Artmış susuzluq — çoxlu miqdarda su içmək istəyidir. Bu səhifədə susuzluğun səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Endokrinoloq Hematoloq Kardioloq Nefroloq Qastroenteroloq Uroloq
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Artmış susuzluq — çoxlu miqdarda su içmək istəyidir. Güclü fiziki yüklənmə zamanı, isti havada və ya uzun müddət quru, tozlu otaqda qalarkən bu hiss normal sayılır. Lakin digər hallarda, xüsusilə insan daim su içdiyi halda rahatlıq hiss etmirsə, bu, ciddi patoloji prosesin inkişafından xəbər verə bilər ki, çox vaxt ondan yalnız həkim köməyi ilə qurtulmaq mümkündür. Buna görə də bu əlamət yarandıqda, xüsusilə daim su içmək istəyi bir neçə gün davam edərsə, mütəxəssisə müraciəti gecikdirməmək və həqiqi səbəbi aydınlaşdırmaq üçün müayinədən keçmək daha doğrudur.
Növləri
Polidipsiyanın 2 növü fərqləndirilir: həqiqi və yalançı.
- Həqiqi susuzluq orqanizmdə maye səviyyəsi azaldıqda yaranır və su içmək üçün öhdəsindən gəlinməyən istəklə müşayiət olunur. Bu halda ağız boşluğunun sadəcə nəmləndirilməsi kömək etmir, o, yalnız bir neçə dəqiqə ərzində susuzluq hissini zəiflədə bilər.
- Yalançı susuzluq ağız boşluğu selikli qişasının qurumasından yaranır. Narahatlığı aradan qaldırmaq üçün ağzı su ilə yaxalamaq kifayət edir.
Səbəbləri
Tamamilə sağlam insanda da qısamüddətli polidipsiya müşahidə olunur. Ən çox susama hissi şirin, acı və ya duzlu qida qəbulundan sonra yaranır. Belə qida ağız boşluğunun selikli qişasını qurudur ki, bu da susuzluq hissinin yaranmasına səbəb olur. Bol maye qəbulu su balansını bərpa edir və narahatedici hisslər tezliklə keçir. Güclü susuzluğun digər təbii səbəblərinə aşağıdakı amillər aiddir.
- Stress; həzm prosesinə mənfi təsir göstərir və tüpürcək vəzilərinin fəaliyyətini zəiflədir.
- Spirtli içkilərin qəbulu: orqanizmə daxil olan spirt susuzlaşmaya səbəb olur.
- Uzun müddət danışmaq və ya oxumaq; ağız boşluğuna daxil olan hava selikli qişanı qurudur.
- Burun tutulması; bu zaman insan ağızla nəfəs alır ki, bu da burun boşluğunun selikli qişasının qurumasına gətirib çıxarır.
- Tərləmənin artmasına səbəb olan müxtəlif fiziki fəallıq növləri; bu, orqanizmin bərpa edilməli olan maye itkisinə səbəb olur.
- İsti iqlim; yüngül susuzlaşma vəziyyətinə gətirib çıxarır, bu zaman tüpürcək ifrazı yavaşıyır.
- Mənzildə quru hava; istilik mövsümündə onun nəmliyi 70%-ə qədər azala bilər.
Bu hallarda susuzluğun yaranması təbiidir və mütəxəssisin məsləhətini tələb etmir. Bununla belə, bəzi hallarda polidipsiya xəstəliyin və ya patoloji prosesin inkişafına işarə edə bilər. Əgər insan daim su içir, lakin susuzluğunu söndürə bilmirsə, bu, düşünməli olduğu bir problemdir. Susuzluğa səbəb olan patoloji amillərə aşağıdakılar aiddir:
- Şəkərli diabet və ya prediabet vəziyyəti;
- Şəkərsiz diabet;
- Susuzlaşma (dehidratasiya);
- Infeksion intoksikasiya;
- Qaraciyərdə və ya böyrəklərdə patoloji proseslər;
- Öd kisəsi xəstəlikləri;
- LOR orqanlarının xəstəlikləri;
- Qalxanabənzər və paratiroid vəzilərin funksiyasının pozulması;
- Kəllə-beyin travması;
- Daxili qanaxmalar;
- Tez-tez qusma və ya güclü diareya ilə müşayiət olunan dispepsiya;
- Autoimmun patologiyalar;
- Mədədə, mədəaltı vəzidə iltihab prosesləri;
- Hipotalamusun zədələnmələri, o cümlədən şişlər və s.
Hər bir halda bu simptom diqqəti cəlb etməlidir. Əgər xarici səbəblər yoxdursa, güclü susuzluq isə bir neçə gün davam edirsə, mütləq mütəxəssislə məsləhətləşmək və tam diaqnostikadan keçmək lazımdır.
Diaqnostika
Diaqnoz qoyularkən həkim ilk növbədə narahatedici simptomun yaranmasına səbəb olan amilləri müəyyən edir. Diaqnostika bütün şikayətlərin toplanması və ətraflı anamnezdən başlayır. Mütəxəssis xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyəti, qidalanma xüsusiyyətləri, içki rejimi və gün ərzində sidiyə getmə sayı haqqında məlumat əldə edir. Əldə edilmiş məlumatlar əsasında diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün əlavə laborator və instrumental müayinələr təyin olunur.
- Qan və sidik analizləri, infeksiyalara test.
- Qaraciyərin, böyrəklərin, böyrəküstü vəzilərin, qalxanabənzər və paratiroid vəzilərin USM-i.
- Ürək qüsuru şübhəsi olduqda EKQ və ürəyin USM-i.
- Paranximanın ekogenliyi artmış aşkarlandıqda fibrozun dərəcəsini qiymətləndirmək üçün qaraciyərin elastoqrafiyası.
- Bronx-ağciyər sistemində patologiyaları aşkar etmək üçün döş qəfəsinin iki proyeksiyada rentgenoqrafiyası.
- Göstəriş olduqda zədələnmələri istisna etmək üçün baş beynin KT-si.
Zəruri hallarda müayinələr siyahısı genişləndirilə bilər.
Müalicə
Polidipsiya zamanı müalicə tədbirləri hər bir xəstə üçün patoloji hadisəyə səbəb olan amilə uyğun olaraq fərdi seçilir. Terapiya kursuna adətən aşağıdakılar daxil edilir:
- Medikamentoz terapiya;
- Fizioterapiya prosedurları;
- Müalicəvi bədən tərbiyəsi.
Hər bir xəstə üçün müvafiq pəhriz seçilir. Göstəriş olduqda xüsusi seçilmiş məhlulların vurulması ilə qanın su-elektrolit tərkibinin korreksiyası aparılır.
Əsas xəstəlik kompensasiya olunduqda xəstənin şikayətlərinin ifadəliliyi əhəmiyyətli dərəcədə azalır, hətta həddindən artıq susuzluq tamamilə keçə bilər.
Cərrahi müdaxilə ağır klinik hallarda təyin olunur:
- Daxili qanaxmalarda;
- Paratiroid vəzilərin, hipofizin, böyrəküstü vəzilərin hormonal aktiv şişlərində;
- Konservativ üsullar nəticə vermədikdə şəkərli diabetin uzun müddət dekompensasiyası və morbid piylənmə olduqda (mədənin həcmini korreksiya etməyə yönəlmiş bariatrik əməliyyatlar aparılır).
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Xəstə güclü və uzunmüddətli susuzluğu inadla göz ardı etdikdə sağlamlıq üçün təhlükəli nəticələrlə üzləşə bilər. Çox miqdarda su qəbulu aşağıdakılara səbəb ola bilər:
- Güclü şişkinliklər;
- Su xəstəliyi (assit);
- Qıcolmalar.
Lakin əsas təhlükəni polidipsiyanın özü deyil, ona müşayiət edən xəstəliklər yaradır. Əgər onlar vaxtında aşkar edilməzsə, müalicəsiz aktiv şəkildə proqressivləşəcək və qısa müddətdə ağır əlillik və ölüm də daxil olmaqla geri dönməz nəticələrə gətirib çıxaracaqdır.
Hansı həkimə müraciət etməli
İsti hava, fiziki yüklənmə və ya duzlu qida qəbulu ilə bağlı olmayan daimi, davamlı susuzluq yarandıqda ilk növbədə terapevtə müraciət etmək lazımdır. Ümumi təcrübə həkimi şikayətləri dinləyəcək, müayinə aparacaq, anamnez toplayacaq. Alınan məlumatlar əsasında pasiyentə ilkin diaqnoz qoyulur və dəqiqləşdirmə üçün dar profilli mütəxəssisə yönləndirilir. Polidipsiyanın (artmış susuzluq) müalicəsi ilə müxtəlif ixtisas həkimləri məşğul ola bilər.
Yadda saxla!
Güclü susuzluq kifayət qədər təhlükəli hadisədir, lakin bu yalnız o zaman aktualdır ki, o, obyektiv səbəblər olmadan bir neçə gün davam edir. Adətən daim içmək istəyi bir çoxlarında şəkərli diabetlə əlaqələndirilir, lakin bu, polidipsiyanın yeganə səbəbi deyil. Onu psixi pozğunluqlar da daxil olmaqla çoxlu sayda xəstəlik yarada bilər. Buna görə də onun yaranmasını göz ardı etmək olmaz. Orqanizmdə su çatışmazlığı aşağıdakılara səbəb ola bilər:
- Immunitetin zəifləməsi;
- Metabolizm proseslərinin pozulması;
- Qadınlarda amenoreyanın, kişilərdə isə potensiyanın azalmasının yaranması;
- Ayrı-ayrı sistem və orqanların, baş beynin fəaliyyətinin pisləşməsi.
Əgər özünüzdə evdən çıxarkən yanınıza su şüşəsi götürmədən heç yerə gedə bilməmək hissi yaranıbsa, həkimə müraciəti gecikdirməyin. Polidipsiya özbaşına keçmir və xalq üsulları ilə müalicə olunmur, çünki o, ayrıca xəstəlik deyil, yalnız simptomdur.
Suallar və cavablar
Belə susuzluq orqanizmdə su balansının pozulmasından xəbər verir və bir çox xəstəliklərdə yarana bilər. Əgər siz artıq bir neçə gündür daim içmək istəyirsinizsə, narahatedici simptomun səbəbini müəyyən etmək üçün həkimə müraciət edin.
Bu xəstəlikdə daim içmək istəyi polidipsiya adlanır. O, şəkərli diabetin klassik simptomudur və həmişə poliuriya (sidik ifrazının artması) ilə müşayiət olunur.
