Trixomoniaz Trichomonas vaginalis parazitinin törətdiyi cinsi yolla ötürülən infeksiyadır. Qadınlarda vaginal ifrazat və diskomfort yarada, kişilərdə isə çox vaxt simptomsuz keçə bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Trixomonoz
- trichomoniasis
Xəstəlik haqqında
Trixomonadalar əsasən insanın sidik-cinsiyyət traktını zədələyir. Xarici mühitdə onlar qısa müddət yaşayır, qaynadıldıqda və ya antiseptik vasitələrin təsiri altında məhv olur, qurumaya qarşı həssasdır, yüksək rütubət şəraitində – alt paltarında, vannada, unitaz oturacağında – 45 dəqiqəyə qədər yaşaya bilirlər.
Trixomoniazla daha çox qadınlar xəstələnir, kişilərdə isə əsasən asimptomatik gedir. Alimlər infeksiya daşıyıcılığı ilə qadınlarda uşaqlıq boynu xərçənginin inkişafı arasında əlaqə aşkar ediblər. Bundan başqa, trixomonadalarla “qonşuluq” tez-tez digər infeksiyalarla müşayiət olunur və QİÇS-lə yoluxma riskini artırır.
Səbəbləri
Trixomoniazın bilavasitə səbəbi birhüceyrəli qamçılı ibtidai canlı olan trixomonadadır. Mikroorqanizmin xarakterik xüsusiyyətləri bunlardır:
- xarici mühitdə davamsızlıq;
- hərəkət etmə qabiliyyəti (qamçılar hesabına);
- epitel hüceyrələri altında “gizlənmək” bacarığı (bu, yaxma mikroskopiyasında diaqnostikanı çətinləşdirir);
- insan orqanizminin şəraitinə əla uyğunlaşma.
İbtidai canlının ən geniş yayılmış növü vaginal trixomonada, yəni Trichomonas vaginalis-dir, xəstəliyin urogenital formasının törədicisi budur.
İnfeksiyanın ötürülməsinin əsas yolu cinsi yoldur. Nadir hallarda intranatal yol – doğuş zamanı yoluxmuş anadan uşağa keçmə mümkündür. İstisna hallarda məişət-kontakt yolu ilə – çimmək üçün su, sabun, dəsmal vasitəsilə yoluxma mümkündür.
Yoluxma riskini artıran amillər:
- nizamsız cinsi həyat;
- prezervativ istifadə etmədən cinsi əlaqə;
- uşaqlıq boynunun atrofiyası;
- insanda qeyri-spesifik və xüsusilə spesifik infeksiya (xlamidioz, kandidoz, genital herpes və digərləri) ilə törənmiş cinsiyyət yollarının iltihabi xəstəliklərinin olması;
- immunçatışmazlıqlar (xüsusilə QİÇS).
Təsnifat
BXT-10-a əsasən, trixomoniazın 3 növü mövcuddur:
- uroqenital, vaginal trixomonada (Trichomonas vaginalis) tərəfindən yaranan;
- digər lokalizasiyalı;
- dəqiqləşdirilməmiş.
Xəstəliyin ikinci və üçüncü növlərini daha çox bağırsaq (Pentatrichomonas hominis) və ağız (Tr. Tenax) trixomonadaları yaradır.
Klinik mənzərə
Xəstəliyin inkubasiya dövrü 2 gündən 2 aya qədərdir. Yaxşı immunitet olduqda yoluxma əlamətləri bu müddət keçdikdən sonra da özünü göstərməyə bilər. Düzgün müalicə olmadan trixomoniaz xronikiləşir və illərlə remissiya dövrləri ilə zəif ifadə olunmuş kəskinləşmə dövrlərinin növbələşməsi ilə inkişaf edə bilər.
Kəskin trixomoniaz üçün aşağıdakılar xarakterikdir:
- sidik ifrazı pozğunluqları (tez-tez sidiyə getmə tələbatı, spazmlar, sidik ifrazı zamanı kəsici xarakterli ağrı);
- cinsiyyət orqanları nahiyəsində yanma və qaşınma;
- qadınlarda cinsiyyət yollarından, kişilərdə isə uretradan bol köpüklü, selikli-irinli, xoşagəlməz qoxulu ifrazatlar; sonuncularda onlar daha çox sünnət dərisi altında toplanır və quruyaraq diskomfort yaradır; bəzən sidik ifrazının əvvəlində xəstə iri selikli-irinli damcının olduğunu qeyd edir;
- zədələnmiş orqanların selikli qişasında sıyrıqlar və eroziyalar; genitallarda onlar qaşınma və sonrakı qaşımaq nəticəsində yaranır.
Kişilərdə trixomoniaz daha çox uretrit şəklində təzahür edir, lakin prostatitə keçmə meyli var. Prostat zədələnməsinin simptomları anal keçid nahiyəsində xoşagəlməz sıxıcı və çəkici hisslər, ereksiya pozğunluqları, libidonun azalmasıdır.
Qadınlarda trixomoniaz uşaqlıq və artımların iltihabına səbəb ola bilər ki, bu da menstruasiya tsiklinin pozulması, qarnın aşağı hissəsində çəkici, sızıldayıcı xarakterli ağrı ilə təzahür edir.
Əgər patologiya abses formalaşması ilə ağırlaşarsa, onun lokal təzahürlərinə orqanizmin ümumi intoksikasiya əlamətləri – zəiflik, baş ağrısı, bədən hərarətinin yüksəlməsi əlavə olunur.
Xəstəliyin xroniki forması zəif immun cavabı nəticəsində, həmçinin düzgün olmayan müalicə və ya xəstənin həkimə müraciət etməməsi zamanı yaranır. Simptomlar dövri olaraq, ən çox yorğunluq, stress, soyuqlama, somatik xəstəliklər fonunda ortaya çıxır və zəif ifadə olunur.
Kişilərin əksəriyyətində trixomoniaz asimptomatik gedir, bu zaman insan özünü yaxşı hiss edir, probleminin fərqinə varmır və cinsi partnyorunu aktiv şəkildə yoluxdurur. Bunun qarşısını almağa müntəzəm profilaktik uroloq müayinələri kömək edəcək, şübhəli hallarda həkim xəstəyə CYBX (cinsi yolla bulaşan xəstəliklər) üçün müayinə təyin edəcək.
Bəzən bu xəstəlik ağırlaşmaların inkişafına səbəb olur:
- kişilərdə – epididimitə, prostatitə, doğuş funksiyasının azalmasına;
- qadınlarda – kiçik çanaq orqanlarının iltihabi xəstəliklərinə, boru sonsuzluğuna, hamiləlik dövründə isə – vaxtından əvvəl doğuşa və az çəkili uşağın doğulmasına;
- yenidoğulmuşlarda – baş beyin absesinə və neonatal trixomonad pnevmoniyasına.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Trixomoniazın simptomatikası spesifik deyil: qaşınma, selikli qişaların qızarması, sidik-cinsiyyət yollarından ifrazat bir çox zöhrəvi infeksiyalar və uroginital traktın iltihabi xəstəliklərində müşahidə oluna bilər. Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün yaxma vermək lazımdır. Lakin trixomonadalar mikroskopiyada həmişə aşkarlanmır, buna görə də müayinənin “qızıl” standartı tədqiq olunan materialda (patoloji ifrazatda) törədicinin DNT-sini aşkarlayan PZR üsuludur. Bu test yüksək həssaslığa və spesifikliyə malikdir.
Qan analizi iltihabın intensivliyini və immunitetin fəaliyyət dərəcəsini qiymətləndirmək üçün aparılır.
Kiçik çanaq orqanlarının USM-i sidik kisəsinin, uşaqlıq borularının və endometriumun vəziyyətini müəyyən etmək üçün tələb olunur. Trixomoniazın digər infeksiyalarla assosiasiyasının yüksək riski səbəbindən xəstənin infeksion statusunun kompleks qiymətləndirilməsi tövsiyə olunur.
Müalicə
Trixomoniazdan xilas olmaq üçün cinsi partnyorlar eyni vaxtda müalicə olunmalıdır. Əks halda yeni müalicə olunmuş insanın təkrar yoluxması preparatların dayandırılmasından və cinsi əlaqələrin bərpasından qısa müddət sonra baş verəcək.
Trixomonadaların eradikasiyası üçün xəstəyə antiprotozoy vasitələr təyin edilir. Preparatı təsadüfi seçmək və ya əczaçının aptekdəki tövsiyəsi ilə qəbul etmək lazım deyil – məhz sizə lazım olan vasitəni yalnız səlahiyyətli həkim seçə bilər. Müasir sxemlərə görə preparat birdəfəlik və ya 7 günlük kurs şəklində qəbul edilir. Bu dövr ərzində xəstə cinsi əlaqələrdən çəkinməlidir.
Trixomoniaz PZR-diaqnostikasının mənfi nəticəsi əldə edildikdə müalicə olunmuş sayılır.
Reabilitasiya
Adekvat terapiyanın vaxtında başlanması ilə demək olar ki, bütün xəstələr tam sağalır. Trixomoniazın ağırlaşmış formalarını keçirmiş şəxslər residivin və ya xəstəliyin mənfi nəticələrinin vaxtında diaqnostikası üçün ginekoloqun (qadınlar) və ya uroloqun (kişilər) dinamik müşahidəsi altında olmalı, dövri olaraq müayinədən keçməlidirlər.
Təcrübəli həkimlər və mehriban tibbi heyət xəstənin mərkəzdə qalmasını maksimum rahat və məhsuldar edəcək.
Profilaktika
Trixomoniazın spesifik profilaktikası hazırlanmayıb.
Bu, eləcə də digər cinsi yolla keçən infeksiyaların qeyri-spesifik profilaktikası aşağıdakılardan ibarətdir:
- yoxlanılmış partnyorla monoqam cinsi həyat;
- digər hallarda – prezervativdən istifadə etməklə cinsi əlaqə;
- müntəzəm profilaktik müayinələr;
- uroqenital traktın xəstəliklərinin vaxtında müalicəsi;
- orqanizmin ümumi müdafiə qüvvələrinin dəstəklənməsi.
Yadda saxla!
Yoxlanılmamış partnyorla cinsi əlaqə trixomoniaz və digər CYBX-lə (cinsi yolla bulaşan xəstəliklərlə) yoluxmaya səbəb ola bilər. Baryer kontrasepsiya vasitəsindən – prezervativdən istifadə yoluxma ehtimalını azaldır. Lakin bu belə tam qorunma zəmanət vermir, çünki trixomonadalar aralıq nahiyəsi nahiyəsində ola bilər, bədənin qorunmayan sahələrinə düşə bilər.
Məhz buna görə də risk qrupuna daxil olan şəxslər (aktiv cinsi həyat sürən, təsadüfi cinsi əlaqələri olan) dövri olaraq CYBX-ə və xüsusilə trixomoniaza görə müayinədən keçməlidirlər. Həmçinin profilaktik müayinələrə hamiləlik planlaşdıran cütlüklər və hamilə qadınlar ehtiyac duyur – onlara hamiləliyin bütün dövrü ərzində cinsi infeksiyalara görə üç dəfə müayinə aparılır.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin səbəbi və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Mioma aşkarlandı: əməliyyat mütləqdirmi?
Mioma diaqnozu hər zaman əməliyyat demək deyil. Qərar şikayətlərinizə, müayinə nəticələrinə və gələcək hamiləlik planınıza uyğun verilir.
İstiqamət: Ginekologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Hər ay təkrarlanan ağrı: nə vaxt müayinə lazımdır?
Aybaşı ağrısı geniş yayılsa da, güclü və həyatınızı məhdudlaşdıran ağrını araşdırmaq lazımdır. Ağrının necə dəyişdiyi müayinə üçün vacib…
İstiqamət: Ginekologiya
Aybaşı gecikir: səbəbi yalnız hamiləlikdirmi?
Aybaşının gecikməsi həmişə hamiləliklə bağlı olmur. İlk addım hamiləlik ehtimalını yoxlamaq, sonra gecikmənin təkrarlanmasını və yanaşı əlamətləri qiymətləndirməkdir.
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
