Uşaqlıq boynunun eroziyası — keçmiş SSRİ ölkələrində uşaqlıq boynunda görünən qırmızı sahəyə verilən addır. Bu dəyişikliklərin əksəriyyəti normal hal sayılan ektopiyadır; həqiqi eroziya nadirdir. Əsas məqsəd displaziya və infeksiyanı istisna etməkdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Servikal eroziya
- erosio vera
Xəstəlik haqqında
Qeyd
Keçmiş SSRİ ölkələrində «eroziya» adı uşaqlıq boynunda görünən istənilən qırmızı sahəyə verilir və çox vaxt yandırma ilə müalicə olunur. Əslində bunların əksəriyyəti ektopiyadır — uşaqlıq boynu kanalının epitelinin xarici səthə keçməsi; bu, gənc qadınlarda, hamiləlikdə və hormonal kontrasepsiya zamanı normal haldır və müalicə tələb etmir. Həqiqi eroziya (epitel defekti) nadirdir. XBT-10-da eroziya və ektropion bir kodda (N86) verilir. Əsas məqsəd uşaqlıq boynunun displaziyasını, HPV infeksiyasını və servisiti istisna etməkdir; bunu ginekoloq sitoloji müayinə və HPV testi ilə müəyyən edir.
Həqiqi eroziya uşaqlıq boynunun vaginal hissəsini örtən yastı epitelin defektidir; o, iltihab, travma və ya infeksiya nəticəsində yarana bilər və adətən bir neçə həftəyə sağalır. Məişətdə «eroziya» adlandırılan dəyişikliklərin əksəriyyəti isə ektopiyadır (köhnə adı «yalançı eroziya»): uşaqlıq boynu kanalının silindrik epiteli xarici səthdə görünür. Ektopiya hormonların təsiri ilə yaranır, xərçəngönü vəziyyət deyil və şikayət olmadıqda müalicə tələb etmir.
Səbəbləri
Uşaqlıq boynunun eroziyası bir neçə səbəbdən yarana bilər. Çox vaxt onun əmələ gəlməsində iltihab, mexaniki zədələnmə və hormonal dəyişikliklər birlikdə rol oynayır.
- Cinsi yolla keçən infeksion xəstəliklər – trixomoniaz, xlamidioz, sadə herpes virusu və s.
- Uşaqlıq boynu kanalının və uşaqlıq yolunun qeyri-spesifik iltihabı (servisit, kolpit), bakterial vaginoz.
- Mexaniki zədələnmə: doğuş və abort zamanı uşaqlıq boynunun cırılması, instrumental müdaxilələr.
- Menstrual funksiyanın və hormonal statusun pozulması.
- Hormonal amillər: yeniyetməlik, hamiləlik və hormonal kontraseptivlərin qəbulu zamanı silindrik epitel uşaqlıq boynunun xarici səthinə keçə bilər (ektopiya) — bu çox vaxt fizioloji vəziyyətdir və özlüyündə müalicə tələb etmir.
- İmmunitetin zəifləməsi.
İnsan papilloma virusu eroziyanın bilavasitə səbəbi deyil, lakin uşaqlıq boynunda displaziyaya səbəb ola bilər. Buna görə eroziya aşkar olunduqda sitoloji müayinə və HPV testi aparılır.
Klinik mənzərə
Uşaqlıq boynunun eroziyası çox vaxt heç bir əlamət vermir və ginekoloji müayinə zamanı təsadüfən aşkar olunur. Əlamətlər adətən yanaşı infeksiya və ya iltihab olduqda yaranır. Aşağıdakılar müşahidə oluna bilər:
- cinsi əlaqədən sonra və ya ginekoloji müayinədən sonra az miqdarda qanlı ifrazat;
- uşaqlıq yolundan ifrazatın artması: selikli, bəzən sarımtıl və ya xoşagəlməz qoxulu;
- cinsi əlaqə zamanı narahatlıq və ya ağrı;
- infeksiya qoşulduqda xarici cinsiyyət orqanlarında qaşınma və yanma;
- nadir hallarda qarnın aşağı hissəsində və beldə küt ağrı.
Bu əlamətlər eroziya üçün spesifik deyil: onlar uşaqlıq boynunun digər xəstəliklərində, o cümlədən displaziyada da ola bilər. Səbəbi yalnız müayinə və analizlərdən sonra dəqiqləşdirmək mümkündür.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Uşaqlıq boynu eroziyası həkim-ginekoloq tərəfindən güzgülərlə uşaqlıq boynunun adi müayinəsi zamanı aşkar edilir. Daha detallı müayinə Kolposkop – optik cihaz vasitəsilə aparılır. Müayinə zamanı sitologiya üçün yaxma (hüceyrə tərkibinin tədqiqi) və ya patologiyalı sahədən toxuma parçası – biopsiya götürülür. Götürülmüş material mikroskop altında daha ətraflı tədqiq edilir. Bu müayinələr atipik hüceyrələrin – onkoloji prosesin əlamətlərinin – olub-olmamasını istisna etməyə imkan verir.
Uşaqlıq boynu eroziyası bol ifrazatlarla, eləcə də cinsi əlaqədən sonra təmas qanlı ifrazatlarla özünü göstərə bilər. Çox vaxt uşaqlıq boynu eroziyası simptomsuz keçir və diaqnoz həkim müayinəsi zamanı qoyulur.
Müayinə planına adətən aşağıdakılar daxildir:
- sitoloji müayinə (PAP-test) – atipik hüceyrələrin axtarışı;
- yüksək onkogen riskli insan papilloma virusuna test;
- genişləndirilmiş kolposkopiya – uşaqlıq boynunun sirkə turşusu və yod məhlulu ilə işlənərək böyüdülmüş görüntüdə müayinəsi;
- cinsi yolla keçən infeksiyalara (xlamidioz, trixomoniaz və s.) və uşaqlıq yolu mikroflorasına görə müayinə;
- şübhəli sahə olduqda – biopsiya ilə histoloji müayinə.
Müayinələrin nəticələrinə əsasən həkim bunun fizioloji ektopiya, iltihabi dəyişiklik və ya displaziya olduğunu müəyyən edir və taktikanı seçir.
Xidmətlər
Müalicə
Taktika müayinənin nəticəsindən asılıdır:
- Ektopiya şikayət vermirsə və sitoloji müayinə normaldırsa, hansı yaşda olmasından asılı olmayaraq müalicə tələb etmir — yalnız skrininq qaydasında müntəzəm sitoloji müayinə tövsiyə olunur.
- Ektopiya bol ifrazat və ya təkrarlanan təmas qanaxması verirsə və digər səbəblər istisna edilibsə, həkim destruksiya üsulunu (krio-, radiodalğalı, lazer və ya kimyəvi koaqulyasiya) təklif edə bilər.
- İnfeksiya və servisit aşkarlandıqda antibakterial və ya antivirus müalicə aparılır, lazım olduqda partnyor da müalicə olunur.
- Displaziya aşkarlandıqda taktika onun dərəcəsinə görə seçilir (müşahidə, konizasiya və s.).
Hər hansı destruksiyadan əvvəl sitoloji müayinə və lazım olduqda kolposkopiya mütləqdir. Destruksiya üsulları da əlavə təsirsiz deyil: ifrazat, qanaxma, nadir hallarda uşaqlıq boynunun daralması mümkündür. Ozonlaşdırılmış məhlulların və «immunomodulyatorların» sübutu yoxdur.
Profilaktika
Uşaqlıq boynunun eroziyasının tam qarşısını almaq həmişə mümkün deyil, lakin uşaqlıq boynunu zədələyən və iltihab yaradan amillərin riskini azaltmaq olar.
- Cinsi yolla keçən infeksiyalardan qorunun: prezervativdən istifadə edin, təsadüfi cinsi əlaqələrdən çəkinin.
- İnfeksiya aşkar olunarsa, hər iki partnyor müalicəni axıra qədər başa çatdırmalıdır.
- İnsan papilloma virusuna qarşı peyvənd olunun: o, uşaqlıq boynunun xərçəngönü dəyişikliklərinin və xərçənginin riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
- Şikayət olmasa belə, ildə bir dəfə ginekoloqa gedin və həkimin tövsiyə etdiyi aralıqlarla sitoloji yaxma verin.
- Tez-tez vaginal yuyulmadan və qıcıqlandırıcı vasitələrdən istifadə etməyin: onlar təbii mikrofloranı pozur.
- Siqareti tərgidin: siqaret çəkmə uşaqlıq boynunun xəstəliklərinin riskini artırır.
Yadda saxla!
Uşaqlıq boynunun eroziyası əksər hallarda xoşxassəli vəziyyətdir, lakin yalnız gözlə baxmaqla onu xərçəngönü dəyişikliklərdən ayırmaq mümkün deyil. Buna görə də həkimin təyin etdiyi sitoloji yaxmanı, lazım olduqda kolposkopiya və biopsiyanı təxirə salmayın. Hər hansı müalicəyə yalnız bu müayinələrdən sonra başlamaq düzgündür.
Aşağıdakı hallarda planlı müayinəni gözləmədən ginekoloqa müraciət edin:
- cinsi əlaqədən sonra təkrarlanan qanlı ifrazat;
- aybaşılar arasında və ya menopauzadan sonra qanaxma;
- qoxulu, irinli ifrazat, qaşınma və yanma;
- qarnın aşağı hissəsində ağrı, hərarətin yüksəlməsi.
Bol qanaxma, güclü zəiflik və başgicəllənmə olduqda təcili tibbi yardıma müraciət edin.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Xeyr. Eroziya adlandırılan dəyişikliklərin əksəriyyəti ektopiyadır və şikayət olmadıqda, sitoloji müayinə normal olduqda müalicə tələb etmir. Destruksiya yalnız bol ifrazat və ya təkrarlanan qanaxma verən ektopiyada, digər səbəblər istisna edildikdən sonra nəzərdən keçirilir; displaziyada isə taktika ayrıca seçilir.
Hamiləlikdə ektopiya hormonların təsiri ilə tez-tez yaranır və ya böyüyür, bu normaldır və hamiləliyin gedişinə təsir etmir. Cinsi əlaqədən sonra az qanlı ifrazat ola bilər, lakin hamiləlikdə istənilən qanaxma barədə həkimə məlumat vermək lazımdır. Ektopiya doğuşdan sonra çox vaxt öz-özünə kiçilir.
Eroziyanın özü yoluxucu deyil, lakin onu törədən səbəblərdən biri — cinsi yolla keçən infeksiyalar — partnyora ötürülə bilər. Buna görə eroziya aşkarlandıqda infeksiyanın olub-olmadığını yoxlamaq vacibdir. İnfeksiya təsdiqlənərsə, partnyorun da müayinədən keçməsi məsləhət görülə bilər, əks halda təkrar yoluxma riski qalır.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
