Sümük ağrısı kifayət qədər geniş yayılmış əlamətdir. Bu səhifədə sümüklərdə ağrının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Ümumi cərrah Endokrinoloq Hematoloq İnfeksionist Nefroloq Onkoloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Sümük ağrısı kifayət qədər geniş yayılmış əlamətdir. Əksər insanlar həyatlarında ən azı bir dəfə bu cür diskomfortu hiss etmişdir, bu, tez-tez zərbədən sonra yaranır. Hisslər müntəzəm təkrarlanırsa və ya intensiv xarakter daşıyırsa, həkimə müraciət etmək vacibdir. Yalnız mütəxəssis sümük ağrısının mümkün səbəbini müəyyən edə, xəstəni müayinəyə yönləndirə və müalicə təyin edə bilər.
Növləri
Ağrını xarakterinə, intensivliyinə, klinik gedişinə və əhatə etdiyi anatomik nahiyənin həcminə görə təsnif etmək lazımdır.
Xarakterinə görə aşağıdakı ağrı növləri ayırd edilir:
- Dartıcı;
- Döyünən;
- Yandırıcı;
- Atəş kimi/sancıcı;
- Kəsici/deşici;
- Küt;
- Sıxıcı.
İntensivliyinə görə ağrı belə ola bilər:
- Zəif;
- Orta;
- Güclü.
Simptomun dinamikasının xüsusiyyətlərinə görə sümük ağrısının aşağıdakı növləri ayırd edilir:
- Kəskin, təkrarlanan;
- Kəskin, tək dəfəlik;
- Xroniki, sabit;
- Xroniki, proqressivləşən.
Ocağın həcminə görə lokal və yayılmış ağrı ayırd edilir.
Səbəbləri
Sümük ağrısını tetikləyən amillər bunlar ola bilər:
- Fiziki yorğunluq;
- Iqlim dəyişikliyi;
- Az fiziki aktivlik nəticəsində sümük-əzələ korsetinin zəifləməsi;
- D vitamini çatışmazlığı;
- Yaş amili;
- Anadangəlmə amillər;
- Müəyyən dərman qruplarının uzunmüddətli qəbulu.
Ancaq ağrının səbəbi orqanizmdə gedən patoloji proseslər də ola bilər. Məsələn, sümük strukturunda əmələ gələn bədxassəli və yaxşı xassəli şişlər və onlarda metastazlar, hematoloji xəstəliklər, iltihab ocaqları, mineral maddələr mübadiləsinin müxtəlif pozğunluqları.
Diaqnostika
Xəstənin müayinəsi anamnezin toplanmasından başlayır. Söhbət zamanı həkim ağrının yerləşməsini, xarakterini və davametmə müddətini, hansı amillərin əlaməti gücləndirdiyini və ona digər əlamətlərin müşayiət edib-etmədiyini dəqiqləşdirir. Sonra mütəxəssis ağrılı nahiyəni əl ilə yoxlaya bilər, bundan sonra bir sıra laborator və instrumental müayinələr təyin olunur.
- Laborator müayinələr: qanın ümumi və biokimyəvi analizi, elektrolit və hormon səviyyəsinin müəyyən edilməsi və s.
- Rentgen müayinəsi. Sümüklərin vəziyyətini vizuallaşdırmağa, sınıqları, artriti, şişləri və digər anomaliyaları aşkar etməyə kömək edə bilər. Lakin ağrı zamanı tez-tez yalnız rentgen kifayət etmir, məlumatı təsdiqləmək üçün həkimlər paralel olaraq MRT və ya KT təyin edir.
- Maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) və kompüter tomoqrafiyası (KT). Bu üsullar sümüklər, oynaqlar, əzələlər və digər toxumalar barədə qat-qat kəsiklər şəklində ətraflı məlumat verir. Travma, şiş, iltihab prosesi və degenerativ xəstəliklər kimi müxtəlif dəyişiklikləri aşkar etmək üçün istifadə olunur.
- Ultrasəs müayinəsi (USM). USM yumşaq toxumaları, oynaqları və onları əhatə edən strukturları araşdırmaq üçün təyin olunur.
Müalicə
Sümük ağrısının müalicəsi xəstəliyin xarakterindən asılıdır. Məsələn, əgər səbəb yalnız D vitamini çatışmazlığıdırsa, həkim balanslaşdırılmış vitamin-mineral kompleksləri təyin edəcək. Zədələnmənin infeksion amillə, məsələn, vərəmlə bağlı olduğu hallarda, əsas diqqət spesifik antibiotiklərin uzunmüddətli qəbuluna, fizioterapiyaya, skeletə düşən yükün normallaşdırılmasına, həmçinin qidalanmanın düzəldilməsinə yönəlir.
Sümüklər endokrin patologiya nəticəsində zədələnibsə, həkimlər hormonəvəzedici terapiya, qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanlar və digər preparatlar kursu təyin edir. Məsələn, hiperparatireoz paratireoid hormonun (PTH) artıq ifrazı ilə bağlıdır ki, bu da sümüklərin dağılmasına səbəb olur. Əgər artıq PTH ifrazının səbəbi qalxanabənzər vəzin ətrafındakı vəzlərdirsə, müalicə onların çıxarılması yolu ilə aparıla bilər. Bəzi hallarda PTH-nin aktivliyini azaldan dərman preparatları təyin edilə bilər.
Şiş aşkar edildikdə cərrahi müdaxilə, kimyaterapiya, şüa terapiyası, immunoterapiya, bəzən isə bu üsulların kombinasiyası tələb olunur. Yaxşı xassəli şişlərdə müalicə şişin müşahidəsinə əsaslanır, böyümə və ya digər problemlər zamanı isə sonradan cərrahi yolla çıxarılır.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Vaxtında tədbir görülmədikdə aşağıdakı ağırlaşmalar inkişaf edə bilər:
- Sümüklərin patoloji kövrəkliyi, bu da sınıq riskinin artmasına səbəb olur.
- Deformasiyalar. Davamlı iltihab və sümük toxumasının dağılması skeletin ayrı-ayrı hissələrinin formasının dəyişməsinə gətirib çıxara bilər.
- Ankiloz: iltihab və ya degenerativ proses nəticəsində oynağın hərəkətliliyinin tamamilə itməsi.
- İltihabi ağırlaşmalar: sepsis.
- Bədxassəli şişlərin böyüməsi və metastazlaşması.
Ağır hallarda sümük ağrısı xəstənin əlilliyinə, hətta ölümünə səbəb ola bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Sümük ağrısı olan xəstələrlə müxtəlif profilli həkimlər məşğul ola bilər. Bəzi klinik hallarda bir neçə dar profilli mütəxəssisin konsultasiyası tələb oluna bilər:
Yadda saxla!
Sümük ağrıları həddindən artıq fiziki yüklənmələrdən sonra yarana bilər. Uzun müddət ayaq üstə durmaq belə axşam saatlarında güclü narahatlığa səbəb ola bilər. Eyni zamanda, uzun müddət davam edən sızıltılı ağrılar həyat üçün təhlükəli vəziyyətlərdən xəbər verə bilər. Bunların ilk sırasında bədxassəli xəstəliklər durur. Buna görə, əgər xəstə ağrının travma və ya yüklənmə ilə əlaqəli olmadığına əmindirsə və ağrı istirahətdən sonra keçmirsə, mümkün qədər tez həkimə müraciət edib müayinədən keçmək lazımdır. Yadda saxlamaq vacibdir ki, özünütəşxis və özünümüalicə təhlükəli və səmərəsiz ola bilər. Yalnız həkim dəqiq diaqnoz qoya və müvafiq müalicə təyin edə bilər. Xroniki ağrı hallarında mütəxəssis reabilitasiya proqramı, fizioterapiya, zərurət olduqda isə sanatoriya-kurort müalicəsi tövsiyə edə bilər.
Suallar və cavablar
Xəstəliyin belə gedişi sümük toxumasının patologiyalarından və ya şişlərdən xəbər verə bilər. Diaqnoz qoymaq üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.
Dərmanların özbaşına qəbulu qadağandır, üstəlik bütün preparatlar sümük xəstəliklərində təsirli olmur.
Xeyr, ağrıya səbəb ola biləcək çoxlu sayda xəstəlik var. Onların heç də hamısı bədxassəli proseslə əlaqəli deyil. Səbəbdən asılı olmayaraq, xəstə mütəxəssis müayinəsindən keçməlidir.
