Splen
Dalaq qanı süzən, köhnəlmiş qan hüceyrələrini parçalayan və immun müdafiədə iştirak edən orqandır.
Sistem: İmmun və limfa sistemi
Yerləşməsi
Dalaq qarın boşluğunun sol yuxarı hissəsində, diafraqmanın altında, mədənin arxasında, doqquzuncu–on birinci qabırğalar səviyyəsində yerləşir. Sağlam dalağı adətən əllə hiss etmək olmur.
Quruluşu
Dalaq kapsulla örtülüdür. Daxildə iki növ toxuma var:
- ağ pulpa — limfoid toxuma, immun cavabda iştirak edir;
- qırmızı pulpa — qanla dolu sinuslar; burada köhnəlmiş eritrositlər tutulur və parçalanır.
Dalaq venası qapı venasına tökülür — buna görə qaraciyər xəstəliklərində dalaq da böyüyə bilər.
Funksiyası
- qanın süzülməsi, köhnəlmiş və zədələnmiş eritrositlərin və trombositlərin aradan qaldırılması;
- qanda mikroblara, xüsusən kapsullu bakteriyalara qarşı müdafiə;
- trombositlərin bir hissəsinin ehtiyatda saxlanması.
Suallar və cavablar
Dalağın böyüməsi (splenomeqaliya) infeksiyalarda (məsələn, infeksion mononukleoz), qan xəstəliklərində, qaraciyər sirrozu və portal hipertenziyada rast gəlinir. Səbəbi qan analizləri, USM və digər müayinələrlə aydınlaşdırılır.
Bəli, lakin dalaq çıxarıldıqdan sonra bəzi infeksiyalara qarşı həssaslıq artır. Həkim adətən müvafiq peyvəndləri və hərarət zamanı davranış qaydalarını tövsiyə edir.
