Lipaza: göstərişlər və nəticələrin şərhi

Lipaza mədəaltı vəzinin qida yağlarını parçalayan fermentidir; vəzi iltihablananda və ya zədələnəndə qanda aktivliyi kəskin artır. Amilazadan fərqli olaraq, lipaza mədəaltı vəzi üçün daha spesifikdir və 1–2 həftəyə qədər yüksək qalır. Analiz qurşaqvari qarın ağrısı, qusma və kəskin və ya xroniki pankreatit şübhəsində təyin olunur.

Biomaterial: Venoz qan
Nəticə hazır olur: 1 iş günü
Ac qarına: Bəli
Qiymət: 6 AZN

Yayımlanma tarixi: 22.09.2026 Yenilənmə tarixi: 05.10.2026

Onlayn

Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası

müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə

Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?

Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.

Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.

Sinonimlər

pankreatik lipaza
zərdab lipazası
steapsin
LPS

Müayinənin təsviri

Lipaza qida ilə daxil olan yağları qliserin və yağ turşularına parçalayan fermentdir. Onun əsas mənbəyi mədəaltı vəzidir: ferment mədəaltı vəzi şirəsinin tərkibində onikibarmaq bağırsağa ifraz olunur və həzmdə iştirak edir. Sağlam insanın qanına lipazanın çox az hissəsi keçir.

Mədəaltı vəzi iltihablananda, zədələnəndə və ya onun axarı tıxananda vəzi hüceyrələrindən çoxlu lipaza qana keçir. Ferment kəskin pankreatitin ilk saatlarında artmağa başlayır və amilazadan daha uzun – 1–2 həftəyə qədər yüksək qalır. Bundan əlavə, lipaza mədəaltı vəzi üçün amilazadan daha spesifikdir, çünki ondan fərqli olaraq tüpürcək vəzilərində hasil olunmur. Ona görə həkim xəstəyə gec müraciət edildikdə də diaqnozu təsdiqləyə bilir.

Fermentin aktivliyi venoz qanın zərdabında enzimatik kolorimetrik üsulla ölçülür.

Göstərişlər

Analiz mədəaltı vəzinin kəskin və xroniki iltihabının diaqnostikası üçün təyin olunur. Pankreatit tək başına və ya digər xəstəliklər fonunda – xolesistit, öd daşı xəstəliyi, böyrək çatışmazlığı, alkoqolizm, qaraciyər sirrozu, bağırsaq keçməzliyi, dekompensasiya olunmuş şəkərli diabet zamanı inkişaf edə bilər.

Analiz üçün əsas olan əlamətlər:

qarının yuxarı hissəsində qurşaq kimi ətrafa yayılan ağrı;
hərarətin yüksəlməsi;
qusma, tez-tez və duru nəcis;
iştahsızlıq.

Bu əlamətlərin yağlı, qızardılmış, hisə verilmiş yeməkdən və ya spirtli içkidən sonra yaranması pankreatitə xüsusilə şübhə yaradır.

Hansı xəstəliklərdə təyin olunur

Müayinənin aparılması

Hazırlıq 12 saat

Ciddi ac qarına gəlin, yalnız su içmək olar.
Analizin götürülməsi 5 dəqiqə

Tibb bacısı dirsək venasından qan götürür.
Nəticə 1 iş günü

Lipazanı amilaza ilə birlikdə həkiminiz yozur.

Müayinəyə hazırlıq

Analiz ciddi şəkildə ac qarına verilir: 12 saat ərzində yemək olmaz, yalnız təmiz su içmək olar.
Bir gün əvvəl spirtli içki qəbul etməyin, idmanla məşğul olmayın, əsəbilikdən və yorğunluqdan qaçın.
Qan verməzdən ən azı yarım saat əvvəl siqaret çəkməyin.

Təcili hallarda analiz son yeməkdən 4 saat sonra götürülə bilər.

Analiz necə götürülür

Qan dirsək venasından götürülür. Qol sarğı ilə sıxılır, dəri antiseptiklə silinir və nazik iynə ilə bir neçə mililitr qan sınaq şüşəsinə yığılır. İynə batanda qısa sancı olur, sonra narahatlıq keçir. Prosedur bir neçə dəqiqə davam edir.

Nəticəyə nə təsir edə bilər

Lipaza mədəaltı vəzin fermentidir və nəticəni vəziyyət və qida ilə bağlı bir sıra amillər dəyişir.

Yağlı yemək və yeməkdən sonrakı dövr, həmçinin spirt göstəricini artırır.
Böyrək çatışmazlığı, bəzi öd yolu və bağırsaq xəstəlikləri mədəaltı vəzi zədələnməsi olmadan da lipazanı qaldıra bilər.
Heparin, narkotik ağrıkəsicilər, bəzi sidikqovucular və kontraseptivlər fermentin səviyyəsini dəyişə bilər.
Hemoliz və lipemik (yağlı) zərdab ölçməni çətinləşdirir.
Fermentin artımı kəskin xəstəlikdə qısa müddətdə baş verir, ona görə analizin vaxtı vacibdir.
Referens (norma) göstəriciləri laboratoriyadan və istifadə olunan üsuldan asılı olaraq fərqlənir, ona görə nəticələri eyni laboratoriyada müqayisə etmək daha düzgündür.

Qəbul etdiyiniz dərman və vitaminlər barədə həkimə və laboranta əvvəlcədən deyin. Yekun qiymətləndirməni həkim simptomlarınızı və digər analizləri birlikdə nəzərdən keçirərək verir.

Referens dəyərlər

Göstərici	Yaş	Referens dəyər	Vahid
Lipaza	1 aya qədər	34-dən az	BV/l
Lipaza	1 ay – 13 yaş	31-dən az	BV/l
Lipaza	13–18 yaş	55-dən az	BV/l
Lipaza	18 yaşdan yuxarı	13–60	BV/l

Dəyərlər laboratoriyanın istifadə etdiyi metoddan asılıdır, ona görə nəticənizi analiz blankında göstərilən intervalla müqayisə edin.

Nəticənin yozulması

Ən böyük diaqnostik əhəmiyyəti lipazanın artması daşıyır. O, mədəaltı vəzinin müxtəlif zədələnmələrində olur:

kəskin pankreatit – fermentin aktivliyi iltihabın müddətindən asılı olaraq dəyişir; normanın yuxarı həddindən üç dəfə və daha çox artım kəskin pankreatit üçün xarakterikdir;
xroniki pankreatitin erkən mərhələləri və kəskinləşməsi;
mədəaltı vəzinin alkoqol mənşəli zədələnməsi;
vəzinin travması;
mədəaltı vəzinin bədxassəli şişi;
vəzi axarının daş, şiş və ya darlaşma ilə tıxanması.

Lipazanın azalması mədəaltı vəzinin funksiyasının kəskin zəifləməsini göstərə bilər, məsələn, mukovissidozda və uzun sürən xroniki pankreatitin son mərhələlərində.

Fermentin yüngül artması böyrək çatışmazlığı, bağırsaq keçməzliyi və digər qarın boşluğu xəstəliklərində də olur. Ona görə nəticəni həkim şikayətlər və digər müayinələrlə birlikdə qiymətləndirir, diaqnozu yalnız o qoyur.

Nəticə normadan kənar olduqda lipaza adətən qanda və sidikdə ümumi və pankreatik amilaza ilə birlikdə qiymətləndirilir. Əlavə olaraq qarın boşluğu orqanlarının ultrasəs müayinəsi, FQDS və digər instrumental müayinələr, qastroenteroloq və ya cərrah konsultasiyası təyin oluna bilər.

Yadda saxla!

Qarının yuxarı hissəsində kəskin, güclü qurşaqvari ağrı, təkrarlanan qusma və zəiflik kəskin pankreatitin və ya başqa təcili cərrahi vəziyyətin əlaməti ola bilər. Belə halda planlı analizi gözləməyin – təcili yardım çağırın (103 və ya 112).

Həkim müayinə edənə qədər ağrıkəsici qəbul etməyin: o, xəstəliyin mənzərəsini gizlədə bilər.
Pankreatit keçirmisinizsə, spirtli içkidən tam imtina vəzinin bərpası üçün əsas şərtdir.

Qiymət cədvəli

₼ Necə qənaət etmək olar? % Diskont Proqramı

Lipaza 6 AZN

* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.

Suallar və cavablar

Hər ikisi mədəaltı vəzinin fermentidir, amma amilaza həm də tüpürcək vəzilərində hasil olunur və qanda tez azalır. Lipaza mədəaltı vəzi üçün daha spesifikdir və daha uzun müddət yüksək qalır. Ona görə həkimlər çox vaxt hər iki analizi birlikdə təyin edir.

Çox vaxt bəli, amma həmişə yox. Xroniki pankreatitin uzun gedişində vəzi hüceyrələri azalır və ferment hətta kəskinləşmə zamanı da az artır. Şikayətlər davam edirsə, həkim ultrasəs və ya digər görüntüləmə üsulları təyin edəcək.

Təkrar analizin vaxtını həkim müəyyən edir. Ferment adətən 1–2 həftə ərzində normallaşır; daha uzun müddət yüksək qalması ağırlaşmanı, məsələn, yalançı kistanın əmələ gəlməsini göstərə bilər.

Laboratoriya həkimləri

👶

Quliyeva Ceyhunə

Staj: 17 il

Laboratoriya həkimi

🇦🇿 🇷🇺 🇬🇧

👶

Əliyeva Şəfa Yunis qızı

Staj: 23 il Rəylər: 1

Dermatoloq Mikoloq Trixoloq Veneroloq

🇦🇿 🇷🇺

👶

Abbasova Ülviyyə Nazim qızı

Staj: 12 il

USM həkimi (USD həkimi)