Dişlərin hiperhəssaslığı soyuq, isti, şirin, turş qida və ya fırçaya toxunduqda yaranan qısa, kəskin ağrıdır. Səbəb dentinin açılmasıdır – minanın aşınması və ya diş ətinin çəkilməsi nəticəsində. Xüsusi pastalar və stomatoloji prosedurlar həssaslığı azaldır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Dentin hiperhəssaslığı
- dişlərin qamaşması
- dişlərin hiperesteziyası
- həssas dişlər
Xəstəlik haqqında
Dişin tacı xaricdən sərt mina ilə, kökü isə sement qatı və diş əti ilə örtülüdür. Onların altında dentin yerləşir – pulpaya (dişin sinir və damarlarına) doğru gedən mikroskopik kanalcıqlarla dolu toxuma. Dentin açıldıqda xarici qıcıqlandırıcılar bu kanalcıqlardakı mayenin hərəkətinə səbəb olur və pulpadakı sinir ucları qıcıqlanır – qısa, kəskin ağrı yaranır. Qıcıqlandırıcı aradan qalxan kimi ağrı da keçir.
Hiperhəssaslıq çox geniş yayılıb və daha çox gənc və orta yaşlı yetkinlərdə rast gəlinir. Çox vaxt yuxarı və aşağı çənədə köpək və kiçik azı dişlərinin diş ətinə yaxın boyun hissəsi həssas olur. Bu vəziyyət ayrıca diaqnoz kimi yalnız karies, çat, sınmış plomb, pulpit kimi digər səbəblər istisna edildikdən sonra qoyulur.
Hiperhəssaslıq özü təhlükəli deyil, lakin həyat keyfiyyətini xeyli aşağı salır: insan soyuq içkilərdən, meyvələrdən imtina edir, dişlərini ehtiyatsız fırçalayır. Bundan əlavə, o, minanın aşınması və ya diş əti xəstəliyinin xəbərçisi ola bilər, buna görə səbəbi müəyyən etmək vacibdir. Yaxşı xəbər ondan ibarətdir ki, düzgün gigiyena, uyğun pasta və lazım olduqda stomatoloji prosedurlarla həssaslıq əksər hallarda xeyli azalır və ya tamamilə keçir.
Səbəbləri
Hiperhəssaslığın əsasında iki proses durur: dentinin üzərindəki qoruyucu qatın (mina və ya diş əti) itirilməsi və dentin kanalcıqlarının açıq qalması. Buna aşağıdakı amillər səbəb olur:
- diş ətinin çəkilməsi – parodontit, yaşla bağlı dəyişikliklər və ya travmatik fırçalama nəticəsində dişin boyun və kök hissəsi açılır; kök minası olmadığı üçün tez həssaslaşır;
- sərt fırça və həddən artıq güclü fırçalama – üfüqi «mişarlama» hərəkətləri dişin boyun nahiyəsində mina və sementi aşındırır, pazvari qüsurlar yaradır;
- turş qida və içkilər – sitrus meyvələri, şirələr, qazlı və enerji içkiləri, sirkə, şərab minanın eroziyasına səbəb olur;
- reflüks, tez-tez qusma – mədə turşusu, xüsusən dişlərin daxili səthlərində, minanı həll edir; bu, reflüks xəstəliyində, hamiləlikdə qusmada və qidalanma pozuntularında rast gəlinir;
- diş qıcırtması (bruksizm) və sıxma – minanın aşınmasına və mikroçatlara gətirir;
- stomatoloji prosedurlar – dişlərin ağardılması, peşəkar təmizlik, parodontal müalicə və yeni plombdan sonra adətən keçici həssaslıq;
- abraziv diş pastaları və tozları – uzun müddət istifadədə minanı aşındırır;
- ağız quruluğu – tüpürcək turşuları neytrallaşdırır, onun azalması eroziya riskini artırır.
Klinik mənzərə
Hiperhəssaslıq üçün qısa, kəskin, yaxşı lokallaşan ağrı xarakterikdir. Bir neçə diş, bəzən dişlərin bütöv bir qrupu həssas olur.
- soyuq, isti, şirin və ya turş qidadan qısa, kəskin ağrı;
- soyuq havanı ağızla nəfəs aldıqda ağrı;
- dişləri fırçalayarkən, diş ipindən istifadə edərkən diskomfort;
- dişə dırnaq və ya qaşıqla toxunduqda «qamaşma»;
- ağrının qıcıqlandırıcı aradan qalxan kimi tez keçməsi;
- diş ətinə yaxın nahiyədə dişin sarımtıl, açılmış kök səthinin və ya pazvari qüsurun görünməsi.
Uşaqlarda hiperhəssaslıq nadirdir; turş içkilərin tez-tez istifadəsi zamanı eroziya ilə bağlı ola bilər. Hamiləlikdə diş ətinin iltihabı və tez-tez qusma səbəbindən həssaslıq arta bilər – bu dövrdə də stomatoloji baxış təhlükəsizdir və tövsiyə olunur.
Uzun sürən, öz-özünə başlayan, gecə güclənən və ya dişə basdıqda yaranan ağrı hiperhəssaslıq üçün xarakterik deyil – karies, pulpit və ya diş çatı ola bilər və stomatoloq müayinəsi tələb edir.
Təcili həkimə müraciət etmək lazımdır, əgər:
- ağrı güclüdür, saatlarla davam edir və ağrıkəsicidən sonra da qayıdır;
- diş ətində və ya üzdə şiş, bədən temperaturunun yüksəlməsi var;
- dişə toxunduqda kəskin ağrı, dişin «uzanması» hissi yaranıb;
- travmadan sonra diş qırılıb və ya laxlayır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnozu stomatoloq şikayətlərə və baxışa əsasən qoyur. Həkim ağrının nə vaxt və nədən yarandığını, nə qədər davam etdiyini, qidalanma vərdişlərini, fırçalama texnikasını, bruksizm, reflüks və son stomatoloji prosedurlar haqqında məlumatı dəqiqləşdirir.
- stomatoloji baxış – minanın aşınması, eroziya, pazvari qüsurlar, diş ətinin çəkilməsi, köhnə plombların vəziyyəti qiymətləndirilir;
- həssaslıq sınaqları – xüsusi qurğu ilə dişin səthinə hava axını yönəldilir və ya zondla toxunulur, həssas dişlər və ağrının dərəcəsi müəyyən edilir;
- karies, çatlar, pulpit və diş əti xəstəliklərinin istisna edilməsi – dişlər işıqla, perkussiya ilə, lazım olduqda pulpanın canlılığını yoxlayan testlərlə müayinə olunur;
- rentgen şəkli – gizli karies, köhnə plomb altında dəyişikliklər və sümük toxumasının vəziyyəti üçün;
- parodontal müayinə – diş əti ciblərinin və diş ətinin çəkilmə dərəcəsinin ölçülməsi.
Differensial diaqnostika karies, pulpit, dişin çatı, plombun qüsuru və diş əti iltihabı ilə aparılır.
Xidmətlər
Ağırlaşmalar
Hiperhəssaslıq özü təhlükəli deyil, lakin onun nəticələri və səbəbləri ciddi problemlərə gətirə bilər:
- insan ağrıdan qaçaraq həssas nahiyəni pis təmizləyir – bu, ərp yığılmasına, karies və diş əti iltihabı riskinin artmasına səbəb olur;
- səbəb aradan qaldırılmadıqda minanın aşınması və diş ətinin çəkilməsi irəliləyir, kök kariesi yarana bilər;
- dərin aşınmada sinirin iltihabı və dişin sınması riski artır;
- qidalanmanın məhdudlaşması və həyat keyfiyyətinin aşağı düşməsi;
- bruksizm və eroziya diqqətsiz qaldıqda dişlərin hündürlüyünün azalması və dişləmənin dəyişməsi.
Müalicə
Müalicə iki istiqamətdə aparılır: açıq dentin kanalcıqlarını bağlamaq və ya sinir ucunun qıcıqlanmasını azaltmaq, eyni zamanda səbəbi aradan qaldırmaq. Adətən sadə üsullarla başlanır, lazım olduqda daha mürəkkəb prosedurlara keçilir.
- Həssaslığı azaldan diş pastaları – tərkibində sinir ucunun qıcıqlanmasını azaldan kalium duzları və ya dentin kanalcıqlarını bağlayan flüorid və arginin birləşmələri olan pastalar; müntəzəm istifadə ilə bir neçə həftəyə effekt verir. Fırçaladıqdan sonra pastanı tüpürmək, lakin ağzı bol su ilə yaxalamamaq məsləhət görülür.
- Stomatoloqda yerli müalicə – flüor lakları və gelləri, həssaslığı azaldan preparatlar, dentin kanalcıqlarını bağlayan örtüklər, bəzi hallarda lazer müalicəsi; prosedur ağrısızdır və effekti bir neçə ay davam edə bilər.
- Restavrasiya – pazvari qüsurlarda və dərin aşınmada açılmış dentinin kompozit və ya şüşəionomer materialla örtülməsi.
- Diş ətinin plastikası – diş ətinin əhəmiyyətli çəkilməsində açıq kök səthinin toxuma ilə örtülməsi.
- Səbəbin aradan qaldırılması – yumşaq fırça və düzgün texnika, turş içkilərin azaldılması, reflüksün müalicəsi, bruksizmdə gecə kapası, parodontitin müalicəsi.
- Kök kanalının müalicəsi – yalnız digər üsullar kömək etmədikdə və ağrı çox güclü olduqda, nadir hallarda nəzərdən keçirilir.
Evdə həssas dişlər üçün pastanı müntəzəm istifadə etmək, ifrat soyuq və isti qidaları müvəqqəti məhdudlaşdırmaq, turş qidadan sonra ağzı su ilə yaxalamaq olar. Ağardıcı pastalar və tozlar, sərt fırça, dişlərə spirt və ya sirkə ilə «sürtmə» kimi xalq vasitələri həssaslığı artırır və istifadə edilməməlidir.
Profilaktika
- yumşaq fırça və yumşaq, dairəvi hərəkətlərlə fırçalama, fırçanı güclə sıxmamaq;
- turş qida və içkilərdən sonra dərhal deyil, bir müddət sonra dişləri fırçalamaq, əvvəlcə ağzı su ilə yaxalamaq;
- turş içkiləri yemək zamanı içmək, mümkünsə kokteyl borusundan istifadə etmək;
- flüorlu pastadan istifadə etmək;
- diş əti xəstəliklərinin vaxtında müalicəsi və müntəzəm profilaktik baxış;
- ağardıcı vasitələrdən ehtiyatla və həkim nəzarəti ilə istifadə;
- diş qıcırtması və reflüks olduqda vaxtında müraciət etmək;
- tüpürcək ifrazını qorumaq üçün kifayət qədər su içmək, ağız quruluğu olduqda həkimə demək;
- ildə ən azı bir dəfə stomatoloji profilaktik baxışdan keçmək.
Hansı həkimə müraciət etməli
Dişlərin həssaslığı olduqda stomatoloqa müraciət etmək lazımdır. Diş ətinin çəkilməsində parodontoloq, reflüks və ya tez-tez qusma olduqda isə əlavə olaraq qastroenteroloq məsləhəti lazımdır.
Yadda saxla!
Dişlərin həssaslığı çox vaxt sadə tədbirlərlə azalır, lakin əvvəlcə daha ciddi səbəblər istisna edilməlidir.
- Həssaslıq bir neçə həftədən çox davam edərsə, stomatoloqa müraciət edin.
- Xüsusi pastanı müntəzəm istifadə edin – effekt tədricən yaranır.
- Sərt fırçadan və güclü fırçalamadan imtina edin.
- Uzun sürən, gecə və ya öz-özünə yaranan ağrı hiperhəssaslıq deyil – bu, təxirə salınmadan müayinə tələb edir.
Faydalı Məqalələr
Dişlərin ağardılması: niyə məhz Zoom?
Dişlərin ağardılması tələb olunan prosedurdur. Bu da izah edilə biləndir. Təsirli qar kimi ağ təbəssüm nümayişkaranə görünüşün mühüm…
İstiqamət: Stomatologiya
Dişlərin peşəkar təmizlənməsi - prosedur nə qədər çəkir, nələri əhatə edir, nə tezliyi ilə etmək olar
Dişlərin peşəkar təmizlənməsi sadəcə modaya güzəşt və ya növbəti tibbi manipulyasiya deyil, gigiyenanın və patologiyaların qarşısının alınmasının mühüm…
İstiqamət: Stomatologiya
Suallar və cavablar
Ağardılmadan sonra həssaslıq adətən keçicidir və bir neçə gün ərzində azalır. Həssaslığı azaldan pasta və flüor gelləri bu dövrü yüngülləşdirir. Həssaslıq uzun müddət davam edərsə, stomatoloqa müraciət etmək lazımdır.
Effekt adətən iki-dörd həftəlik müntəzəm istifadədən sonra yaranır və pasta dayandırıldıqda zəifləyə bilər. Pastanı uzun müddət istifadə etmək olar.
Hiperhəssaslıqda ağrı qısadır, çox vaxt bir neçə dişdə olur və görünən boşluq yoxdur. Kariesdə isə müəyyən dişdə ləkə və ya boşluq olur, ağrı çox vaxt şirin qidadan yaranır. Dəqiq fərqi yalnız stomatoloq müayinə ilə müəyyən edə bilər.
Düzgün istifadə edildikdə elektrik fırça həssaslığı artırmır, təzyiq sensoru olan modellər hətta güclü fırçalamanın qarşısını alır. Yumşaq başlıq seçmək və fırçanı dişlərə sıxmamaq vacibdir.
Hamiləlikdə hormonal dəyişikliklər diş ətinin iltihabına meyli artırır, tez-tez qusma isə minaya turşu ilə təsir edir. Qusmadan sonra dişləri dərhal fırçalamaq deyil, ağzı su ilə yaxalamaq məsləhət görülür. Hamiləlikdə stomatoloji baxış təhlükəsizdir.
Mövzu üzrə məqalələr
Hamiləlikdə diş ağrısı: stomatoloji müalicəni təxirə salmaq lazımdırmı?
Hamiləlik diş ağrısını aylarla dözmək üçün səbəb deyil. Müalicəsiz kariyes və infeksiya daha mürəkkəb problemə çevrilə bilər. Amerika…
İstiqamət: Stomatologiya / Ginekologiya
Dişin periodontit müalicəsindən sonra ağrılar
Yəqin ki, stomatoloji klinikaya getməzdən əvvəl prosedurun o qədər də xoş olmayacağından narahat olub qorxu keçirməyən adam yoxdur.…
İstiqamət: Stomatologiya
Diş müalicəsindən sonra diş ətində ağrılar
Diş ətindəki ağrı — istər dartıcı, istər sızıldayıcı, istərsə də deşici olsun — rahat yatmağa, yemək yeməyə və…
İstiqamət: Stomatologiya
Pulpit müalicəsindən sonra diş ağrıyır - niyə və ağrını necə aradan qaldırmalı
Pulpitin müalicəsi proseduru uğurla yerinə yetirildikdən sonra belə - pasiyentlər narahatlıq doğuran xoşagəlməz hisslərlə qarşılaşa bilərlər. Sual yaranır:…
İstiqamət: Stomatologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
