Miofasial ağrı sindromu əzələ və fassiyada ağrılı trigger nöqtələri ilə xarakterizə olunan regional ağrı vəziyyətidir. Ağrı lokal və ya uzaq nahiyəyə yayıla bilər.

Yayımlanma tarixi: 21.09.2026

Xəstəlik haqqında

Bədənin arxa əzələləri; əzələ lifləri (sxem). Mənbə: Servier Medical Art, CC BY 4.0

Miofassial ağrı sindromu — əzələlərin qeyri-iradi yığılması ilə gedən və intensiv ağrı ilə müşayiət olunan nevroloji pozğunluqdur. Bu xəstəliyin diaqnostikası və müalicəsi ilə nevroloq və neyrocərrah məşğul olur.

Miofassial sindrom onurğanı əhatə edən əzələlərdə güclü ağrı ilə təzahür edir. Ağrılı hisslər eninəzolaqlı miositlərdə disbalans nəticəsində, məsələn, travma, osteoxondroz, soyuqlama və digər hallarda yaranan əzələ spazmları səbəbindən meydana çıxır. Bu proses nəticəsində triger nöqtələr — skelet əzələlərinin həddindən artıq qıcıqlanmış sahələri yaranır. Belə bərkimələr kiçik ölçülüdür — təxminən 1–3 mm, lakin spazm genişlənərək böyük həssaslıq sahələri əmələ gətirə bilər.

Səbəbləri

Miofasial ağrı sindromunun səbəbləri və risk faktorları

Miofassial sindrom meylləndirici və provokasiyaedici amillərin birləşməsinə cavab olaraq yaranır.

Hər şeydən əvvəl, patologiyaya bədən hərəkətlərinin pozulması, bunun nəticəsində müxtəlif əzələ liflərinin həddindən artıq gərginləşməsi səbəb olur. Belə ki, MFAS-a duruş və yerişin pozğunluqları səbəb ola bilər: skolioz, kifoz, lordoz, qısa ayaq sindromu, yastıpəncəlik və s. Pozğunluğun inkişafını insanın fizioloji xüsusiyyətləri, məsələn, uzun gövdə ilə qısaldılmış çiyinlər, çanağın asimmetrikliyi, qısaldılmış ətraflar provoka edə bilər. Həmçinin patologiya tez-tez osteoxondroz, fəqərəarası yırtıqlar və onurğanın digər xəstəlikləri ilə müşayiət olunur.

Miofassial sindrom məcburi vəziyyətdə uzunmüddətli qalma (məsələn, iş növünə görə), həmçinin daimi fiziki yüklər (məsələn, peşəkar idmanla məşğul olarkən) ilə provoka edilə bilər.

Ağrı sindromunun inkişafına təkan verə bilən provokasiyaedici amillər aşağıdakılardır:

əzələlərin kəskin həddindən artıq yüklənməsi – ağırlıq qaldırma, gövdənin kəskin əyilməsi və ya dönməsi;
travma;
piylənmə;
maddələr mübadiləsinin pozulması;
hipotermiya (soyuqlama);
avitaminoz;
stress;
hipodinamiya;
infeksion zədələnmələr;
orqanizmin intoksikasiyası (xüsusilə siqaret çəkərkən, alkoqol və narkotik maddələr istifadə edərkən).

Klinik mənzərə

Miofasial ağrı sindromunun əsas əlamətləri

Miofassial ağrı sindromunun inkişafının ona xas simptomları olan 3 əsas mərhələsi ayırd edilir:

1 stadiya. Bu mərhələ patologiyanın gizli xroniki gedişatı ilə xarakterizə olunur. Xəstədə diskomfort hissi yaranır, bədən vəziyyətinin qeyri-simmetrikliyi hiss olunur, triger nöqtələrə basdıqda ağrı meydana çıxır.
2 stadiya. Sindromun inkişafının bu mərhələsində ağrı fiziki yük və bədən hərəkəti zamanı meydana çıxır. Sakit vəziyyətdə ağrı olmur.
3 stadiya. Patologiyanın inkişafının ən ağır mərhələsində ağrı həm fiziki yük zamanı, həm də sakit vəziyyətdə mövcud olur.

MFAS-lı xəstələrin qarşılaşdığı ən tez-tez rast gəlinən problem əzələlərin sıxılması zamanı intensiv ağrı hissləri səbəbindən bədən hərəkətlərinin amplitudasının məhdudlaşmasıdır. Müayinə zamanı əzələlərin qeyri-simmetrikliyi və sıxlaşmış ağrılı sahələrin mövcudluğu yaxşı görünür. Tez-tez qapalanmış ağrılar – əsl zədələnmə mənbəyindən uzaq yerlərdə olan ağrılı hisslər meydana çıxır.

MFAS zamanı ağrı sızıltılı və ya tutmaşəkilli xarakter daşıya bilər. İntensivlik gövdənin dönmələri, ətrafların hərəkəti zamanı kəskin şəkildə artır. Sindromun gec mərhələlərində ağrı xroniki xarakter alır.

Ağrı sindromu ilə yanaşı patologiya müxtəlif vegetativ disfunksiyalarla müşayiət oluna bilər:

başgicəllənmə;
hava çatışmazlığı hissi;
ürək döyüntülərinin tezləşməsi;
yuxu pozğunluqları;
ürəkbulanma;
zəiflik;
əsəbilik;
artmış tərləmə.

Xəstəliyin simptomları

Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?

Özünüzü müalicə etməyin

Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
Mütləq həkimə müraciət edin

Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
Müalicəni təxirə salmayın

İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103

Diaqnostika

Miofasial ağrı sindromunun diaqnostikası

«Miofassial ağrı sindromu» diaqnozunu nevropatoloq və ya neyrocərrah xəstənin şikayətləri, şəxsi müayinə və aparat diaqnostika üsulları əsasında qoyur.

İlkin qəbulda həkim xəstədən simptomlar, onların müddəti, lokalizasiyası və ağrının intensivliyi haqqında sorğu keçirir. Həmçinin mütəxəssis meylləndirici amillərin (anamnezdə onurğa xəstəlikləri, oturaq iş, həddindən artıq yüklər və s.) mövcudluğunu aşkar edir. Söhbətdən sonra nevroloq xəstənin müayinəsinə keçir. Palpasiya üsulu ilə mütəxəssis aktiv trigerlərin yerini müəyyən edir, duruşu, bədənin müxtəlif hissələrinin hərəkət amplitudasını qiymətləndirir. Sinirlərin qiymətləndirilməsinə, refleksin yoxlanılmasına, ətrafların uyuşması və qıcıqlanmasının aşkarlanmasına böyük diqqət yetirilir.

Zərurət olduqda xəstəyə instrumental müayinələr təyin edilə bilər:

maqnit-rezonans tomoqrafiya (MRT);
kompyuter tomoqrafiya (KT);
ultrasəs müayinəsi (USM).

Kompleks diaqnostikanın nəticələrinə əsasən həkim konkret halda ən uyğun olan müalicəni seçir.

Müalicə

Miofasial ağrı sindromunun müalicə istiqamətləri

Müalicə üsulları

Miofassial sindromun müalicəsində birinci dərəcəli vəzifə bu patologiyanı provoka edən amillərin aradan qaldırılmasından ibarətdir. Bir sıra hallarda terapiya xəstədən həyatda ciddi dəyişikliklər tələb edir: oturaq işin dəyişdirilməsi, peşəkar idmandan imtina, sağlam həyat tərzinin sürülməsi və s. Xəstəliyin provokasiyaedici amilləri aradan qaldırılan kimi, xəstəyə zəruri müalicə aparılır.

MFAS-ın gedişat mərhələsindən asılı olaraq patologiyanın aradan qaldırılmasında həm konservativ, həm də operativ üsullar tətbiq edilə bilər.

Konservativ müalicə

Miofassial sindromun konservativ müalicəsi 4 əsas istiqaməti özündə birləşdirir: medikamentoz terapiya, iynə-refleksoterapiya, fizioterapiya və manual terapiya.

Medikamentoz terapiya. Medikamentoz müalicənin əsas vəzifəsi ağrı sindromunun aradan qaldırılması və gərgin əzələlərin boşaldılmasından ibarətdir. Bu məqsədlə analgetiklər, qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatlar, miorelaksantlar tətbiq edilə bilər. Xəstəliyin uzunmüddətli gedişatında diskomfortu və əsəbiliyi azaldan, psixo-emosional fonu normallaşdıran antidepressantlar da istifadə oluna bilər.
Manual terapiya. Manual terapiya zamanı həkim əlləri ilə iltihablanmış zonaları işləyir, əzələləri məşq etdirir, onların qidalanmasını bərpa edir, triger nöqtələri dartaraq və sıxaraq onların normal tonusunu qaytarır. Həmçinin mütəxəssis tədricən daha hərəkətli olan sümük və oynaqları işləyir.
Fizioterapiya. Triger nöqtələrə fizioterapevtik təsir əzələ liflərinin zədələnmə zonasında mübadilə proseslərini aktivləşdirir, onların funksional fəallığını bərpa edir. Maqnitoterapiya, lazer terapiyası, zərbə-dalğa terapiyası, elektroforez kimi prosedurlar ağrını azalda bilər, lakin onların sübut bazası məhduddur; əsas yeri müalicəvi məşqlər və dartılma hərəkətləri tutur.
İynə-refleksoterapiya. İynə-refleksoterapiya zamanı mütəxəssis əzələlərin iltihablanmış sahəsini nazik steril iynə ilə diqqətlə deşir. Prosedur zamanı zədələnmiş yerə qan axını güclənir, gərgin əzələlər isə tədricən boşalır. Bu üsulun sübut bazası məhduddur və o, əsas müalicəyə əlavə kimi istifadə olunur.

Cərrahi müalicə

Konservativ müalicə nəticəsiz qaldıqda bəzi hallarda yüksəktezlikli (radiotezlikli) denervasiya tətbiq oluna bilər. Miofassial sindromda bu üsulun sübut bazası məhduddur və o, standart müalicəni əvəz etmir.

Bu əməliyyat malinvaziv cərrahi müdaxilədir, məqsədi – əzələ liflərinin zədələnmiş sahəsinin baş beynə ağrı informasiyası aparan sinirlərini «söndürməkdir». Bunun üçün həkim əzələ sahəsini lokal keyləşdirir, sonra isə elektrodlu xüsusi iynələr yeridir. Yüksək tezlikli elektrik cərəyanının yaratdığı istiliyin təsiri altında ağrılı sahədəki sinir uclarının dağılması baş verir və ağrı azalır.

Operativ təsirin effekti bir neçə aydan bir ilədək davam edə bilər, lakin fərdi olaraq fərqlənir. Bu müddət ərzində də müalicəvi məşqləri və provokasiyaedici amillərin aradan qaldırılmasını davam etdirmək lazımdır.

Reabilitasiya

Miofassial ağrı sindromu xroniki patologiyadır. Ağrının müalicədən sonra belə uzun müddət qayıtmaması üçün müəyyən qaydalara əməl etmək lazımdır:

Duruşa nəzarət etmək (əyilməmək), uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmaqdan qaçmaq.
Fəal həyat tərzi sürmək, idmanla məşğul olmaq, təmiz havada gəzmək.
Vaxtında həkimlərə müraciət etmək və istənilən sümük-əzələ xəstəliklərini aradan qaldırmaq.
Peşə fəaliyyətini düzgün təşkil etmək, əmək və istirahət rejiminə əməl etmək.
Balanslaşdırılmış qidalanmaq, artıq bədən çəkisinin toplanmasına yol verməmək.

Profilaktika

Miofasial ağrı sindromunun profilaktikası

Miofasial ağrı sindromunun xüsusi profilaktikası yoxdur, lakin əzələlərin həddindən artıq yüklənməsinin qarşısını almaqla onun yaranma və təkrarlanma riskini azaltmaq mümkündür.

Uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmayın: kompüter arxasında işlədikdə hər 30–60 dəqiqədən bir qısa fasilə verin, boyun və çiyin əzələlərini dartın.
İş yerini düzgün təşkil edin: monitor göz səviyyəsində, dirsəklər dayaqda, ayaqlar yerə tam söykənmiş olmalıdır.
Müntəzəm məşq edin: dartılma məşqləri, üzgüçülük, yeriş və duruşu saxlayan əzələləri möhkəmləndirən məşqlər ən faydalıdır.
Ağırlığı iki əllə, bədənə yaxın tutaraq daşıyın, çantanı daim eyni çiyində gəzdirməyin.
Yuxu rejiminə riayət edin: pis yuxu ağrı həssaslığını artırır.
Stressin idarə olunması və rahatlama üsulları əzələ gərginliyini azaltmağa kömək edir.
Duruş pozğunluqlarını, ayaqların uzunluğundakı fərqi və yastıpəncəliyi ortopedin tövsiyəsi ilə korreksiya edin.

Yadda saxla!

Nevroloqlar xəbərdarlıq edir ki, əgər sizi səbəbi bilinməyən «qəribə» ağrı dəfələrlə narahat edirsə, mümkün qədər tez mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır. Yalnız oxşar xəstəlikləri istisna edən ətraflı müayinə miofassial ağrı sindromunun düzgün diaqnozunu qoymağa imkan verəcək. Bu patologiya ümumi vəziyyəti tam normallaşdıra bilən spesifik baza müalicəsi tələb edir.

Əlaqəli Xəstəliklər

Konsultasiya alın

Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.

Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:

*1103

Miofasial ağrı sindromu

Xəstəlik haqqında

Səbəbləri

Klinik mənzərə

Xəstəliyin simptomları

Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?

Özünüzü müalicə etməyin

Mütləq həkimə müraciət edin

Müalicəni təxirə salmayın

Diaqnostika