Salpinqooforit uşaqlıq boruları ilə yumurtalıqların eyni vaxtda iltihabıdır. Xəstəlik ginekologiyada ən çox rast gəlinən patologiyalardan biri hesab olunur. Səbəbi patogen mikroorqanizmlərdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Salpinqooforit
- uşaqlıq artımlarının iltihabı
Xəstəlik haqqında
Salpinqooforit uşaqlıq boruları ilə yumurtalıqların eyni vaxtda iltihabıdır. Xəstəlik ginekologiyada ən çox rast gəlinən patologiyalardan biri hesab olunur. Səbəbi patogen mikroorqanizmlərdir.
Xəstəlik törədən patogenlər uşaqlıq borularına daxil olaraq onların daxili qatında ödem, hiperemiya, eksudasiya və mikrosirkulyasiya pozuntuları ilə müşayiət olunan iltihab yaradır. Patoloji dəyişikliklər əzələ qatını da əhatə edir. Boruların möhtəviyyatı qarın boşluğuna düşərək artımların seroz qişasının iltihabına səbəb olur. İnfeksiya kontakt yolu ilə yumurtalığa keçir. Beləliklə, patoloji prosesə ən çox uşaqlıq artımları — yumurtalıq və uşaqlıq borusu birlikdə cəlb olunur.
Səbəbləri
Patologiya ən çox infeksiyanın qalxan yolla yayılması zamanı inkişaf edir. Birincili ocaq uşaqlıq boynunda, uşaqlıq cismində və ya yaxın orqanlarda (uretra, düz bağırsaq) yerləşə bilər. Patogen mikroorqanizmlərin enən və hematogen yayılma yolları nadir hallarda reallaşır. Bu, ağırlaşmış appendisit, sepsis, immun sistemin ağır xəstəlikləri və genital vərəm zamanı mümkün ola bilər.
Salpinqooforitin ən çox rast gəlinən səbəbi cinsi yolla keçən infeksiyalardır — ilk növbədə xlamidiya və qonokokk. Bir çox hallarda iltihabda uşaqlıq yolunun digər mikroorqanizmləri, o cümlədən anaerob bakteriyalar da iştirak edir. İnfeksiyanın yuxarı yayılmasına aşağıdakılar şərait yarada bilər:
- qorunmasız cinsi əlaqə, partnyorların tez-tez dəyişməsi;
- uşaqlıqdaxili müdaxilələrdən (abort, diaqnostik qaşıma, uşaqlıqdaxili spiralın qoyulması) sonrakı ilk həftələr;
- intim gigiyena qaydalarına əməl etməmək;
- cinsi əlaqə zamanı gigiyenaya laqeyd yanaşmaq;
- nəzarətsiz vaginal yuyunmalar.
Yerli və ümumi immunitet azaldıqda salpinqooforitin inkişafı üçün əlverişli şərait yaranır. Orqanizmi tükənmə, stress, hormonal pozuntular və soyuqlama zəiflədə bilər.
Təsnifat
İltihab şərti-patogen və ya patogen irin törədən mikroorqanizmlər (stafilokokk, streptokokk, göy-irin çöpləri, bağırsaq çöpləri) tərəfindən törədilirsə, salpinqooforit qeyri-spesifik adlanır. Xəstəlik trixomonad, qonokokk, xlamidiya və ya mikoplazma tərəfindən törədilibsə, spesifik adneksit kimi təsnif edilir.
Klinik mənzərənin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq patologiya kəskin və ya xroniki formada gedə bilər. İltihabın lokalizasiyasına görə salpinqooforit birtərəfli və ya ikitərəfli olur.
Klinik mənzərə
Salpinqooforit bir neçə mərhələdə inkişaf edir:
- Toksik mərhələ. Aşağı qarında, çox vaxt yayılmış xarakterli intensiv ağrılarla müşayiət olunur. Pasiyentin temperaturu yüksəlir, zəiflik, yuxululuq və üşütmə ola bilər. Qadınlar tez-tez qarında köp və sidik ifrazı pozuntularından şikayət edirlər. Cinsiyyət yollarından bol ifrazat da tez-tez müşahidə olunur. Birinci mərhələ 7–10 gün davam edir. Düzgün müalicə ilə sağalma baş verir.
- Septik mərhələ. Orqanizmin intoksikasiya əlamətləri ağırlaşır, irinli proses inkişaf edə bilər. Pasiyent zəiflik, yuxululuq və apatiyadan şikayət edir. İrinli fəsadlar yarandıqda aşağı qarındakı ağrı güclənir.
- İltihabın xronikləşməsi. Ağrılar sızıltılı və küt xarakter alır, ifrazat azalır. Pasiyentin vəziyyəti bir qədər yaxşılaşır, lakin zəiflik və əmək qabiliyyətinin azalması qalır. Aşağı qarındakı narahatlıq fiziki aktivlik, cinsi əlaqə və siklin müəyyən fazalarında artır. Bədən temperaturunun subfebril dəyərlərədək dövri yüksəlməsi və menstrual sikl pozuntuları mümkündür.
İltihab qarın boşluğu orqanlarına yayıldıqda kolit, sistit və appendisit bu patologiyalara xas simptomlarla inkişaf edə bilər.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Salpinqooforit şübhəsi ginekoloqda artıq pasiyentin sorğulanması və anamnezin toplanması zamanı yarana bilər. Baxış zamanı daxili cinsiyyət orqanlarında ağrılılıq aşkarlanır. İltihabın ağırlaşmış formalarını aşkar etmək üçün transvaginal datçiklə USM təyin edilir. Medikamentoz terapiyanı düzgün seçmək məqsədilə uretra, uşaqlıq yolu və servikal kanaldan götürülən ifrazatın bakterioloji analizi aparılır.
Çətin diaqnostik hallarda kompüter və maqnit-rezonans tomoqrafiyası, diaqnostik laparoskopiya aparıla bilər. Sonsuzluğu olan qadında bitişmə prosesi şübhəsi varsa, kəskin iltihab müalicə edildikdən sonra histerosalpinqoqrafiya icra olunur.
Müalicə
Müalicə üsulları
Salpinqooforit əlamətləri olduqda ginekoloqa müraciət etmək lazımdır. Ağır gedişdə, irinli ağırlaşma şübhəsində, hamiləlikdə və ya ambulator müalicə effekt vermədikdə müalicə stasionar şəraitdə aparılır; bu zaman pasiyentə yataq rejimi və tam istirahət tövsiyə olunur. Yüngül və orta ağırlıqlı formalarda ambulator müalicə mümkündür.
Medikamentoz terapiya törədicinin aradan qaldırılmasına və iltihabi dəyişikliklərin azaldılmasına yönəldilir. Müalicənin əsasını xlamidiya, qonokokk və anaerob floranı əhatə edən geniş spektrli antibiotiklərin kombinasiyası təşkil edir; kurs həkimin təyin etdiyi müddətdə tam başa çatdırılmalıdır. Ağrı və iltihabı azaltmaq üçün qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlar tətbiq olunur. Antihistamin, immunokorreksiyaedici preparatların və vitaminlərin rutin təyininin sübut bazası məhduddur. Səbəb cinsi yolla keçən infeksiyadırsa, partnyor da müayinə və müalicə olunmalıdır. İntoksikasiya əlamətləri ifadəli olduqda infuzion terapiya aparılır. Tamdəyərli qidalanma və maye qəbul rejiminə ciddi riayət tövsiyə olunur.
Cərrahi müalicə
Adneksitin təcili cərrahi müalicəsi aşağıdakı hallarda aparılır:
- Tuboovarial törəmələr (irinli proseslə zədələnmiş və vahid konqlomerata bitişmiş yumurtalıq və borular);
- piosalpinks — uşaqlıq borusunun irinli iltihabı;
- piovar — yumurtalığın irinli əriməsi.
Ön qarın divarında kiçik dəliklərdən aparılan aztravmatik laparoskopik əməliyyatlara üstünlük verilir. Müdaxilə zamanı həkimlər irin toplanan sahələri aşkar edir, onları drenaj edir və yuyurlar. Eyni zamanda bitişmələrin ayrılması və törəmələrin çıxarılması mümkündür. Geniş zədələnmə və toxumaların irinli əriməsi zamanı uşaqlıq boruları, bəzən isə yumurtalıqlarla birlikdə çıxarılır. Böyük törəmələr olduqda açıq əməliyyatın aparılması barədə qərar qəbul edilə bilər.
Salpinqooforit nəticəsində formalaşmış tubar-peritoneal sonsuzluqda boru plastikası və bitişmələrin ayrılması üzrə planlı əməliyyatlar aparılır.
Reabilitasiya
Salpinqooforitin konservativ müalicəsi və iltihabi prosesin uğurla aradan qaldırılmasından sonra pasiyentə fizioterapiya kursu təyin olunur. Ultrasəs prosedurları, vibroterapiya və elektroforez tətbiq edilə bilər, lakin onların effektivliyinin sübut bazası məhduddur. Cərrahi müalicədən sonra bitişmələrin yaranma riski artır. «Sorucu» (rezorbtiv) preparatların bitişmələrin qarşısını aldığı sübut olunmayıb; bu baxımdan əsas rolu vaxtında və tam aparılmış antibakterial müalicə oynayır.
Profilaktika
Salpinqooforitin və onun arzuolunmaz nəticələrinin qarşısını almaq üçün hər bir qadın ildə bir dəfə ginekoloqa müraciət etməli və kompleks müayinədən keçməlidir. İnfeksion-iltihabi patologiyaların inkişaf riskini azaltmaq üçün:
- Rasional kontrasepsiya üsullarından istifadə etmək;
- bir partnyorla cinsi həyat yaşamaq və ya bir neçə partnyor olduqda baryer kontrasepsiya üsullarından istifadə etmək;
- təsadüfi cinsi əlaqələrdən uzaq durmaq;
- intim gigiyena qaydalarına riayət etmək.
Xroniki salpinqooforitin kəskinləşməsinin qarşısını almaq üçün stressdən, soyuqlamadan və həddindən artıq gərginlikdən çəkinmək, gün rejimini rasional təşkil etmək və tamdəyərli qidalanmaq lazımdır.
Xəstəliyin fəsadlarından qorunmaq üçün ilk simptomlar yarandıqda peşəkar tibbi yardıma müraciət etmək vacibdir. Həkimin tövsiyələrinə əməl etmək, antibakterial və iltihabəleyhinə müalicə kursunu tam başa çatdırmaq, eləcə də kompleks reabilitasiyadan keçmək lazımdır.
Yadda saxla!
Kəskin adneksit vaxtında və tam müalicə olunmadıqda irinli ağırlaşmalara, xroniki çanaq ağrısına, boruların keçiriciliyinin pozulmasına, sonsuzluğa və uşaqlıqdankənar hamiləlik riskinin artmasına səbəb ola bilər. Buna görə aşağı qarında ağrı və hərarət yaranarsa, özünüz müalicə etməyə çalışmayın və həkimin təyin etdiyi antibiotik kursunu yarımçıq dayandırmayın. Səbəb cinsi yolla keçən infeksiyadırsa, partnyor da müayinə və müalicə olunmalıdır.
Aşağıdakı hallarda dərhal təcili yardım çağırın:
- aşağı qarında kəskin, getdikcə güclənən ağrı;
- 38 °C-dən yüksək hərarət, üşütmə, təkrarlanan qusma;
- başgicəllənmə, huşun itirilməsi, dərinin solğunluğu;
- aybaşı gecikməsi və ya müsbət hamiləlik testi fonunda qarında ağrı.
Müalicəyə başlandıqdan sonra 2–3 gün ərzində vəziyyət yaxşılaşmırsa, gözləmədən yenidən həkimə müraciət edin.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Müalicə olunmamış və ya təkrarlanan adneksit uşaqlıq borularında yapışma və keçiricilik pozğunluğu yarada bilər, bu isə boru amilli sonsuzluq və ya bətnxarici hamiləlik riskini artırır. Bu, hər pasiyentdə mütləq baş vermir — nəticə iltihabın ağırlığından, təkrarlanma tezliyindən və müalicəyə vaxtında başlanmasından asılıdır. Erkən diaqnostika və tam kurs müalicə bu riski əhəmiyyətli dərəcədə azaldır, reproduktiv funksiyanın qiymətləndirilməsi isə ginekoloq tərəfindən fərdi aparılır.
Adneksitin bir hissəsi cinsi yolla ötürülən patogenlərin uşaqlıq boynundan yuxarı yayılması nəticəsində yaranır, belə hallarda cinsi partnyorun da müayinədən keçməsi məsləhət görülə bilər. Lakin iltihabın səbəbi həmişə cinsi yolla ötürülən infeksiya deyil — o, digər mikroorqanizmlərin, o cümlədən şərti-patogen floranın təsiri ilə də inkişaf edə bilər. Konkret səbəbi laborator müayinələr əsasında ginekoloq müəyyən edir.
Bəli, xüsusən müalicə tam kursla başa çatdırılmadıqda və ya soyuqdəymə, stress, immunitetin zəifləməsi kimi risk amilləri saxlandıqda xəstəlik xroniki formaya keçib dövri kəskinləşmələrlə davam edə bilər. Təkrarlanmanın qarşısını almaq üçün həkimin təyin etdiyi müalicəni sonadək tamamlamaq və profilaktik baxışlardan keçmək vacibdir. Tez-tez təkrarlanan hallarda əlavə müayinə və uzunmüddətli müşahidə tələb oluna bilər.
Ginekologiya üzrə xəstəliklər
- Amenoreya
- Anembrioniya
- Anovulyasiya
- Antifosfolipid sindromu
- Aqalaktiya
- Astenozoospermiya
- Azoospermiya
- Bakterial vaginoz (vajinanın disbakteriozu)
- Bartolin vəzinin kistası
- Bartolinit
- Cinsi və psixoseksual inkişafın ləngiməsi
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar (CYÖİ)
- Çoxdöllü hamiləlik
- Diffuz mastopatiya
- Dismenoreya (ağrılı aybaşı)
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
