Endoservisit — servikal kanalın selikli qişasını zədələyən iltihabi prosesdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Servikal kanalın iltihabı
- uşaqlıq boynu kanalının iltihabı
Xəstəlik haqqında
Endoservisit — servikal kanalın selikli qişasını zədələyən iltihabi prosesdir.
Uşaqlıq boynunun iltihabı ən çox rast gəlinən ginekoloji patologiyalardan biridir.
Xəstəlik profilaktik müayinələr zamanı təsadüfən aşkar oluna bilər, çünki simptomları azdır. Bəzi hallarda əlamətlər qadına əhəmiyyətli narahatlıq verə bilər, buna görə pasiyent ginekoloqda məqsədyönlü müayinəyə başlayır. Bu halda ən çox rast gəlinən şikayətlər irinli ifrazat, intim yaxınlıq zamanı narahatlıq və vaginadan xoşagəlməz qoxudur.
Uşaqlıq boynunun iltihabi zədələnməsinin diaqnostikası çətinlik törətmir. Lakin diaqnozun qoyulmasından əlavə, xəstəliyin inkişaf səbəbini müəyyən etmək vacibdir. Bu məqsədlə genişləndirilmiş laborator müayinə təyin olunur, ilk növbədə cinsi infeksiyaların istisna edilməsinə yönəldilir (mikroskopik, sitoloji yaxmalar, PZR müayinəsi və s.).
Müalicə aşkar edilmiş törədicinin növündən asılıdır. Terapiya 2 mərhələdən ibarətdir – səbəbkar patogenin həssas olduğu antimikrob preparatların təyini və normal laktofloranın bərpası. Müasir təsəvvürlərə görə, hər iki mərhələ eyni vaxtda həyata keçirilə bilər. Məsələn, səhər antibiotikli şam, axşam isə probiotikli (eubiotikli) şam yeridilə bilər. Optimal müalicə sxemini ginekoloq klinik vəziyyəti fərdi qiymətləndirdikdən sonra tərtib edəcək.
Səbəbləri
Kəskin endoservisitin səbəbləri, bir qayda olaraq, obligat patogenlərlə əlaqəlidir. Patoloji prosesin törədiciləri aşağıdakılar ola bilər:
- xlamidiya traxomatis;
- genital mikoplazma;
- qonokokk;
- trixomonada;
- sadə herpes virusu;
- sitomeqalovirus;
- papillomavirus.
Xroniki endoservisit adətən aşağıdakı hallarda inkişaf edir:
- uşaqlıq boynunun kəskin infeksion iltihabının vaxtında aşkar edilməməsi və müalicə olunmaması;
- doğuş zamanı, küretajlardan sonra uşaqlıq boynunun zədələnməsi;
- fiziki və kimyəvi amillərin (spermisidlər, vaginal dezodorantlar, yuyunmalar) uzunmüddətli təsiri;
- vaginanın xroniki iltihabı, infeksiya yuxarı qalxdıqda və patoloji prosesə uşaqlıq boynunu cəlb etdikdə;
- şüa terapiyası;
- qırmızı yastı lixen və s.
Təsnifat
Uşaqlıq boynunun iltihabi zədələnməsi 2 növ olur:
- kəskin endoservisit;
- xroniki endoservisit.
Bu klinik formalar iltihabi prosesin aktivliyinə, ən çox ehtimal olunan səbəblərə və simptomatikanın xüsusiyyətlərinə görə bir-birindən fərqlənir.
Praktik baxımdan, kəskin və xroniki gedişli endoservisit də 2 kateqoriyaya bölünür:
- eroziv səthin və ya ektropionun (servikal kanal selikli qişasının bayıra, yəni uşaqlıq boynunun səthinə çevrilməsi) olması ilə ağırlaşmış;
- ağırlaşmamış, yəni eroziya və ektropionsuz.
Uşaqlıq boynundakı iltihabi proses həm infeksion, həm də qeyri-infeksion mənşəli ola bilər. Öz növbəsində, infeksion formalar bakterial, virus və protozoy (məsələn, trixomonadalar kimi ibtidailərin törətdiyi) formalara bölünür.
Klinik mənzərə
Servisiti olan hər ikinci qadında təxminən simptomlar olmur. Digər hallarda aşağıdakı əlamətlər ola bilər:
- cinsiyyət yollarından patoloji ifrazat – bol selikli, irin qarışığı olan selikli və ya irinli;
- vaginal sekretin xoşagəlməz qoxusu;
- aybaşı olmayan günlərdə qanlı ifrazat;
- cinsi əlaqədən sonra ləkələnmə;
- cinsi kontakt zamanı ağrı;
- qaşınma və yanma;
- sidik ifrazı pozğunluqları (ağrılı sidik ifrazı, tezləşmə, sidik kisəsinin tam boşalmaması hissi).
Endoservisitin klinik simptomları qeyri-spesifikdir. Buna görə də dəqiq diaqnozun qoyulması üçün obyektiv müayinə, laborator və instrumental müayinə aparılır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Cinsiyyət orqanlarının iltihabi zədələnməsi simptomları olduqda ginekoloq obyektiv baxış keçirir. Vizual olaraq selikli qişanın vəziyyəti qiymətləndirilir, palpasiya ilə uşaqlığın, əlavələrin, vaginanın vəziyyəti müəyyən edilir. Həkim xüsusi diqqəti servikal və vaginal ifrazatın xarakterinə yetirir.
Endoservisit zamanı uşaqlıq boynu tərəfindən aşağıdakı obyektiv əlamətlər ola bilər:
- ödem;
- hiperemiya;
- servikal kanalın xarici dəliyindən patoloji ifrazatlar;
- nöqtəvi qanaxmalar (adətən bu simptom trixomonad infeksiyasına işarə edir);
- xoralı defektlər və vezikulyar səpgilər (bir qayda olaraq, herpetik servisitdə müşahidə olunur).
Endoservisit şübhəsi olduqda əlavə müayinə proqramına aşağıdakı metodlar daxil ola bilər:
- pH-metriya – test zolaqları vasitəsilə vaginanın turşuluq səviyyəsinin müəyyən edilməsi;
- PCR-test vasitəsilə ən əhəmiyyətli cinsi infeksiyaların istisna edilməsi (qonoreya, xlamidioz, mikoplazmoz, trixomoniaz, sifilis);
- servikal kanalın ifrazatı və vaginal sekretin mikroskopiyası;
- mümkün atipik dəyişiklikləri istisna etmək üçün ekto- və endoserviksdən götürülmüş biomaterialın sitoloji müayinəsi;
- papillomavirusun yüksək onkogen ştammlarını aşkar etmək üçün PCR analizi;
- sadə və genişləndirilmiş kolposkopiya – uşaqlıq boynunun böyüdülmə altında müayinəsi, o cümlədən funksional sınaqların aparılması ilə.
Uşaqlıq boynunda iltihabi proses aşkar edildikdə, diaqnostika proqramına kiçik çanaq orqanlarının ultrasəs müayinəsi də daxil edilir. USM yanaşı patologiyaları istisna etməyə imkan verir ki, bunlar klinik simptomatika və müalicənin xüsusiyyətlərinə öz təsirini göstərə bilər.
Müalicə
Endoservisitin müalicəsi əsasən 2 mərhələdə konservativ metodlarla aparılır. Ektropionun və uşaqlıq boynunun yanaşı patologiyasının inkişafı zamanı azinvaziv cərrahi müdaxilə göstəriş ola bilər.
Kəskin və xroniki endoservisitin kəskinləşməsinin müalicəsi antimikrob terapiyanın təyin edilməsi ilə başlayır. Preparatın seçimi laborator müayinənin nəticələrindən və iltihabi prosesin ən ehtimal olunan səbəbindən asılıdır. Müvafiq şərait olduqda, intravaginal yeridilmə yolu olan preparatlara üstünlük verilir. Bu, bağırsaq mikrobiosenozunun keyfiyyət və kəmiyyət tərkibinin pozulmasının qarşısını almağa imkan verir. Sistemli antibiotiklər yalnız infeksiyanın yerli müalicəsinin effektiv üsullarının olmadığı hallarda istifadə olunur. Terapiyanın ikinci mərhələsində vaginada laktoflora balansını bərpa etməyə imkan verən preparatlar təyin edilir. Bu, residiv ehtimalını azaltmağa və təbii müdafiə mexanizmlərini gücləndirməyə imkan verir.
Əgər endoservisit ektropionla (servikal kanalın selikli qişasının çevrilməsi ilə) müşayiət olunursa, onun azinvaziv metodlarla aradan qaldırılması göstəriş ola bilər. Hazırda elektrokoaqulyasiyanın («yandırmanın») yerini yalnız effektiv deyil, həm də təhlükəsiz olan müasir texnologiyalar tutmuşdur. Beləliklə, uşaqlıq boynunun müalicəsində radiodalğa və ya lazer enerjisindən istifadə oluna bilər.
Reabilitasiya
Kəskin və xroniki servisitli qadınların reabilitasiya proqramına fizioterapevtik prosedurlar daxil ola bilər. Onlar uşaqlıq boynu epitelinin vəziyyətini, qan təchizatı xarakterini yaxşılaşdırmağa və regenerasiya proseslərini normallaşdırmağa imkan verir.
Profilaktika
Endoservisit inkişafı riskini azaltmaq üçün aşağıdakı qaydalara riayət etmək tövsiyə olunur:
- intim gigiyenaya riayət etmək, eyni zamanda sabundan həddindən artıq istifadə etməmək lazımdır (ideal halda cinsiyyət orqanları axar su ilə, intim gigiyena üçün minimal miqdarda gel istifadə etməklə yuyulur);
- yoxlanılmış partnyorla cinsi həyat yaşamaq və ya prezervativdən istifadə etmək (cinsi infeksiyalardan qorunmaq üçün);
- antimikrob vasitələrin əsassız istifadəsindən, o cümlədən müstəqil təyin olunanlardan, çəkinmək;
- qarnın aşağı hissəsini və aralıq nahiyəni sıxmayan, təbii parçadan hazırlanmış alt paltarları geyinmək;
- gündəlik bezlərin daimi istifadəsindən imtina etmək.
Yadda saxla!
Herpetik endoservisitin kəskin epizodu yalnız lokal deyil, həm də sistemik təzahürlərlə müşayiət oluna bilər. Belə qadınlarda tez-tez bədən temperaturu yüksəlir, üşütmə, baş ağrısı, qasıq limfa düyünlərinin böyüməsi, ağrılı və tez-tez sidiyə getmə meydana çıxır. Uşaqlıq boynunun “güzgülərdə” müayinəsi düzgün diaqnoz qoymağa və vaxtında hədəfli müalicəyə başlamağa imkan verir. Nəticədə herpesvirus infeksiyasının kəskin epizodunu aradan qaldırmaq və iltihabi prosesin generalizasiyasının qarşısını almaq mümkündür.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Adneksit
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
Suallar və cavablar
Endoservisitin diaqnostikasını və müalicəsini ginekoloq aparır.
Qadın sağlamlığının qorunması üçün sprey yuma nəinki göstərilmir, hətta əks-göstərişdir. Məhlulların təzyiq altında vaginaya yeridilməsi «faydalı» və şərti-patogen bakteriyaların təbii yaşayış mühitinə mənfi təsir göstərə bilər. Nəticədə ikincili infeksiyaların qoşulması və qadınların cinsi traktının müdafiə mexanizmlərinin zəifləməsi üçün şərait yaranır.
Müalicə dövründə cinsi pəhrizə riayət etmək lazımdır, bu mümkün deyilsə, hər zaman prezervativdən istifadə edilməlidir. Bu, immunitetin azalması fonunda potensial təhlükəli mikroorqanizmlərlə əlavə yoluxmanın qarşısını almağa imkan verəcəkdir.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
