Üz ağrısı — üzün istənilən nahiyəsində hiss olunan ağrılı duyğulardır. Bu səhifədə üz ağrısının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: İnfeksionist Nevroloq Oftalmoloq Otolarinqoloq Stomatoloq Terapevt
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Üz ağrısı — üzün istənilən nahiyəsində hiss olunan ağrılı duyğulardır. İnnervasiya və anatomik quruluşun xüsusiyyətləri simptomun inkişafında bir çox mexanizmə imkan yaradır, buna görə bu narahatlıq zamanı diaqnostika və effektiv müalicə sxeminin seçilməsi üçün mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.
Növləri
Üz ağrılarının hamı tərəfindən qəbul edilən vahid təsnifatı yoxdur. Bir çox mənbələr onları birincili (tipik, atipik) və digər somatik patologiyalarla bağlı ikincili ağrılara bölür.
Səbəbinə görə problem aşağıdakı kimi olur:
- Neyrogen — sinir liflərinin zədələnməsi və ya disfunksiyası ilə bağlı;
- Oftalmogen — göz strukturlarının zədələnməsi ilə yaranan;
- Otorinogen — qulaq, burun, boğaz nahiyəsindəki problemlərlə bağlı;
- Odontogen — dişlərdən və ya ətraf toxumalardan qaynaqlanan;
- Miogen — əzələ problemləri, həddindən artıq gərginliklə yaranan;
- Irradiasiya edən — bir yerdə yaranan, lakin sinirlərin patologiyası və ya zədələnməsi səbəbindən başqa nahiyədə hiss olunan.
Üz nahiyəsindəki tipik ağrılar istənilən kəllə sinirlərinin nevralgiyası ilə əlaqələndirilir, atipik ağrılara isə ayrıca mənzərəyə uyğun gəlməyən bütün klinik hallar aid edilir.
Gedişinin xarakterinə görə kəskin və xroniki ağrılar, lokalizasiyasına görə isə üzün aşağı, yuxarı hissəsində, yanaq, göz qapağı, qulaq nahiyəsində olan ağrılar ayırd edilir. Birtərəfli xroniki ağrılar üçtərəfli sinirin nevralgiyası, herpes, temporal arteriit, seyrək skleroz üçün xarakterikdir, ikitərəfli ağrılar isə miofassial sindromlar, bruksizm, psixalgiya üçün səciyyəvidir.
Səbəbləri
Üz ağrısı müxtəlif etiologiyalı zədələnmə haqqında siqnal verir, daha az hallarda isə sinir sisteminin daxili toxumaların vəziyyəti barədə impulsları adekvat ötürmə və qəbul etmə qabiliyyətinin pozulmasından xəbər verir. Patologiyanın bir neçə inkişaf mexanizmi var:
- Iltihabi;
- Kompressiya (sıxılma) ilə bağlı;
- Refleks;
- Psixogen;
- Travma sonrası.
Simptomun onlarla səbəbi mövcuddur, lakin statistikaya görə pasiyentlərdə daha tez-tez diş xəstəlikləri və/və ya iltihabi prosesin inkişafı fonundakı ağırlaşmalar aşkarlanır.
Diaqnostika
İlkin konsultasiya zamanı həkim ağrının yerini, xarakterini və davametmə müddətini dəqiqləşdirir, digər əlamətlərin olub-olmadığını (boyunda, kürəkdə, çiyində ağrı, ümumi zəiflik, burundan və gözlərdən qeyri-səciyyəvi ifrazat) müəyyən edir. Baxış zamanı iltihab əlamətləri, travma, şaxtavurma yaxud digər zədələnmə izləri aşkar edilə bilər.
Zəruri məlumatlar toplandıqdan sonra həkim dəqiqləşdirici diaqnostikaya yönləndirir.
- Rentgenoqrafiya. Bu üsul dişlərin, burun ətraf boşluqlarının və ya aşağı çənə oynağının şəklini yaradır, toxumaların sıxlığını və quruluşunu göstərir, sınıqları, şişləri, infeksiya əlamətlərini və müxtəlif anomaliyaları aşkar edir.
- Otoskopiya. Xarici və orta qulağın xüsusi alət — otoskopla müayinəsi qulaq seyvanının, təbil pərdəsinin, eşitmə keçəcəyinin vəziyyətini qiymətləndirmək, iltihabı, maye yığılmasını, infeksiyanı, müxtəlif zədələnmələri və şişləri aşkar etmək üçün aparılır.
- Faringoskopiya. Boğazın arxa hissəsinin və udlağın faringoskop aləti ilə müayinəsi badamcıqların və digər strukturların vəziyyətini qiymətləndirməyə, iltihabı, infeksiya əlamətlərini, şişləri, selikli qişanın zədələnməsini aşkar etməyə imkan verir.
- Tomoqrafiya (KT, MRT). Rentgen şüaları və ya digər şüalanma növləri vasitəsilə daxili orqanların üçölçülü təsvirinin əldə edilməsi istənilən strukturun ətraflı vizuallaşdırılması üçün istifadə olunur.
- Laborator analizlər. Qan analizləri virus və ya bakterial infeksiyalara xas olan immun sistemin fəallığının artmasını, həmçinin xəstəliyin törədicisini aşkar etmək üçün aparılır.
Müalicə
Diaqnostikadan sonra mütəxəssis üsulların kombinasiyasını təyin edir: dərmanlar, fizioterapiya, üz masajı, relaksasiya texnikaları, cərrahi müdaxilə.
Diskomfortun səbəbinin aradan qaldırılması effektiv strategiya sayılır, ona görə idiopatik üz ağrısı ilə iş çətinləşir. Bu halda, həmçinin kompleks etiotrop terapiyanın tərkibində simptomatik tədbirlər və psixoterapevtik dəstək təyin olunur.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Tipik və ya atipik üz ağrısının müalicə olunmamasının nəticəsi əsas patologiyanın proqressivləşməsi, infeksion-iltihabi prosesin yayılması, toxumaların atrofiyasıdır. Xroniki, uzun sürən diskomfortdan, həmçinin kəskin ağrıdan psixi vəziyyət əziyyət çəkir, hətta özünəqəsd cəhdlərinə də rast gəlinir.
Simptomun bəzi ağırlaşmaları tez-tez uğursuz özünümüalicə təcrübəsi ilə bağlıdır.
Hansı həkimə müraciət etməli
İlk konsultasiyanı terapevtdən almaq olar. Anamnez toplandıqdan, baxış keçirildikdən və əsas diaqnostik tədbirlər aparıldıqdan sonra xəstə dar profilli həkimlərə yönləndirilir. Həmçinin narahatlığın ehtimal olunan səbəblərinə işarə edən digər əlamətlər — diş ağrısı, burun ifrazatı, qulaqda tutulma da nəzərə alına bilər.
Müraciət olunmalı həkimlər:
Yadda saxla!
Sindromun səbəbinin müəyyən edilməsindəki çətinliklər bu nahiyənin quruluş xüsusiyyətləri ilə bağlıdır. Üzdə görmə, eşitmə, tənəffüs və həzm orqanları yerləşir ki, bunlar mürəkkəb somatik və vegetativ innervasiya sistemi yaradır. Ağrının inkişaf mexanizminə psixoloji amillər də qoşula bilər, vəziyyət isə tez-tez periarterial kələflərin, vegetativ qanqlionların, kəllə sinirlərinin cəlb olunması ilə ağırlaşır.
Səbəbi müstəqil müəyyən etmək və təhlükəsiz, effektiv müalicə təyin etmək demək olar ki, mümkün deyil. Üz ağrısı yarandıqda həkimə müraciət etmək lazımdır.
Suallar və cavablar
Simptomun xarakteri səbəblə bağlıdır. Nevralgiya zamanı pasiyentlər hissiyyatı elektrik cərəyanı ilə vurulma ilə müqayisə edir, diş xəstəlikləri zamanı ağrı adətən kəskin, fasiləsiz olur, psixogen mənşəli olduqda isə yanma və ya sancma kimi təsvir edilir. Fərdi həssaslıq da əhəmiyyət kəsb edir.
Özünümüalicə, xüsusən simptomun səbəbi infeksion proseslə bağlıdırsa, ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Ağrı tutmasını yaradan amillərin — çeynəmə, aktiv mimika ilə danışıq — təsirini azaltmaq tövsiyə olunur.
