkdən 2 saat sonra gəlin, müayinədən əvvəl siqaret çəkməyin.
-
Müayinə 10–15 dəqiqə
Burun qısqacla bağlanır, siz ağızlıq vasitəsilə aparata nəfəs verirsiniz.
-
Nəticə Dərhal
Qrafik və göstəricilər prosedur bitən kimi hazır olur.
Müayinəyə hazırlıq
Xüsusi hazırlıq tələb olunmur, lakin bir neçə sadə qayda nəticəni daha dəqiq edir:
- müayinəyə günün birinci yarısında, yeməkdən təxminən 2 saat sonra gəlin;
- bir gün əvvəl spirtli içki, qəhvə və tünd çay içməyin, siqaret çəkməyin;
- bronxgenişləndirici dərman qəbul edirsinizsə, bunu mütləq müayinəni təyin edən həkimə deyin: o, dozanı müvəqqəti azaltmağı tövsiyə edə və ya nəticəni dərmanın təsirini nəzərə alaraq qiymətləndirə bilər;
- müayinədən 15–20 dəqiqə əvvəl fiziki yükdən çəkinin, sakitcə oturub dincəlin.
Müayinə necə keçir
- Siz stulda düz oturursunuz. Burnunuza yumşaq qısqac taxılır ki, hava yalnız ağızdan keçsin, aparatın borusuna isə birdəfəlik ağızlıq bərkidilir.
- Həkim əvvəlcə adi nəfəsdən bir qədər dərin nəfəs alıb ağızlıqdan sakitcə nəfəs verməyi xahiş edir — bu, nəfəs həcmlərini ölçməyə imkan verir.
- Sonra dərindən nəfəs alır, bir anlıq saxlayır və bütün gücünüzlə, sonadək nəfəs verirsiniz. Dəqiq nəticə üçün bu manevr 2–3 dəfə təkrarlanır.
- Bronxolitik sınaq lazımdırsa, ilkin ölçmədən sonra qısa təsirli bronxgenişləndirici dərmanı inhalyasiya edirsiniz, bir neçə dəqiqə sonra ölçmə təkrarlanır və göstəricilərin fərqi hesablanır.
Prosedur ağrısızdır. Güclü nəfəsvermədən sonra qısa müddətli yüngül başgicəllənmə ola bilər, bir neçə dəqiqə dincəldikdən sonra keçir.
Nəticənin yozulması
Nəticə spiroqrafın çap etdiyi qrafik və rəqəmlər şəklində alınır: ağciyərlərin həyat tutumu, birinci saniyədə nəfəsvermə həcmi, hava axınının sürəti və digər göstəricilər. Hər göstərici sizin yaşınıza, boyunuza, çəkinizə və cinsinizə uyğun hesablanmış normal dəyərlə müqayisə edilir.
Göstəricilərin normadan 15%-dən çox fərqlənməsi adətən bronx-ağciyər xəstəliyinə işarə edir. Həkim ventilyasiya funksiyasının pozulub-pozulmadığını və onun tipini müəyyən edir:
- obstruktiv tip — bronxlar daralıb, hava çətin xaric olur (astma, AXOX);
- restriktiv tip — ağciyərlər tam açılmır, həcm azalıb (ağciyər toxumasının fibrozu, plevra xəstəlikləri);
- qarışıq tip — hər iki dəyişikliyin birləşməsi.
Pulmonoloq nəticəni şikayətlərinizlə və digər müayinələrlə birlikdə şərh edir, müalicə təyin edir və ya dərman seçimini dəyişir. Lazım olduqda bronxolitik sınaq, ağciyərlərin rentgenoqrafiyası və ya KT tövsiyə edilə bilər.
Müayinədən sonra
XTF testindən sonra heç bir məhdudiyyət yoxdur. Güclü nəfəsvermələrdən sonra yüngül başgicəllənmə və ya quru öskürək ola bilər; bir neçə dəqiqə oturub dincəlin. Bronxgenişləndirici dərman inhalyasiya olunubsa, əllərdə yüngül titrəmə və ürəkdöyünmə ola bilər, qısa müddətə keçir.
Nəticələr müayinə bitən kimi verilir. Həkim göstəriciləri yaşınıza, boyunuza və cinsinizə uyğun norma ilə müqayisə edir və şikayətlərinizlə birlikdə izah edir.
Nəfəs darlığı güclənərsə və ya döş qəfəsində ağrı olarsa, həkimə müraciət edin.
Yadda saxla!
XTF-in dəqiqliyi sizin səyinizdən asılıdır: ağızlığı dodaqlarla möhkəm sıxın və həkim nə qədər deyirsə, o qədər güclü və uzun nəfəs verin. Yarımçıq nəfəsvermə göstəriciləri süni şəkildə aşağı salır.
- Bronxgenişləndirici dərmanlarla bağlı həkimin göstərişinə dəqiq əməl edin.
- Xroniki xəstəlikdə müayinəni vaxtaşırı təkrarlayın — göstəricilərin dinamikası müalicəni düzəltməyə kömək edir.
- Təngnəfəslik kəskin artarsa, planlı müayinəni gözləmədən dərhal həkimə müraciət edin.
Qiymət cədvəli
- Xarici tənəffüs funksiyasının müayinəsi (XTF) 25 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Xeyr, müayinə ağrısızdır və heç bir alət bədənə daxil edilmir. Yalnız güclü nəfəsvermə bir qədər yorucu ola bilər. Özünüzü pis hiss etsəniz, həkimə deyin — manevrlər arasında fasilə verilir.
Bəli, adətən 5–6 yaşdan sonra, uşaq həkimin göstərişlərini başa düşüb yerinə yetirə bildikdə. Uşaqlarda nəticə onların yaşına və boyuna uyğun normalarla qiymətləndirilir. Müayinədən əvvəl uşağa nə edəcəyini oyun formasında izah etmək faydalıdır.
Ağır tutma zamanı müayinə aparılmır: əvvəlcə vəziyyət sabitləşdirilməlidir. Tutma keçdikdən sonra XTF astmanın nə dərəcədə nəzarətdə olduğunu və müalicənin kifayət edib-etmədiyini göstərir.
Bəli, siqaret çəkənlərdə bronxların daralması uzun müddət heç bir əlamət vermədən inkişaf edə bilər. XTF bu dəyişiklikləri erkən mərhələdə aşkar edir. Belə hallarda müayinəni ildə bir dəfə keçmək tövsiyə olunur.
Müayinədən keçmək istəyirsiniz?
Sizə uyğun gün və saatı seçək, hazırlıq qaydalarını və qiyməti əvvəlcədən izah edək. Zəng edin və ya onlayn qeydiyyatdan keçin.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
KTQ/NST nəticəsi: niyə bir qrafiklə hökm verilmir?
Kardiotokoqrafiya dölün ürək ritmini və uyğun halda uşaqlıq yığılmalarını izləyir. Nəticə hamiləlik həftəsi, məqsəd və klinik vəziyyətlə birlikdə…
İstiqamət: Ginekologiya / Funksional diaqnostika
Bronxoskopiya (FBS)
Bronxoskopiya (fibrobronxoskopiya, FBS) – yuxarı və aşağı tənəffüs yollarının vəziyyətini vizual olaraq qiymətləndirməyə, həmçinin müalicəvi manipulyasiyalar aparmağa imkan…
İstiqamət: Pulmonologiya
Preastma (preastmatik sindrom)
Preastma — bronxial astmadan əvvəl gələn və tənəffüs yollarının artmış reaktivliyi ilə bağlı olan vəziyyətdir. Ədəbiyyatda onu həmçinin…
İstiqamət: Pulmonologiya
Yüksək intensivlikli Super Inductive System maqnitoterapiya aparatında pnevmoniyadan sonra tənəffüs reabilitasiyası
Pnevmoniya ağciyərlərdə iltihabi proseslə xarakterizə olunan və insanın bütün tənəffüs sisteminə təsir edən kəskin xəstəlikdir. Pnevmoniya infeksiya nəticəsində…
İstiqamət: Fizioterapiya / Pulmonologiya
