Qolda ağrı insanın əmək qabiliyyətinə təsir edən və ağır xəstəliklərin inkişafının ilk əlaməti ola bilən simptomdur. Bu səhifədə qolda ağrının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah İnfeksionist Kardioloq Mammoloq Nevroloq Onkoloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Qolda ağrı insanın əmək qabiliyyətinə təsir edən və ağır xəstəliklərin inkişafının ilk əlaməti ola bilən simptomdur. Hislərin dəqiq yerləşməsindən asılı olmayaraq — çiyindən barmaqların ucuna qədər — xəstə həkimə müraciət etməli və diaqnostikadan keçməlidir.
Növləri
Qolda ağrının vahid təsnifatı yoxdur, lakin əlaməti müxtəlif xüsusiyyətlərinə görə ayırmaq mümkündür.
Xarakterinə görə aşağıdakı ağrı növləri fərqləndirilir.
- Sızıltılı: adətən iltihab və degenerativ-distrofik proseslərlə əlaqəlidir.
- Həssaslığın itməsi ilə müşayiət olunan: travma və tunel sindromu, nevroloji xəstəliklər zamanı sinirin sıxılmasının nəticəsidir.
- Kəskin: osteoporoz, nevropatiya zamanı, həmçinin ürək-damar hadisələrində riski daha yüksək olan travmalarda daha çox rast gəlinir.
- Güclü: əksər hallarda oynaqların zədələnməsi ilə bağlıdır.
Yerləşməsinə görə aşağıdakı variantlar ayırd edilir.
- Ətrafın bütün uzunluğu boyunca: çiyindən barmaqlara qədər yayılan diskomfort boyun osteoxondrozundan, fəqərəarası disklərin yırtığı və protruziyasından, boyun travmalarının nəticələrindən xəbər verə bilər.
- Çiyin nahiyəsində: dirsək oynağının zədələnməsi travma və artrozda baş verə bilər.
- Bilək nahiyəsində: əlin innervasiyasını təmin edən sinir liflərinin sıxılması ilə gedən tunel sindromunun və oxşar gedişli bir sıra xəstəliklərin tez-tez rastlanan əlamətidir.
Müayinə zamanı müəyyən edilə bilən zədələnmiş toxuma növünə görə ağrının səbəbi aşağıdakı strukturların patologiyaları ilə bağlı ola bilər:
- Vətərlər;
- Bağlar;
- Əzələlər;
- Sümüklər.
Ağrı yalnız bir qolda və ya hər iki qolda yerləşə bilər ki, bu da mühüm klinik əlamətdir; digər əlamətlərlə müşayiət oluna və ya təcrid olunmuş şəkildə keçə bilər.
Səbəbləri
Ağrının fizioloji səbəbləri qıcıqlandırıcıya və ya artmış yükə təbii reaksiya ilə bağlıdır — məsələn, kompüterdə uzun fasiləsiz yazıdan sonra. Simptom həmçinin rahat olmayan pozada yatmaqla əlaqəli ola bilər: insan qollarını başının arxasına atdıqda və ya yan üstə uzanarkən ətrafı bədəninin altında saxladıqda.
Qolda ağrı sindromunun ən tez-tez rast gəlinən səbəbləri:
- travmalar;
- oynaq patologiyaları;
- onurğa xəstəlikləri;
- nevroloji pozğunluqlar.
Əks olunan (irradiasiya edən) ağrılar ürək, həzm sistemi orqanları və ağciyər xəstəliklərində yarana bilər.
Müayinə ağrı sindromuna səbəb ola biləcək ciddi kənaraçıxma aşkarlamırsa, söhbət psixosomatik və ya somatoform pozğunluqlardan gedir. Pasiyentlər çox vaxt simptomun yaranmasını və ya güclənməsini müəyyən hallarla — stress, həyəcanla əlaqələndirir. Bədənin emosiyalara reaksiyası əzələ tonusunun artması ilə müşayiət olunur: insan qolunun daim gərgin olduğunu anlamaya bilər, lakin zamanla bu, spazma və səciyyəvi ağrıya gətirib çıxarır.
Simptomla üzləşmə riski intensiv idmanla məşğul olanlarda və ya əksinə, azhərəkətli həyat tərzi sürənlərdə, həmçinin işdə qollarını yükləyənlərdə — yükdaşıyanlarda, katiblərdə, musiqiçilərdə daha yüksəkdir.
Vacibdir: sol qolda ağrı döşdə sıxıcı ağrı, təngnəfəslik, soyuq tər və ya ürəkbulanma ilə birləşirsə, dərhal təcili yardım çağırmaq lazımdır — bu, miokard infarktının təzahürü ola bilər.
Diaqnostika
Qolda ağrının dəqiq səbəbini müəyyən etməyə müayinə kömək edir. İlk qəbulda mütəxəssis aşağıdakı sualları verəcək:
- Ağrı nə qədər tez-tez yaranır;
- Narahatlıq ilk dəfə nə vaxt yaranıb;
- Qollara yüklənmə ilə ağrılı hislər arasında əlaqə varmı.
Həkim anamnezi öyrənir, əvvəllər hansı xroniki patologiyaların diaqnoz qoyulduğunu, hansı ağırlaşdırıcı irsi amillərin məlum olduğunu öyrənir. Müayinə mərhələsində dəri örtüklərinin vəziyyətini öyrənir, oynaqların deformasiyasının və ödemlərin olub-olmadığını yoxlayır, ətrafların hərəkətliliyini qiymətləndirir, habelə nevroloji testlər (Tinel, Durkan) aparır.
Əldə olunan məlumat əsasında xəstəyə müayinələrə yönləndirmə siyahısı verilir, o cümlədən maqnit-rezonans tomoqrafiya (MRT), kompüter tomoqrafiya (KT), döş qəfəsinin rentgeni, elektroneyromioqrafiya (ENMQ), limfa düyünlərinin USM-si, süd vəzilərinin USM-si, yumşaq toxumaların USM-si, ürəyin USM-si, dirsək oynağının rentgeni, çiyin oynağının rentgeni, bilək oynağının rentgeni və döş onurğasının rentgeni.
Diaqnostika sümük-əzələ strukturlarını qiymətləndirməyə, törəmələri aşkar etməyə, həmçinin laborator müayinələrin nəticələrinə görə iltihab markerlərini, revmatik xəstəlikləri, birləşdirici toxumanın sistemli patologiyalarını görməyə imkan verir. Təcili hallarda EKQ və daxili orqanların USM-si aparıla bilər, çünki kəskin patologiyalarda ağrı qola yayıla bilər — döş qəfəsində sıxıcı ağrı, nəfəs darlığı və ya soyuq tər ilə müşayiət olunan qol ağrısı ürək tutmasının əlaməti ola bilər və belə halda dərhal təcili yardım çağırmaq lazımdır.
Müalicə
Təyinat xəstəliyin səbəbindən və vəziyyətin ağırlıq dərəcəsindən asılıdır və aşağıdakı üsulları əhatə edir.
- Dərman müalicəsi: preparatların qəbulu ağrı sindromunu aradan qaldıra, ödemi azalda, həmçinin əsas patoloji prosesə təsir edə bilər.
- Cərrahi müalicə: yeni törəmələrdə, vətər zədələnmələrində, bəzi travma növlərində təyin olunur.
- İmmobilizasiya: travmalarda və toxumanın ağırlaşmasız bərpası üçün cərrahi müdaxilədən sonra gips və ya şina ilə oynaqların hərəkətliliyinin müvəqqəti məhdudlaşdırılmasından ibarətdir.
- Digər üsullar: masaj, fizioterapevtik prosedurlar, müalicəvi bədən tərbiyəsi, pəhriz terapiyası, həmçinin stresə qarşı dözümlülük vərdişini inkişaf etdirmək və əzələ hipertonusunu aradan qaldırmaq üçün psixoterapevt konsultasiyaları (bədənyönümlü psixoterapiya istiqaməti).
Qolda ağrının kompleks müalicə proqramını tərtib edərkən həkim əlamətin yaranma səbəbini nəzərə alır və gələcəkdə residivin qarşısını almağa kömək edən tövsiyələr verir.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Vaxtında müalicə olunmayan istənilən xəstəlik proqressivləşir, buna görə diskomfort daha da güclənir. Ağrı sindromu iltihab prosesi ilə müşayiət olunarsa, xəstə immun sistemə artan yüklə üzləşir ki, bu da autoimmun xəstəliklərə, allergiyalara və ya tez-tez infeksiyalara gətirib çıxara bilər. Dayaq-hərəkət sistemi xəstəliklərində və ağırlaşmış travmalarda xəstənin fəallığı davamlı əlilliyə qədər məhdudlaşa bilər. Miokard infarktı, pnevmoniya, vərəm zamanı yardımın olmaması letal nəticəyə səbəb ola bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Dar ixtisaslı həkimə yönləndirmə və göstərilən müayinələr üçün ilkin konsultasiyanı terapevt keçirə bilər. Müayinə mərhələsində aşkar edilən xəstəliyin müalicəsini aparır:
Yadda saxla!
Qollarda ağrı yüksək yük nəticəsində yarana bilər — insan gün ərzində istənilən hərəkəti qollarla yerinə yetirir. Buna görə adətən masaj və istirahət narahatlığın tamamilə itməsi üçün kifayət edir.
Xoşagəlməz hisslər saxlanılırsa, hansı toxuma strukturlarının problemdən xəbər verdiyini anlamaq lazımdır: əzələlər, oynaqlar, sümüklər, yoxsa vətərlər; həmçinin səbəbin ətrafın özündə olduğunu, yoxsa bədənin digər zonalarından əks olunduğunu müəyyən etmək lazımdır.
Müasir təbabətdə diaqnostika çox vaxt aparmır — adətən 2–3 müayinə kifayət edir.
Suallar və cavablar
Ürək-damar hadisələrində adətən zəiflik, dərinin solğunluğu və tərləmə, qan təzyiqinin azalması və ya artması müşahidə olunur. Lakin bəzi xəstələrdə infarktın əlamətləri tamamilə olmaya bilər, ya da sol qolda ağrı yeganə klinik əlamət olur. Həkimlə məsləhətləşmədən və EKQ çəkilmədən ürək xəstəliklərini digərlərindən ayırmaq çox çətindir. Sinə ağrısı sol qola, çənəyə və ya kürəyə yayılırsa, dərhal təcili yardım çağırmaq lazımdır.
Diskomfort ciddi toxuma zədələnməsi və ya xroniki xəstəliyin kəskinləşməsi ilə bağlı deyilsə, adətən ağrını dərman vasitəsilə yüngülləşdirmək kifayət edir. Hamam və masaj, isti vanna qəbulu səmərəli üsullar hesab olunur.
