Qabırğaarası nevralgiya qabırğaarası sinirlər boyunca yaranan ağrı sindromudur. Diaqnoz qoyulmazdan əvvəl ürək, ağciyər və digər ciddi döş qəfəsi ağrısı səbəbləri istisna edilməlidir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- İnterkostal nevralgiya
Xəstəlik haqqında
İnsan orqanizmində 12 cüt qabırğaarası sinir ayırd edilir; onların hər biri onurğa beynindən ayrılır və qan damarları ilə birlikdə hər qabırğanın aşağı kənarı boyunca yerləşir. Qabırğaarası sinirlər döş qəfəsinin dərisini və əzələlərini, süd vəzilərini, ağciyərləri örtən plevranı (daha dəqiq, onun qabırğa-diafraqma hissəsini), ön qarın divarını və qarın boşluğunun ön-yan şöbələrini örtən qarın pərdəsini innervasiya edir. Bu sinirlərdən hər hansı birinin istənilən sahəsi zədələndikdə qabırğaarası nevralgiya yaranır. Onun simptomatikası isə innervasiya etdiyi bədən hissəsinin zədələnmə əlamətlərinə bənzər olur.
Bu xəstəlikdən daha çox az hərəkətli həyat tərzi keçirən və anamnezində onurğanın xroniki xəstəlikləri olan yetkin və yaşlı şəxslər əziyyət çəkir.
Uşaqlar üçün isə əksinə, bu diaqnoz səciyyəvi deyil — patologiya yalnız intensiv böyümə dövründə yeniyetmələrdə diaqnoz edilə bilər.
Səbəbləri
Bəzən ara qabırğa nevralgiyası müstəqil xəstəlik olur, bir sıra hallarda isə ikincili olaraq, digər patologiyaların təzahürü və ya ağırlaşması kimi yaranır.
Bu vəziyyətin əsas səbəbləri:
- sümüklərin yerdəyişməsi və ya duruş pozğunluqları (skolioz, kifoz və digərləri);
- sümük skeletinin patologiyaları (qabırğa sınıqları, osteoxondroz, onurğalararası yırtıqlar, döş qəfəsi quruluşunun qüsurları);
- sinirləri və ya onlara yaxın toxumaları zədələyən infeksion xəstəliklər (parlaq nümunə – iltihabi proses nəticəsində ağrı sindromunun yarandığı qurşaqvari herpes; digər xəstəliklər – ağciyər vərəmi, qrip);
- sinirləri qidalandıran damarların patologiyası – onların cırılması, anevrizmaları və ya, əksinə, stenozları;
- törəmələr (döş qəfəsi toxumalarının və ya onun daxilində yerləşən orqanların şişi ara qabırğa sinirini sıxaraq nevralgiya simptomlarına səbəb ola bilər);
- rassey skleroz (sinirin mielin qişasının dağılması ilə müşayiət olunur, deməli, nevralgiya simptomları ilə);
- sinirin yerləşdiyi yerdə əvvəllər keçirilmiş cərrahi müdaxilə;
- orqanizmin soyuqdəyməsi (bədənin müəyyən hissəsində lokal aşağı temperatur səbəbindən qan dövranı və maddələr mübadiləsi prosesləri pozulur);
- tənəffüs əzələlərinə artmış yük;
- müxtəlif səbəblərdən, o cümlədən hamiləlikdən, yaranan qarındaxili təzyiqin artması.
Ara qabırğa nevralgiyası plevritin, böyrək patologiyasının, tireotoksikozun, immunçatışmazlıqlarının, həzm sistemi xəstəliklərinin nəticəsi ola bilər.
Təsnifat
Kəskin və xroniki, birtərəfli və ikitərəfli nevralgiya ayırd edilir.
Patologiyanın təbiətindən asılı olaraq onun birincili (bilavasitə sinirin ilkin zədələnməsi ilə bağlı) və ikincili (digər xəstəliklərin nəticəsində yaranan) forması ayırd edilir.
Yaranma mexanizminə görə nevralgiyanın 2 forması mövcuddur:
- refleks (sinir boyunca əzələlərin həddindən artıq gərginləşməsinin nəticəsidir);
- kök (onurğa beyni köklərinin onurğa sütunundan çıxdığı sahədə zədələnməsi zamanı yaranır).
Klinik mənzərə
Ara qabırğa nevralgiyasının əsas simptomu döş qəfəsi nahiyəsində parlaq ifadə olunmuş, intensiv ağrıdır. O, lokal ola bilər və ya (bir neçə ara qabırğa siniri eyni anda zədələndikdə) bütün döş qəfəsinə yayıla bilər, kürək sümüyünə, boyuna, qola, qarına irradiasiya edə bilər, kəskin, yandırıcı, göynəyici, pulsasiyaedici xarakter daşıya bilər, insanı daim narahat edə və ya sakit vəziyyətdə kəsilə, öskürəkdə, güclü nəfəs alma, gülüş və döş qəfəsinin hər hansı digər hərəkətlərində kəskin şəkildə güclənə bilər.
Həmçinin qadınlarda və kişilərdə ara qabırğa nevralgiyasının əlamətləri aşağıdakılar ola bilər:
- zədələnmiş sinir yerində əzələlərdə və dəridə yanma hissi;
- döş qəfəsinin, çiynin, kürək sümüyünün və ya boynun kiçik hissəsinin həssaslığının qismən və ya tam itməsi;
- zədələnmiş sinirin innervasiya zonasında uyuşma, qıcıqlanma və ya sürünmə hissi;
- əzələlərdə donuqluq;
- istilik hissi, artmış tərləmə;
- zədələnmə nahiyəsində dərinin rənginin dəyişməsi (qızarma və ya solğunluq), səpgilərin (daha çox suluqlu olub, qurşaqvari herpesin əlaməti sayılan) yaranması.
Ara qabırğa nevralgiyasının simptomları çox zaman əzab verici olsa da, ürək tutmasının oxşar təzahürlərindən fərqli olaraq, insanın həyatı üçün təhlükə yaratmır. Bir vəziyyəti digərindən yalnız ixtisaslı mütəxəssis fərqləndirə bilər. Məhz buna görə də hər şeyin öz-özünə keçəcəyini gözləyərək vaxt itirmək lazım deyil – yuxarıda təsvir edilənlərə bənzər simptomlar yarandıqda həkimə müraciət etmək lazımdır.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Ara qabırğa nevralgiyası pasiyent üçün narahatedici olsa da, onun həyatı üçün təhlükə yaratmır, buna görə də istisna diaqnozudur. Onun simptomları bir sıra somatik xəstəliklərin (o cümlədən ürək-damar xəstəliklərinin) təzahürlərinə bənzər ola bilər, buna görə də həkimin ilkin vəzifəsi onların olmadığına əmin olmaqdır, bunun üçün kompleks müayinə tələb oluna bilər.
İlk müraciətdə həkim pasiyentlə söhbət edir (şikayətləri toplayır, anamnezi öyrənir) və onun obyektiv statusunu qiymətləndirir. Baxış mütəxəssisə ağrının lokalizasiyasını müəyyən etməyə, həssaslıq pozğunluqlarını aşkar etməyə, qoruyucu (məcburi) vəziyyəti qiymətləndirməyə imkan verir (bir qayda olaraq, nevralgiya zamanı insan zədələnmiş nahiyənin minimal hərəkət həcmi etdiyi və minimal yük daşıdığı vəziyyətdə olur). Bu məlumatlar nevroloqa ilkin diaqnoz qoymağa və pasiyenti differensial diaqnostika aparmaq üçün zəruri müayinələrə yönləndirməyə imkan verir.
Ara qabırğa nevralgiyasından şübhələnilən pasiyentə aşağıdakılar təyin oluna bilər:
- EKQ (ürək əzələsinin fəallığının yüksək dəqiqlikli tədqiqat üsulu; ürək-damar patologiyasını istisna etməyə imkan verir);
- KT və ya MRT (orqanizmin toxuma və anatomik strukturlarının qat-qat təsvirlərini almağa imkan verən informativ vizuallaşdırma üsulları; sinirlərin yerləşməsini müəyyən etməyə, törəmələri və ya sinirlərin mielin qişasının dağılması əlamətlərini aşkar etməyə kömək edir);
- ürəyin USM-i və qarın boşluğu orqanlarının USM-i (nevralgiyaya bənzər simptomlarla təzahür edə bilən daxili orqanların patologiyasını istisna etməyə imkan verir);
- qastroskopiya (mədənin işini araşdırmağa, orada ağrı sindromuna səbəb olan patoloji prosesləri aşkar etməyə imkan verir);
- dar profilli mütəxəssislərin – qastroenteroloq, pulmonoloq, infeksionist və digərlərinin konsultasiyaları.
Müalicə
Ara qabırğa nevralgiyasının müalicəsi adətən kompleks olub, pasiyentin sakitliyini, medikamentoz terapiyanı və fizioprosedurları əhatə edir.
Xəstəliyin kəskin dövründə insana çarpayı rejiminə əməl etmək tövsiyə olunur, bu zaman o, kifayət qədər sərt, düz səthdə uzanmalıdır. Ona aşağıdakı farmakoloji qrupların dərman preparatları təyin oluna bilər:
- qeyri-steroid əksiltihabi vasitələr və ya, ağır hallarda, qlükokortikoidlər (toxumaların iltihabını, şişkinliyini azaldacaq, ağrını kəsəcək);
- miorelaksantlar (əzələlərdəki spazmı aradan qaldıracaq, bununla da sinir liflərinin mümkün sıxılmasını zəiflədəcək);
- neyropatik ağrının korreksiyası üçün vasitələr (əksqıcolma preparatları);
- neyroprotektorlar (sinir hüceyrələrində maddələr mübadiləsi proseslərini yaxşılaşdıracaq);
- xondroprotektorlar (sinir toxumasında degenerativ-distrofik prosesləri yavaşlatmağa kömək edəcək);
- sedativ vasitələr (sakitləşdirəcək, yuxunu normallaşdıracaq);
- sidikqovucu və antihistamin preparatlar (toxumaların şişkinliyini azaldacaq);
- əksvirus vasitələr (Herpes Zoster zamanı).
Xəstəliyin yarımkəskin dövründə fizioterapevtik təsir üsulları medikamentoz terapiyanın effektivliyini artıracaq:
- maqnitoterapiya (orqanizmdə mübadilə proseslərini stimullaşdırır, zədələnmə nahiyəsində mikrosirkulyasiyanı yaxşılaşdırır, spazmlaşmış əzələləri rahatlaşdırır, ağrını kəsir);
- lazeroterapiya (qan dövranını yaxşılaşdırır, əzələ spazmını azaldır, iltihabi prosesin aktivliyini aşağı salır, ağrıkəsici və regenerativ təsirə malikdir);
- UVÇ (orqanizmin qoruyucu xüsusiyyətlərini gücləndirir, ağrını kəsir);
- DDT (yerli immuniteti aktivləşdirərək qan və limfa dövranını gücləndirir).
- elektroforez (dərman maddələrinin bilavasitə zədələnmə ocağına çatdırılmasını təmin edərək effektin daha tez baş verməsini sürətləndirir).
Burada sizi nevrologiya sahəsində çoxillik iş təcrübəsinə malik ixtisaslı mütəxəssislər gözləyir. Sağlamlığınızı peşəkarların əllərinə etibar edin!
Reabilitasiya
Kəskin qabırğaarası nevralgiya keçirmiş şəxslər nevroloqun dispanser müşahidəsinə ehtiyac duymurlar. Lakin sağalmadan sonrakı ilk ay ərzində onlar məhdudlaşdırıcı rejimə əməl etməlidirlər – artırılmış fiziki yüklənmələrdən qaçmalı, ağırlıq qaldırmamalı, sauna və hamamlara getməməli, soyuqdəyməyə məruz qalmamalı, müalicəvi bədən tərbiyəsi ilə məşğul olmalıdırlar.
Bu xəstəliyin xroniki formasından əziyyət çəkən pasiyentlər isə yenə də dövri olaraq nevroloqa müraciət etməlidirlər.
Profilaktika
Qabırğaarası nevralgiyanın inkişaf ehtimalını azaltmaq üçün aşağıdakılara əməl edilməlidir:
- kifayət qədər hərəki aktivliyə riayət etmək;
- rahat döşəkdə yatmaq, komfortlu yastıqdan istifadə etmək;
- tam və balanslaşdırılmış qidalanmaq;
- duruşa nəzarət etmək;
- artırılmış fiziki yüklənmələrdən qaçmaq, ağırlıq qaldırmamaq;
- soyuqdəymələri, cərəyanda qalmağı minimuma endirmək;
- kəskin xəstəlikləri və xroniki xəstəliklərin kəskinləşmələrini vaxtında müalicə etmək;
- stress vəziyyətlərindən qaçmaq;
- əmək və istirahət rejiminə əməl etmək.
Yadda saxla!
Xəstəxanayaönü mərhələdə pasiyent üçün ara qabırğa nevralgiyasını stenokardiya və miokard infarktından fərqləndirməyi bacarmaq vacibdir, çünki ürəyin bu patologiyası kəskin olub, insanın həyatı üçün birbaşa təhlükə yaradır və ilk simptomların yaranma anından etibarən düzgün müalicə taktikası tələb edir.
Belə ki, stenokardiya zamanı, nevralgiyada olduğu kimi, ağrı daha çox göynəyici xarakter daşıyır, boynun sol yarısına, aşağı çənəyə, kürək sümüyünə, yuxarı ətrafa irradiasiya edir. Lakin ürək patologiyası zamanı bu ağrı, bir qayda olaraq, hər hansı fiziki gərginlikdən sonra, daha az hallarda isə psixoemosional yükdən sonra yaranır, insanın hərəkəti, tənəffüsü, öskürəyi və ya ağrı nahiyəsinə basılması zamanı güclənmir, əksinə, pasiyent nitroqliserin və ya koronar damarları genişləndirən başqa preparat qəbul etdikdən sonra azalır. Bundan əlavə, miokard infarktı pasiyentin ümumi vəziyyətinin pisləşməsi ilə müşayiət olunur: başgicəllənmə, zəiflik, ölüm qorxusu, tərləmə.
Bu iki nozologiyanın əlamətləri həmişə bu qədər fərqli olmur. Döş qəfəsindəki ağrının təbiətinə ən kiçik şübhə olduqda təcili yardım çağırmaq lazımdır.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Postherpetik nevralgiya
- Açıq oval pəncərə
- Afaziya
- Alkoqol polinevropatiyası
- Alsheymer xəstəliyi
- Amneziya
- Aqnoziya
- Ataksiya
- Baş beyin kistası
- Bayılma (sinkop)
- Bel osteoxondrozu
- Bel-kürək əzələlərinin mioziti
- Beyin damarlarının anevrizması
- Beyin damarlarının aterosklerozu
- Beyin qan dövranının xroniki çatışmazlığı
Suallar və cavablar
Qabırğaarası nevralgiyanın ağrısı çox vaxt hərəkətlə, dərin nəfəslə, öskürəklə və bədən vəziyyətinin dəyişməsi ilə güclənir, ürək ağrısı isə adətən bundan asılı olmayıb tərləmə, təngnəfəslik kimi əlavə əlamətlərlə müşayiət oluna bilər. Ancaq bu fərqlər həmişə etibarlı deyil, buna görə kəskin sinə ağrısı yarandıqda özünüz diaqnoz qoymaq təhlükəlidir. Ağrı şiddətli olduqda təcili tibbi yardıma müraciət etmək lazımdır.
Səbəbdən asılı olaraq, yüngül hallarda ağrı bir neçə gün ərzində özbaşına və ya sadə tədbirlərlə — istirahət, düzgün duruş — yüngülləşə bilər. Lakin ağrını doğuran əsas problem, məsələn onurğa patologiyası, aradan qaldırılmasa, ağrı təkrarlana və ya xroniki xarakter ala bilər. Buna görə təkrarlanan hallarda səbəbin nevroloq tərəfindən araşdırılması tövsiyə olunur.
Bəli, hamiləliyin ikinci yarısında böyüyən uşaqlıq döş qəfəsinə və onurğaya əlavə yük yaratdığından, qadınlarda qabırğaarası nevralgiyaya bənzər ağrılar tez-tez müşahidə olunur. Bu vəziyyət adətən doğuşdan sonra öz-özünə keçir, lakin ağrının xarakterini digər, daha ciddi vəziyyətlərdən ayırmaq üçün həkimə məlumat vermək məsləhətdir. Hamiləlik dövründə ağrıkəsici seçimi həkimlə razılaşdırılmalıdır.
Mövzu üzrə məqalələr
Epilepsiya ilə hamiləlik: dərmanı dayandırmadan təhlükəsiz plan qurmaq
Epilepsiyası olan bir çox qadında hamiləlik uğurla davam edə bilər. Bunun üçün tutmaların nəzarəti və dərmanların hamiləliyə uyğunluğu…
İstiqamət: Nevrologiya / Ginekologiya
Dağınıq skleroz nədir: xəstəlik, onun səbəbləri və təzahürləri barədə sadə dillə
Dağınıq skleroz (DS) – autoimmun mənşəli xroniki xəstəlikdir; bu zaman immun sistemi sinir sistemini yad kimi qəbul edir…
İstiqamət: Nevrologiya
Başgicəllənmə
Başgicəllənmə. İnsana ətrafındakı əşyaların və (ya) öz bədəninin müəyyən istiqamətə hərəkət etdiyi və ya fırlandığı təsəvvürünü yaradan vəziyyət…
İstiqamət: Nevrologiya
İnsult öncəsi vəziyyət (mini-insult)
İnsult öncəsi vəziyyət — beyin qan dövranının müvəqqəti pozğunluqları kompleksidir və o, əsl insultun inkişafı riskinin yüksək olduğunu…
İstiqamət: Nevrologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
