Sarkoidoz

Sarkoidozun ləng gedişini nəzərə alaraq, onu tez-tez yalnız ağciyərlərdə qranulomaları və döşdaxili limfa düyünlərinin böyüməsini göstərəcək rentgenoloji müayinə zamanı aşkar etmək mümkün olur.

Xəstəliyin ilk simptomları ümumi, qeyri-spesifik xarakter daşıyır:

• zəiflik hissi, yorğunluq;
• bədən temperaturunun subfebril göstəricilərə qədər yüksəlməsi;
• periferik limfa düyünlərinin ölçülərinin böyüməsi;
• oynaqlarda ağrılar.

Sadalanan simptomlar tam müayinə aparmaq məqsədilə həkimə müraciət üçün əsas rolunu oynayır.

Patoloji prosesin inkişafı ilə lokalizasiya yerindən asılı olan aşağıdakı sarkoidoz əlamətləri meydana çıxır:

• Ağciyər sarkoidozunda xəstə öskürəyə, dövri, intensiv olmayan ağrılara, döşdə ağırlığa, zəifliyə, iştahanın və çəkinin azalmasına, hərarətə, böyümüş limfa düyünləri hissinə, təngnəfəsliyə və hava çatışmazlığı hissinə şikayət edir.
• Limfa sisteminin sarkoidozunun simptomları onun ağciyərlərdə lokalizasiyası zamanı olduğu kimidir. Bu iki patologiya forması tez-tez birgə inkişaf edir. Boyun və körpücükaltı limfa düyünləri zədələndikdə onların yerləşdiyi yerdə ağrılı bərkimələr müəyyən edilir. Qarın boşluğu düyünləri patoloji prosesə cəlb olunduqda xəstə həzm pozğunluqları, qarında ağrılar qeyd edir.
• Sinir sisteminin sarkoidozunun aparıcı simptomu Bell iflicidir (üz sinirinin bir və ya ikitərəfli iflici). Xəstəlik digər sinir mərkəzlərinə də toxunaraq MSS-nin funksiyalarını poza bilər. Baş beyin zədələndikdə epileptik fəallığın – qıcolma tutmalarının inkişafı mümkündür.
• Dəri sarkoidozunda patologiyanın həm qeyri-spesifik, həm də xarakterik simptomları aşkar edilir. Birincilərə aiddir: dəri örtüklərinin quruluğu, onların soyulması, dəridə çapıq dəyişiklikləri, piqmentasiyanın pozulması, xoralaşma, zəiflik və saçların tökülməsi. Spesifik simptomlar əsasən bədənin yuxarı hissəsində, üzdə və qolların bükülmə yerində qırmızımtıl çalarlı kiçik dəri lövhəcikləri şəklində, həmçinin dərinin qızarması və kobudlaşması şəklində olan lupus pernio (soyuqdəymiş qurd üzücü) təzahürləri şəklində (daha çox əl barmaqlarında, qulaq, burun və yanaq dərisində) özünü göstərir. Sadalanan təzahürlərdən əlavə xəstə düyünlü eritemadan – əsasən baldırların ön səthində ağrılı qırmızı düyünlərlə özünü göstərən dərialtı piy toxumasının iltihabından (pannikulit) əziyyət çəkə bilər.
• Ürək sarkoidozu nadir hallarda rast gəlinir və simptomsuz keçir. Lakin onun uzunmüddətli gedişi ürək tərəfindən geri dönməz dəyişikliklərə, ürək çatışmazlığının və aritmiyanın inkişafına gətirib çıxarır. Limfa düyünlərinin və ya ağciyərlərin zədələnməsi ilə eyni zamanda gedir. Dolayı əlamətlər: fiziki fəallıq zamanı təngnəfəslik, ürək nahiyəsində ağrılı hisslər, aşağı ətraflarda ödem, dəri örtüklərinin solğunluğu.
• Göz sarkoidozunda xəstələrdə göz qapaqları zədələnir, görmə zəifləyir, gözlərdə yad cisim hissi və intensiv olmayan ağrılar meydana çıxır. Müayinə zamanı tez-tez qranulomalar buynuz qişanın arxa hissəsində aşkar edilir. Bəzən xəstəlik görmə sinirinə toxunur – ikincili qlaukoma inkişaf edir.
• Nadir rast gəlinən LOR-orqanların (qulaq, burun, udlaq, qırtlaq) sarkoidozunda yuxarı tənəffüs yollarının funksiyaları rinit təzahürləri ilə zərər çəkir. Qranulomalar burun ciblərinin selikli qişasında və ya qığırdaqlarında əmələ gəlir.
• Mədə-bağırsaq traktının sarkoidozunda daha çox mədə tərəfindən aydın ifadə olunmayan simptomlar (qastrit), daha az hallarda isə bağırsaq tərəfindən (kolit, duodenit) simptomlar meydana çıxır. Tez-tez sarkoidozun bu forması demək olar ki, silinmiş simptomatika səbəbindən aşkar edilməmiş qalır.