Penis xərçəngi penis toxumalarından inkişaf edən nadir bədxassəli şişdir və ən çox yastıhüceyrəli karsinoma tipində olur. HPV infeksiyası bəzi hallarla əlaqəlidir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Kişi cinsiyyət üzvünün xərçəngi
- penil karsinoma
Xəstəlik haqqında
Cinsiyyət üzvünün xərçəngi — epitel toxumasından mənşəli bədxassəli şişin başcıq, sünnət dərisi və ya penisin gövdəsi nahiyəsində yerləşdiyi onkoloji xəstəlikdir.
Cinsiyyət üzvünün xərçəngi nadir rast gəlinən xəstəlikdir. Diaqnoz qoyulma tezliyi bütün onkopatologiyalar arasında 1%-dən az, onkourolojik xəstəliklərin strukturunda isə 1-4% təşkil edir. Ən çox penis xərçəngi 50-60 yaş arasında kişilərdə diaqnoz qoyulur, lakin xəstəlik uşaqlar arasında da rast gəlinə bilər.
Bu xərçəng forması üçün aqressiv gediş və metastazların sürətli yaranmasına meyllilik xarakterikdir. Xəstələrin təxminən 30%-də regionar limfa düyünlərinin və uzaq orqanların prosesə cəlb olunması aşkar edilir.
Səbəbləri
Cinsiyyət üzvü xərçənginin inkişaf mexanizmi tam öyrənilməmişdir. Cinsiyyət orqanlarının xroniki xəstəlikləri, xüsusən siqaretçəkmə və şəxsi gigiyena qaydalarının müntəzəm pozulması ilə birləşdikdə müəyyən rol oynayır.
Xəstəliyə meylliliyi aşağıdakı vəziyyətlər şərtləndirir:
- fimoz – sünnət dərisinin daralması;
- papillomavirus daşıyıcılığı;
- cinsiyyət orqanları nahiyəsində xoşxassəli törəmələr;
- HİV infeksiyası və digər immun çatışmazlığı vəziyyətləri.
Penisin onkopatologiyasının inkişaf riski tez-tez cinsi tərəfdaş dəyişən, bariyer kontrasepsiyası üsullarını nəzərə almayan kişilərdə daha yüksəkdir, çünki bu, insan papillomavirusu ilə yoluxma ehtimalını artırır.
Təsnifat
Cinsiyyət üzvü xərçənginin aşağıdakı klinik formaları ayırd edilir:
- Xoralı. Xoralı defektin formalaşması, mağaravari cisimlərə invaziya ilə sürətli yayılma və erkən metastazların meydana çıxması ilə xarakterizə olunur.
- Düyünlü. Şişin səthi yerləşməsi, infiltrativ böyümə və yavaş inkişaf ilə xarakterizə olunur.
- Papilyar. Şiş səthidir, yavaş böyüyür, metastaz formalaşması riski aşağıdır.
- Ödemli. Törəmə sürətlə böyüyür və çox tez metastazlara gətirib çıxarır.
Penis şişləri limfa düyünlərinə və daxili orqanlara (ağciyərlər, qaraciyər, sümüklər, ürək və beyin) metastaz verə bilər.
Mərhələlər
Penis xərçənginin mərhələsi TNM sistemi üzrə müəyyən edilir. Şişin nüfuz dərinliyi ilə yanaşı qasıq limfa düyünlərinin vəziyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır, çünki bu xərçəng ilk növbədə məhz onlara yayılır.
- 0 mərhələ — in situ xərçəng və ya qeyri-invaziv ziyilvari şiş: dəyişikliklər yalnız səthi epitel qatındadır.
- I mərhələ — şiş epitelaltı birləşdirici toxumaya keçib, lakin damar və sinir invaziyası yoxdur, hüceyrələr yaxşı differensasiyalıdır, limfa düyünləri zədələnməyib.
- II mərhələ — şiş daha aqressivdir və ya süngərvari, yaxud mağaravari cisimlərə keçib, limfa düyünləri isə hələ təmizdir.
- III mərhələ — qasıq limfa düyünlərində metastazlar var: bir tərəfdə bir-iki düyün (IIIA) və ya daha çox, yaxud hər iki tərəfdə düyünlər (IIIB).
- IV mərhələ — şiş prostata, xayalığa və ya digər qonşu strukturlara keçib, çanaq limfa düyünləri zədələnib və ya uzaq metastazlar aşkar edilib.
Mərhələni həkim müayinə, biopsiya, USM, MRT və limfa düyünlərinin tədqiqi əsasında müəyyən edir; o, orqanqoruyucu müalicənin mümkünlüyünə, əməliyyatın həcminə və limfa düyünlərinin çıxarılmasının zəruriliyinə təsir göstərir.
Klinik mənzərə
Cinsiyyət üzvü şişlərinin təxminən 85%-i başcıq nahiyəsində formalaşır. Erkən mərhələlərdə törəmə kiçik yara, plaka, ziyil, göbələkvari törəmə və ya piqment ləkəsinə bənzəyə bilər. Sonradan ocaq sıxlaşa və ölçücə böyüyə, cinsiyyət üzvünün getdikcə daha böyük sahəsini əhatə edə və xitan dərisinin sərbəst sürüşməsinə mane ola bilər.
Destruktiv dəyişikliklər qaşınma, ağrı və eksudasiya ilə müşayiət olunur. Sonradan qanlı və ya irinli ifrazat, xoşagəlməz iy, habelə sidik ifrazı zamanı ağrı meydana çıxa bilər. Ödemli formalar üçün limfa düyünlərinin böyüməsi və ağrılı olması xarakterikdir.
Gec mərhələlərdə xəstənin ümumi vəziyyəti pisləşir. Daimi zəiflik, yorğunluq, iştahasızlıq, çəki itirilməsi, ürəkbulanma narahat edə bilər. Tədricən metastazlarla zədələnmiş orqanlar tərəfindən simptomlar meydana çıxır – bunlar sağ qabırğaaltı nahiyədə ağrılar, huşun pozulması, öskürək, qanlı balğam çıxarma və s. ola bilər).
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Neoplaziya şübhəsi fiziki müayinə zamanı yarana bilər. Patoloji prosesin xarakterini dəqiqləşdirmək üçün kişiyə kompleks diaqnostika təyin edilir:
- laborator tədqiqatlar (qanın ümumi analizi, sidik analizi);
- Cinsiyyət üzvünün USM-i (şişin nüfuzetmə dərinliyini qiymətləndirməyə imkan verir);
- biopsiya və ya diaqnostik sünnət (toxumaların morfoloji tədqiqi şişin tipini müəyyən etməyə, xəstəliyin inkişaf meylini qiymətləndirməyə və hədəfli müalicə təyin etməyə imkan verir);
- regionar limfa düyünlərinin punksion biopsiyası (atipik hüceyrələrin yayılma dərəcəsini əks etdirir və müdaxiləni planlaşdırmağa imkan verir);
- Kiçik çanaq orqanlarının MRT-si (ətraf orqanların vəziyyəti haqqında məlumat verir).
Uzaq metastazların diaqnostikası rentgenoqrafiya, KT və ya MRT, daxili orqanların USM-i vasitəsilə aparılır.
Müalicə
Penis xərçənginin müalicə taktikası mərhələdən asılıdır. Əksər hallarda birinci mərhələdə şiş çıxarılır. Erkən mərhələlərdə çox vaxt yalnız cərrahi müalicə kifayət edir, limfa düyünləri zədələndikdə və ya yayılmış prosesdə isə əlavə olaraq kimyaterapiya və şüa terapiyası təyin edilir. Şiş nə qədər az aqressiv olarsa və müalicəyə nə qədər tez başlanarsa, xəstə üçün proqnozlar bir o qədər yaxşı olar.
Konservativ müalicə
Konservativ yanaşma bədxassəli törəmənin cinsiyyət üzvünün dərisinin səthi qatlarında yerləşdiyi hallarda tətbiq edilir. Bu zaman şişin lazer texnologiyaları ilə məhv edilməsi mümkündür. Müalicənin effektivliyini artırmaq üçün kimyaterapevtik və radioloji üsullardan istifadə edilməklə şişəleyhinə terapiya təyin edilir.
Limfa düyünlərinin zədələnməsi və ya residiv riskinin yüksək olması hallarında şüa və sitostatik terapiya klassik cərrahi əməliyyatlardan sonra da tövsiyə olunur. Belə müalicə ətraf toxumalarda və limfa düyünlərində qalan bədxassəli hüceyrələrin aradan qaldırılmasına kömək edir.
Cərrahi müalicə
Klinik vəziyyət imkan verdikdə, həkimlər cinsiyyət üzvünü qorumaq üçün əllərindən gələni edirlər. Cinsiyyət üzvü xərçənginin müalicəsində radikal yanaşma limfadenektomiya ilə birlikdə qismən və ya tam penektomiyanın aparılmasını nəzərdə tutur. Bədxassəli şiş sağlam toxuma sərhədi ilə birlikdə çıxarılır; müasir yanaşmada bir neçə millimetrdən təxminən 1 sm-ə qədər təmiz kənar kifayət hesab olunur, bu da orqanın mümkün qədər böyük hissəsini saxlamağa imkan verir. Tam penektomiya cinsiyyət üzvünün çıxarılmasını və sidik kanalının deşiyinin aralıq nahiyəsinə çıxarılmasını nəzərdə tutur.
Reabilitasiya
Reabilitasiya dövrünün xüsusiyyətləri əməliyyatın həcmi ilə müəyyən edilir. Əksər hallarda xəstə əməliyyatdan sonra 3-5-ci gündə evə buraxılır. Sonrakı müşahidə ambulator qaydada aparılır. Xəstənin sarğı üçün bir neçə dəfə klinikaya gəlməsi tələb olunacaq. Remissiyaya nail olunduqdan sonra 3 və 6 ay sonra müayinə tövsiyə olunur. Sonra dispanser müşahidəsi ildə 1 dəfə aparılır.
Profilaktika
Cinsiyyət üzvü xərçəninin spesifik profilaktika üsulları mövcud deyil. Xəstəliyin inkişaf riskini azaltmaq üçün həkimlər zərərli vərdişlərdən imtina etməyi, gün rejimini rasionallaşdırmağı, aktiv həyat tərzi sürməyi, uroloji xəstəlikləri vaxtında və tam həcmdə müalicə etməyi, habelə təsadüfi cinsi əlaqələrdən çəkinməyi tövsiyə edirlər. Bütün yetkin kişilərə hər il uroloji müayinədən keçmək tövsiyə olunur.
Yadda saxla!
Penis xərçənginin xüsusiyyəti metastazların limfa damarları vasitəsilə sürətlə yayılmasıdır. Şişin hətta erkən inkişaf mərhələlərində diaqnostikası metastazların olmamasını istisna etmir, buna görə də hər bir xəstə hərtərəfli genişləndirilmiş müayinədən keçməlidir. Orqanizmin vəziyyətinin obyektiv qiymətləndirilməsi ən effektiv müalicəni seçməyə imkan verir ki, bu da proqnozun yaxşılaşmasına kömək edir.
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası şişin histoloji tipi, mərhələsi, yayılma dərəcəsi və pasiyentin ümumi vəziyyəti nəzərə alınaraq multidissiplinar komanda tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Hamiləlik alınmır: cütlük müayinəyə haradan başlamalıdır?
Hamiləlik çətinliyinin qiymətləndirilməsi yalnız qadının analizlərindən ibarət deyil. Hər iki tərəfin tarixçəsi və məqsədli testlər bir plan daxilində…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
