Sağ tərəfdə ağrı çox tez-tez rast gəlinən şikayətdir. Bu səhifədə sağ tərəfdə ağrının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Endokrinoloq Hepatoloq Nefroloq Nevroloq Onkoloq Terapevt Uroloq
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Sağ tərəfdə ağrı çox tez-tez rast gəlinən şikayətdir. Bu nahiyədəki ağrılı hisslər tamamilə fərqli ola bilər — kəskin, dartıcı, döyünən, sancıcı, çəkici. Qarının sağ hissəsində ağrı sindromunun yaranmasına səbəb ola biləcək amillər də çoxdur. Ona onlarla patoloji proses və xəstəlik səbəb ola bilər, hər bir patologiya isə ilkin diaqnoz qoymağa imkan verən müəyyən əlamətlər siyahısı ilə müşayiət olunur. Əsas odur ki, bütün simptomlar düzgün müqayisə edilsin. Bunu yalnız mütəxəssis edə bilər.
Növləri
Mütəxəssislər bu ağrıları 2 növə ayırır:
- Birincili — xəstəliklə əlaqəli olmayan, travma nəticəsində yaranan ağrılar;
- Ikincili — başqa bir xəstəliyin əlaməti olan ağrılar.
Xarakterinə görə bir neçə ağrı növü ayırd edilir.
- Kəskin. Tutma qəfil başlayır, ağrı iynəvari və ya kəsici xarakter daşıyır. Belə ağrılar kəskin vəziyyətlər üçün xarakterikdir: böyrək və ya qaraciyər kolikası, onikibarmaq bağırsağın iltihabı. Kəskin ağrı travma, osteoxondroz, sinir liflərinin qıcıqlanması ilə də bağlı ola bilər.
- Küt. Ağrının intensivliyi tədricən dəyişir; bu forma qarın boşluğunun sağ tərəfindəki orqanların xroniki xəstəlikləri üçün xarakterikdir.
- İynəvari. Bu xarakterli ağrı adətən bağırsaq spazmından xəbər verir. İynəvari ağrılar müntəzəm təkrarlanırsa, qastroenteroloqa müraciət lazımdır.
- Tutmaşəkilli. Bu ağrı növündə intensivlik dəyişkən olur. Adətən bağırsaqda, öd kisəsində və öd yollarında gedən patoloji proseslərə müşayiət edir.
- İti. Bu ağrı adətən qastrit və ya xoradan qaynaqlanır və iltihab prosesinin kəskinləşməsindən xəbər verir.
- Sızıltılı. Bu ən çox rast gəlinən ağrı növüdür, hiss olaraq ağırlıq kimi qavranılır. Adətən hepatobiliar sistem orqanlarında və bağırsağın bəzi hissələrində uzun sürən xroniki proseslərin əlamətidir.
Səbəbləri
Sağ tərəfdə ağrının yaranmasına səbəb ola biləcək çoxlu amil var. Bunlar həkim yardımı tələb etməyən kiçik funksional pozğunluqlar ola biləcəyi kimi, özbaşına aradan qaldırıla bilməyən ciddi xəstəliklər də ola bilər. Sağ tərəfdəki ağrının dəqiq səbəbini yalnız mütəxəssis müəyyən edə bilər, buna görə bu nahiyədə ağrı yarandıqda həkimə müraciəti gecikdirmək tövsiyə olunmur.
Mütəxəssislər sağ tərəfdə ağrıya səbəb ola biləcək əsas amillər sırasında bunları qeyd edir:
- Düzgün olmayan qidalanmadan yaranan funksional pozğunluqlar;
- Qarın boşluğunun və döş qəfəsinin sağ yarısında yerləşən orqanların, əzələlərin və ya damarların iltihabı və infeksion zədələnməsi;
- Öd kisəsində və ya böyrəklərdə daş əmələ gəlməsinə səbəb olan maddələr mübadiləsi pozğunluğu;
- Travmalar;
- Sinir kötüklərinin zədələnməsi və ya qıcıqlanması;
- Əzələ spazmları və s.
Anamnezində qaraciyər, sidik-ifrazat sistemi, mədə və onikibarmaq bağırsaq, onurğa sütunu xəstəlikləri olan insanlar bədənin sağ yarısında ağrı yaranması riski qrupuna daxildir.
Diaqnostika
Qarının sağ hissəsində ağrı sindromunun yaranmasına səbəb olan xəstəliyi müstəqil şəkildə diaqnostika etmək demək olar ki, mümkün deyil. Əgər ağrı idmanla məşğul olarkən yaranıbsa, o, qısa müddətdən sonra özbaşına keçəcək. Lakin bu simptom bir neçə saat ərzində keçmirsə, daim güclənirsə və ya dalğavari xarakter daşıyırsa, ən yaxşısı onu görməzdən gəlməmək, mütəxəssisə müraciət etməkdir.
Həkim ilkin konsultasiyada ağrının xarakteri, ifadə gücü və davam etmə müddəti barədə məlumat öyrənəcək, həmçinin ümumi müayinə aparacaq: dərinin, selikli qişanın, limfa düyünlərinin vəziyyətini qiymətləndirəcək, orqanizmin iş göstəricilərini ölçəcək, problemli nahiyəni əl ilə yoxlayacaq. Müayinə əsasında ilkin diaqnozu təsdiqləmək və dəqiqləşdirmək üçün bir sıra laborator və instrumental müayinələr təyin ediləcək.
Diaqnostik tədbirlər siyahısına daxil ola bilər: qarın boşluğunun KT-si, qastroskopiya (FQDS, EQDS), qarın boşluğunun və retroperitoneal sahənin MRT-si, kapsul endoskopiyası, kolonoskopiya (FKS), döş qəfəsinin rentgeni, uroqrafiya, qarın boşluğunun USM-si, kiçik çanaq boşluğunun USM-si, böyrəklərin USM-si və qarın boşluğunun rentgeni.
- Sidik və qan analizləri, koproqramma daxil olmaqla laborator müayinələr;
- Qarın boşluğunun USM-si, kiçik çanaq orqanlarının USM-si, böyrəklərin USM-si;
- Döş qəfəsi orqanlarının rentgeni;
- Icmal və ekskretor uroqrafiya;
- Qarın boşluğu orqanlarının icmal rentgenoqrafiyası;
- Kolonoskopiya;
- Qastroskopiya;
- Qarın boşluğunun KT-si, qarın boşluğunun və retroperitoneal sahənin MRT-si;
- Videokapsul endoskopiyası və digər müayinələr.
Müalicə
Sağ tərəfdəki ağrının müalicəsini yalnız həkim diaqnostik müayinənin nəticələrinə əsasən təyin etməlidir. Sadə hallarda xəstəyə həm stasionarda, həm də ambulator şəraitdə aparıla bilən kompleks terapiya təyin edilir. Bura spazmolitiklər, iltihab əleyhinə qeyri-steroid preparatlar, həzmi yaxşılaşdıran vasitələr, böyrək daşlarını aradan qaldıran preparatlar və s. Daxil ola bilər.
Yumurtalığın cırılması, boğulmuş yırtıq, uşaqlıqdankənar hamiləlik, appendisit kimi xəstəliklərdə müalicə yalnız cərrahi ola bilər. Həmçinin Kron xəstəliyində, bağırsaqda absses və fistulaların əmələ gəlməsi hallarında cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Endometrioz və ya bədxassəli şişlər zamanı planlı cərrahi əməliyyatlar aparılır.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Sağ tərəfdə ağrı bədənin sağ tərəfində yerləşən daxili orqanların normal işləməməsindən xəbər verir. Problemi görməzdən gəlmək və həkim yardımından imtina etmək əksər hallarda letal nəticəyə səbəb ola biləcək ciddi ağırlaşmaların inkişafı ilə nəticələnir. Məsələn, divertikulit müalicə olunmadıqda qarın boşluğunda irinli proses, bağırsaq qanaxması, bağırsaq keçməzliyi və bədxassəli şişlərin inkişafı kimi ağırlaşmalara səbəb olur.
Hansı həkimə müraciət etməli
Sağ tərəfdə hər hansı xarakterli ağrı yarandıqda gecikmədən terapevtə, cərraha və ya dar profilli həkimə müraciət etmək lazımdır. İlkin sorğu və müayinə keçirildikdən sonra xəstə müvafiq profilli mütəxəssisin məsləhətinə yönləndirilə bilər.
Sağ tərəfdəki ağrı problemləri ilə məşğul ola bilər:
Yadda saxla!
Sağ tərəfdə ağrı — həyat üçün təhlükəli xəstəliklərə müşayiət edə bilən kifayət qədər ciddi əlamətdir. Ciddi ağırlaşma risklərini istisna etmək üçün belə yerləşmə ilə ağrı yarandıqda və bir neçə saat davam etdikdə dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır. Belə vəziyyətlərdə ağrını özbaşına aradan qaldırmaq cəhdləri son dərəcə təhlükəlidir. Özbaşına müalicə yalnız diskomfortu azalda bilər, əsas səbəbi aradan qaldırmadan, üstəlik digər orqanlara bilmədən dönməz zərər vura bilər. Sağlamlığı, bəzi hallarda isə həyatı qorumaq üçün qarnın sağ tərəfində ağrı yarandıqda dərhal müvafiq mütəxəssisə müraciət edin və hərtərəfli müayinədən keçin. Təhlükəli xəstəlik aşkar edildikdə yalnız həkim klinik hala uyğun müalicə kursu təyin edib apara bilər. Kəskin vəziyyətdə təcili yardım çağırmaq lazımdır.
Suallar və cavablar
Bu əlamət ən çox xolesistitin inkişafından xəbər verir. Bu xəstəlikdə ağrı öd qarışıqlı qusma və ağızda acılıqla müşayiət olunur. Belə ağrı sindromu pankreatit, qaraciyər abssesi və bir sıra digər xəstəliklərdə də yarana bilər, buna görə diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır.
Bəli, fəqərəarası diskin çıxıntısı sağ tərəfdəki sinir kökünün sıxılmasına səbəb olarsa. Ağrının mərkəzi adətən onurğa nahiyəsində olur və oradan sağ tərəfə yayılır.
