Penisin qısa yüyəni frenulumun kifayət qədər uzun olmaması və ereksiya zamanı gərginlik, ağrı və bəzən cırılma yaratmasıdır.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Frenulum breve
- qısa frenulum
- cinsiyyət üzvünün qısa yüyəni
Xəstəlik haqqında
Penisin yüyəni (frenulum) – başcığın alt tərəfində yerləşən və sünnət dərisini (preputsiumu) başcıqla birləşdirən elastik uzununa dəri büküşüdür. Normada onun uzunluğu və elastikliyi sünnət dərisinin sərbəst sürüşərək başcığı açmasına və yenidən geri qayıtmasına imkan verir.
Qısa yüyən zamanı bu dəri büküşü kifayət qədər uzun deyil. Ereksiya, cinsi əlaqə və ya masturbasiya zamanı o, güclü dartılır, ağrı yaranır, başcıq aşağıya doğru əyilə bilər. Gərginlik nəticəsində yüyən cırıla bilər, bu isə qanaxma ilə müşayiət olunur. Hər cırılma yerində çapıq əmələ gəlir və yüyən daha da qısalır, elastikliyini itirir.
Qısa yüyən kifayət qədər tez-tez rast gəlinən vəziyyətdir. O, adətən yeniyetməlik dövründə, ilk ereksiyalar və cinsi həyatın başlanğıcında aşkar olunur. Problem həm fiziki narahatlıq, həm də psixoloji gərginlik yaradır. Əksər hallarda sadə cərrahi müdaxilə ilə uğurla aradan qaldırılır.
Bir çox kişi bu mövzuda həkimə müraciət etməkdən utanır və şikayətlərə illərlə dözür. Halbuki qısa yüyən uroloqun gündəlik praktikasında tez-tez rast gəlinən, adi və asanlıqla həll olunan problemdir. Erkən müraciət təkrarlanan cırılmaların, çapıqlaşmanın və cinsi həyatla bağlı psixoloji gərginliyin qarşısını alır.
Səbəbləri
Qısa yüyən çox vaxt anadangəlmə inkişaf xüsusiyyətidir, lakin həyat boyu qazanıla da bilər. Əsas səbəblər və risk amilləri:
- Anadangəlmə xüsusiyyət – yüyən bətndaxili inkişaf zamanı qısa formalaşır, əlamətlər isə cinsi yetkinlik dövründə özünü göstərir.
- Böyümə sürətinin uyğunsuzluğu – yeniyetməlik dövründə penisin gövdəsi və dəri strukturları fərqli sürətlə böyüyür.
- Təkrarlanan mikrotravmalar – kəskin, güclü hərəkətlər zamanı yüyənin kiçik cırılmaları; sağalanda çapıq qalır və yüyən qısalır.
- Xroniki iltihabi xəstəliklər – balanit, balanopostit; iltihab toxumanın elastikliyini azaldır.
- Fimoz – sünnət dərisinin daralması tez-tez qısa yüyənlə birgə rast gəlinir; bu halda başcığın açılması daha da çətinləşir və gərginlik artır.
- Sklerozlaşdırıcı dəri xəstəlikləri – məsələn, sklerotik lixen; toxumaların bərkiməsinə səbəb olur.
- Cərrahi müdaxilədən sonra çapıqlar – düzgün sağalmayan yaralar yüyəni qısalda bilər.
- Çox dar alt paltarı – daimi sürtünmə və qıcıqlanma yaradır.
Təsnifat
Mənşəyinə görə:
- anadangəlmə – inkişaf xüsusiyyəti ilə bağlıdır, adətən yeniyetməlik dövründə aşkar olunur;
- qazanılmış – travmalar, iltihablar və çapıqlaşma nəticəsində toxumanın elastikliyinin azalması ilə yaranır.
Klinik vəziyyətə görə yüyənin sadə qısalığı (çapıqsız), təkrarlanan cırılmalarla müşayiət olunan forma və yüyəndə, sünnət dərisində çapıq dəyişiklikləri olan forma fərqləndirilir. Bu bölgü müalicə üsulunu seçməyə kömək edir: çapıqsız qısalıqda adətən sadə plastik əməliyyat kifayət edir, ifadəli çapıq dəyişikliklərində isə daha geniş müdaxilə tələb oluna bilər.
Klinik mənzərə
Qısa yüyənin əsas əlamətləri:
- ereksiya zamanı yüyən nahiyəsində dartılma, gərginlik hissi;
- cinsi əlaqə və ya masturbasiya zamanı ağrı;
- ereksiyada başcığın aşağıya doğru əyilməsi;
- sünnət dərisini geri çəkəndə çətinlik və narahatlıq;
- yüyəndə çatlar, cırılmalar və qanaxmalar;
- yüyən nahiyəsində bərk çapıq toxuması;
- başcığın tam açılmaması səbəbindən gigiyenanın çətinləşməsi, təkrarlanan iltihablar.
Bəzi kişilərdə qısa yüyən vaxtından əvvəl boşalma ilə əlaqələndirilir, ağrı qorxusu isə cinsi əlaqədən çəkinməyə və erektil funksiyanın psixogen pozulmasına səbəb ola bilər. Uşaqlarda sünnət dərisinin başcıqla yapışıq olması yaşa uyğun normal haldır; onu zorla geri çəkmək olmaz. Yeniyetmələr isə şikayətlərini çox vaxt gizlədir, ona görə valideynlərin və həkimin həssas yanaşması vacibdir.
Təcili həkimə müraciət etmək lazımdır, əgər: yüyən cırılıb və qanaxma təmiz sarğı ilə bir neçə dəqiqə sıxıldıqdan sonra dayanmırsa; sünnət dərisi geri çəkildikdən sonra başcığı sıxıb geri qayıtmırsa, başcıq şişib göyərirsə (parafimoz); güclü ağrı, şiş, irinli ifrazat və qızdırma varsa.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnozu uroloq və ya uroloq-androloq qoyur. Bunun üçün adətən mürəkkəb müayinələr lazım deyil: əksər hallarda diqqətli baxış kifayət edir. Müayinə ağrısızdır və qısa müddət çəkir, pasiyentin narahatlığı nəzərə alınaraq həssas şəkildə aparılır.
- Şikayətlərin və anamnezin toplanması – ağrının, cırılmaların nə vaxtdan olduğu, keçirilmiş iltihablar və travmalar, əvvəlki əməliyyatlar.
- Baxış – həkim sünnət dərisini ehtiyatla geri çəkərək yüyənin uzunluğunu, elastikliyini, çapıqların olub-olmamasını, başcığın əyilməsini qiymətləndirir; fimoz və digər dəyişiklikləri istisna edir.
- Yaxma götürülməsi – iltihab əlamətləri olduqda törədicini müəyyən etmək üçün.
- Cinsi yolla yoluxan infeksiyalara müayinə – göstəriş olduqda.
- Ümumi qan və sidik analizi – əməliyyata hazırlıq zamanı.
Differensial diaqnostika fimoz, sklerotik lixen, balanopostit və penisin anadangəlmə əyriliyi ilə aparılır.
Ağırlaşmalar
- yüyənin cırılması və qanaxma;
- çapıqlaşma və yüyənin daha da qısalması;
- balanit, balanopostit – smegmanın toplanması və gigiyenanın çətinləşməsi səbəbindən;
- parafimoz – sünnət dərisinin başcığı sıxması, təcili yardım tələb edir;
- cinsi əlaqə zamanı daimi ağrı, cinsi həyatdan çəkinmə, psixoloji gərginlik.
Müalicə
Müalicə üsulu şikayətlərin ifadəliliyindən, çapıqların olmasından və birgə vəziyyətlərdən (məsələn, fimozdan) asılıdır. Narahatlıq verməyən yüngül qısalıq bəzən müalicə tələb etmir.
Konservativ müalicə məhdud əhəmiyyətə malikdir. Yüngül hallarda həkim yüyənin tədricən dartılması üçün ehtiyatlı məşqlər tövsiyə edə bilər. İltihab olduqda onun səbəbinə uyğun yerli antiseptik, göbələk əleyhinə və ya antibakterial vasitələr təyin edilir. Hormon (kortikosteroid) tərkibli kremlər yalnız həkim təyinatı ilə və nadir hallarda istifadə edilir, çünki uzun müddət tətbiq olunduqda dərini nazikləşdirə bilər.
Cərrahi müalicə əsas və effektiv üsuldur. Əməliyyat adətən yerli anesteziya altında, ambulator şəraitdə aparılır:
- Frenulotomiya – qısa yüyənin kəsilməsi; sadə hallarda tətbiq olunur.
- Frenuloplastika – yüyən eninə istiqamətdə kəsilir və uzununa tikilir, nəticədə o uzanır; anatomiya və funksiya qorunur. Bu, ən çox istifadə olunan üsuldur.
- Sirkumsiziya (sünnət) – sünnət dərisinin çıxarılması; qısa yüyən fimozla birgə olduqda, ifadəli çapıqlarda, əvvəlki əməliyyatlar effekt vermədikdə və ya pasiyentin istəyi ilə aparılır.
Kəsik skalpel, radiodalğa aparatı və ya lazerlə aparıla bilər; üsulu həkim seçir. Əməliyyat qısa müddət çəkir, tikişlər çox vaxt özü sorulan materialla qoyulur və onların çıxarılması tələb olunmur.
Əməliyyatdan sonra pasiyent adətən həmin gün evə gedir. Yaranı həkimin tövsiyə etdiyi antiseptiklə işləmək, sərbəst pambıq alt paltarı geymək, sağalma dövründə hamam, sauna, hovuz və açıq su hövzələrindən, ağır fiziki yüklənmədən çəkinmək lazımdır. Cinsi əlaqəyə yalnız yara tam sağaldıqdan sonra, həkimin göstərdiyi müddət keçdikdən sonra başlamaq olar.
Yüyəni evdə özbaşına kəsmək, “uzatmaq” üçün kobud dartmaq və ya yara üzərinə yoxlanılmamış vasitələr çəkmək olmaz.
Profilaktika
Anadangəlmə qısa yüyənin qarşısını almaq mümkün deyil, lakin ağırlaşmaların və qazanılmış formanın riskini azaltmaq olar:
- intim gigiyenaya gündəlik əməl etmək;
- cinsi əlaqə zamanı kəskin, kobud hərəkətlərdən çəkinmək, lazım olduqda sürtkü vasitəsindən istifadə etmək;
- təsadüfi əlaqələrdə prezervativ istifadə etmək – cinsi yolla yoluxan infeksiyaların riskini azaldır;
- sərbəst, təbii parçadan alt paltarı geymək;
- balanit və balanopostiti vaxtında müalicə etmək;
- uşaqlarda sünnət dərisini zorla geri çəkməmək;
- ağrı və ya cırılma olduqda müraciəti təxirə salmamaq.
Yadda saxla!
- Ereksiya zamanı ağrı, dartılma və yüyənin cırılmaları uroloqa müraciət üçün əsasdır.
- Hər yeni cırılma çapıq əmələ gətirir və problemi ağırlaşdırır, ona görə də müalicəni gecikdirmək məsləhət deyil.
- Frenuloplastika sadə və effektiv əməliyyatdır, adətən yerli anesteziya altında aparılır.
- Yüyəni özbaşına kəsmək və ya zorla dartmaq olmaz.
Suallar və cavablar
Anadangəlmə qısa yüyən adətən öz-özünə uzanmır. Təkrarlanan cırılmalar isə çapıq əmələ gətirir və vəziyyəti daha da pisləşdirir. Şikayətlər varsa, uroloqa müraciət etmək lazımdır.
Təmiz sarğı və ya bintlə qanaxan yeri bir neçə dəqiqə sıxın. Qanaxma dayandıqdan sonra da uroloqa müraciət edin. Qanaxma dayanmırsa, təcili tibbi yardıma müraciət etmək lazımdır.
Frenuloplastika və frenulotomiya yerli anesteziya altında aparılır, buna görə əməliyyat zamanı ağrı hiss olunmur. Sonrakı günlərdə yüngül narahatlıq ola bilər, həkim lazım olduqda ağrıkəsici tövsiyə edir.
Cinsi əlaqə və masturbasiyadan yara tam sağalana qədər çəkinmək lazımdır. Dəqiq müddəti nəzarət müayinəsindən sonra həkim müəyyən edir. Vaxtından əvvəl yüklənmə tikişlərin açılmasına və təkrar çapıqlaşmaya səbəb ola bilər.
Bəzi kişilərdə qısa yüyən və yüyən nahiyəsinin yüksək həssaslığı vaxtından əvvəl boşalma ilə əlaqələndirilir. Lakin bu problemin başqa səbəbləri də ola bilər. Hər bir halda uroloq-androloqla məsləhətləşmək lazımdır.
Sünnət zamanı yüyən çox vaxt qismən və ya tam kəsilir, buna görə problem nadir hallarda qalır. Lakin bəzən yüyən qalığı qısa olur və ereksiya zamanı dartılma yaradır. Belə hallarda da uroloq müayinəsi lazımdır.
Mövzu üzrə məqalələr
Sidik qaçırma gündəlik həyatınıza mane olur?
Öskürəndə və ya qəfil sidiyə getmək ehtiyacı yarananda sidik qaçırma fərqli mexanizmlərlə əlaqəli ola bilər. Düzgün tipin müəyyənləşdirilməsi…
İstiqamət: Urologiya / Ginekologiya
MAR-testi: nəticə təkbaşına sonsuzluğu izah edirmi?
MAR-testi spermatozoidlərlə əlaqəli anticisimləri qiymətləndirə bilər. Lakin o, hər cütlük üçün ilkin müayinə deyil və təkbaşına reproduktiv diaqnoz…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Xayadan nümunə götürülməsi: biopsiya ilə sperm axtarışı eynidirmi?
Xaya biopsiyası diaqnostik toxuma qiymətləndirilməsi və ya reproduktiv prosedurla əlaqəli ola bilər. Müdaxilənin məqsədi əvvəlcədən dəqiq izah edilməlidir.
İstiqamət: Andrologiya / Reproduktologiya
Hamiləlik alınmır: cütlük müayinəyə haradan başlamalıdır?
Hamiləlik çətinliyinin qiymətləndirilməsi yalnız qadının analizlərindən ibarət deyil. Hər iki tərəfin tarixçəsi və məqsədli testlər bir plan daxilində…
İstiqamət: Reproduktologiya / Andrologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
