Axillobursit ahilles vətəri nahiyəsində lokalizə olunmuş oynaq kisəsinin iltihabi zədələnməsidir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Retrokalkaneal bursit
- Axilles vətəri bursiti
Xəstəlik haqqında
Ahilles vətərinin daban sümüyünə bitişməsi birbaşa deyil, oynaq kisələri ilə təmin edilir. Bu nahiyədə onların 2-si var – ön və arxa. Birincisi vətər lifləri və daban sümüyü ilə, ikincisi – vətər lifləri və dəri ilə hüdudlanıb. Kisələr aktiv və passiv hərəkətlər zamanı vətərlərin sürüşməsini yüngülləşdirir. Daxildən onlar sürtkü rolunu oynayan mayelə doludur.
Axillobursit geniş yayılmış xəstəlikdir. Bursitlərin strukturunda ahilles vətəri oynaq kisəsinin iltihabı dördüncü yeri tutur, yalnız dirsək, diz və çiyin bursitinə güzəşt edir. Xəstəlik ən çox fiziki aktiv insanlarda və idmançılarda rast gəlinir. Yaş pikı 25-45 yaşa düşür. Gender xüsusiyyətlərinə görə risk qrupunu kişilər təşkil edir.
Əsas simptomlar baldırın arxa səthində, dabana yaxın nahiyədə ödem, ağrı və qızarmadır. Aktiv iltihab zonasında dərinin lokal temperaturu yüksəlib. İltihabi proses və onu müşayiət edən ağrı tam dəyərli gəzişi mümkünsüz edir (ayağa söykəndikdə ağrılı hislər xüsusilə intensiv olur). Xəstəliyin xroniki forması birləşdirici toxuma dəstələrinin ikincili degenerasiyasına gətirib çıxarır ki, bu da sonrakı vətər dəstəsi cırılmasının inkişaf ehtimalını artırır.
Diaqnoz klinik simptomatika, vizuallaşdırıcı müayinə məlumatları və laborator diaqnostika nəticələri əsasında qoyulur.
Axillobursitin müalicəsi zədələnmiş oynağın hərəkətsizliyinin təmin edilməsindən, medikamentoz dəstəkdən və bu tədbirlərin effektsizliyində – ahilles vətəri oynaq kisəsinin iltihablanmış kisəsinin çıxarılmasından ibarətdir. Kəskin bursitin müalicəsi xroniki prosesin müalicəsinə nisbətən daha tez nəticəyə nail olmağa imkan verir. Kəskin iltihab adətən tam sağalma ilə başa çatır.
Səbəbləri
Axillobursitin yaranma səbəbləri ahilles vətərinə artmış yüklə əlaqədardır. Son dərəcə nadir hallarda xəstəlik yaxınlıqdakı oynaqdan patoloji prosesin ikincili keçməsi ilə şərtlənir. Xaricdən yoluxma, məsələn dəridəki iltihablanmış yaralar zamanı, axillobursitin səbəbi kimi son dərəcə nadir hallarda rast gəlinir.
Ayaq axillobursitinin risk amilləri aşağıdakılar ola bilər:
- Idmanla məşğul olmaq – xüsusilə yüngül atletika, futbol, balet, rəqslə məşğul olan insanlar meylliyə malikdir;
- Piylənmə – orqanizmdə artıq yağ toxumasının olması aşağı ətraflara artmış yük yaradır ki, oynaq kisələri həmişə buna dözə bilmir;
- Keyfiyyətsiz ayaqqabı geyinmək – hündür daban və dabana sərt dayaq təhlükə yaradır;
- Autoimmun xəstəliklər – ən çox predispozisiya edici amil revmatoid artritdir;
- Daban və ayaq biləyi oynağı nahiyəsində dərinin travmatik zədələnmələri – dəridəki yaralar patogen mikroorqanizmlərin giriş qapısı ola bilər;
- Yaxınlıqda irinli ocaqların olması – ən təhlükəlisi abses, flegmona, furunkul və digərləridir.
Sadalanan amillərdən biri və ya bir neçəsi oynaq kisəsi nahiyəsində iltihabi prosesin inkişafına gətirib çıxara bilər. Bu, seroz mayenin həcminin artmasına gətirib çıxarır. Əgər immun sistemi aktivləşir və aseptik iltihabın öhdəsindən gəlirsə, sağalma baş verir. Əgər irintörədici flora qoşularsa, seroz iltihab irinli iltihaba keçir. Bəzən proses xroniki gediş ala bilər. Bu halda kisənin divarlarında fibrin toplanır ki, bu da yapışmaların əmələ gəlməsinə və kisənin funksional vəziyyətinin pozulmasına gətirib çıxarır. Bu, xəstəliyin residivlərinə meyllilik yaradır.
Təsnifat
Xəstəlik kəskin və xroniki gedişə malik ola bilər.
Patoloji proses lokalizasiyaya görə 2 növə bölünür:
- Birtərəfli – sağ tərəfli və ya sol tərəfli;
- Ikitərəfli.
İltihabi prosesin xarakterinə görə xəstəlik olur:
- Seroz – ən tez-tez rast gəlinən variant;
- Irinli – bu variant nadir hallarda rast gəlinir;
- Hemorragik – travmadan sonra kisə boşluğuna qansızma müşahidə olunduqda inkişaf edir.
Patoloji prosesə hansı kisənin cəlb olunduğundan asılı olaraq ön axillobursit (Albert xəstəliyi) və arxa axillobursit fərqləndirilir.
Klinik mənzərə
Axillobursitin simptomlarına adətən aşağıdakı təzahürlər daxildir:
- Dabanın bir qədər yuxarısında ağrılı hislər;
- Oynaqda hərəkət zamanı və ya sıxıcı ayaqqabı geyinərkən ağrının güclənməsi;
- Zədələnmə zonasında dərinin lokal temperaturunun yüksəlməsi;
- Daban nahiyəsində dərinin yüngül ödemi və qızarması – ön formada ödem millik forma alır, bu zaman çıxıntı vətərin yanlarında olur, arxa formada isə şişkinlik vətərin arxasında lokalizə olunub uzunsov görünüşə malikdir.
Zədələnmə zonasını əllədikdə əlləmə zamanı güclənən ağrılıq aşkar edilir.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Sağ və ya sol baldırın axillobursit diaqnostikası klinik statusun qiymətləndirilməsindən əlavə aşağıdakı üsulları əhatə edə bilən kompleks müayinəyə əsaslanır:
- Ahilles vətərinin ultrasəs skanlaşdırılması – ödem, kalsium daxilolmaları, bursanın ölçülərinin artması aşkar edilir;
- Ayaq biləyi oynağının maqnit-rezonans tomoqrafiyası – qat-qat skanlar yumşaq toxuma strukturlarının vəziyyətini ətraflı qiymətləndirməyə imkan verir;
- Rentgenoloji müayinə – üsul yalnız bitişik sümüklərin bütövlüyünün pozulmasını aşkar etməyə imkan verir (bursanın iltihabi zədələnməsinin diaqnostikasında üsul az informativdir).
Aktiv iltihab dövründə qanda leykositlərin artmış səviyyəsi və eritrositlərin probirka dibinə sürətlənmiş çökməsi aşkar edilir.
Müalicə
Axillobursitin müalicəsi həm konservativ tədbirlərlə, həm də operativ yolla aparıla bilər. Müalicə taktikasının seçimi patoloji prosesin mərhələsi və iltihabın aktivliyi ilə müəyyən edilir.
Xəstəliyin aktiv mərhələsində zədələnmiş ətrafa istirahət təmin etmək vacibdir. Bunun üçün adətən gips longeta qoyulur. Ağrının kəsilməsi üçün qeyri-steroid iltihab əleyhinə vasitələr istifadə olunur. Bəzi hallarda oynaq kisəsinin boşluğuna aktiv iltihabı bloklamağa kömək edən kortikosteroid preparatlar yeridilir. Ayaq biləyinin vəziyyəti yaxşılaşdıqca kompleks terapiyaya fizioprosedurlar qoşulur.
Cərrahi müalicə
Axillobursitdə əməliyyat konservativ terapiyanın effektsizliyində aparılır. Cərrahi müdaxilənin həcmi iltihabi prosesin xarakterindən asılıdır.
- İrinli iltihab inkişaf etdikdə oynaq kisəsinin açılması, onun sanasiyası və drenajı aparılır. Eyni vaxtda geniş spektrli antibiotiklər təyin olunur.
- Zədələnmiş kisənin çıxarılması. Bundan sonra vətərin bütövlüyü bərpa olunur və gips sarğısı qoyulur.
- Daban sümüyünün osteotomiyası. Bu əməliyyat variantı Haqlund anomaliyasında aparılır, bu zaman daban sümüyü öz böyüməsi hesabına kisəyə mexaniki təzyiq göstərir.
Reabilitasiya
Əməliyyatdan dərhal sonra ayaq müəyyən müddət gipsdə olur, sonra onun sabitliyini yaxşılaşdırmaq üçün teypləmə aparıla bilər. Reabilitasiya mərhələsində ayaq biləyi oynağının funksionallığını bərpa etməyə kömək edən fizioterapiya üsulları da faydalıdır.
Profilaktika
Axillobursitin profilaktikası aşağıdakı qaydalara əməl edilməsinə əsaslanır:
- Rahat sıxmayan ayaqqabı geyinmək, bu zaman daban hündürlüyü 3-4 sm-dən çox olmamalıdır;
- Ortopedik taban astarlarından istifadə etmək;
- Peşəkar idmanla məşğul olarkən ayaq biləyini teypləmək.
Yadda saxla!
Axillobursit diaqnozunun qoyulması təcrübəli travmatoloq-ortoped üçün çətinlik törətmir. Tipik simptomatika və vizuallaşdırıcı müayinə üsullarının məlumatları ayaq biləyi nahiyəsindəki ağrının səbəblərini anlamağa kömək edəcək. Həkimə nə qədər tez müraciət etsəniz, iltihabi prosesin öhdəsindən bir o qədər tez gəlmək və aktiv hərəkət sevincini qaytarmaq mümkün olacaq.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Xəstəliyin diaqnostikası və müalicəsi ilə travmatoloq-ortoped məşğul olur.
Xroniki iltihabi prosesin ağırlaşması vətər dəstəsinin cırılması ola bilər. Oynaq kisəsinin irinləməsinin inkişafında prosesin daban sümüyünə yayılaraq osteomielitin inkişafı və ayaq biləyi oynağına yayılaraq irinli artritin formalaşması mümkündür.
Mövzu üzrə məqalələr
Travmatologiya-ortopediyada müasir müalicə metodları
Müasir təbabət dayaq-hərəkət aparatının müxtəlif travmalarının və xəstəliklərinin müalicəsində böyük uğurlar qazanır. Elm yerində saymır, yeni işləmələr və…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Axilles vətərinin qırılması
Axilles vətərinin qırılmaları ortopediyada nadir hal deyil. Ən çox belə zədə idmançılarda (futbolçularda, qaçışçılarda, tennisçilərdə, gimnastlarda və b.)…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Ayaqdakı çıxıntını necə aradan qaldırmaq olar?
Ayağın baş barmağındakı «sümükcik» deformasiyası qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bu xəstəlik təkcə pəncənin formasını pozmur…
İstiqamət: Podologiya
Podoloq: bu mütəxəssis nə ilə məşğul olur?
Podologiya mərkəzində çalışan podoloq mütəxəssisləri dırnaq lövhələrinin patologiyalarına aid geniş spektrli problemləri həll edirlər, ilk növbədə bunlar:
İstiqamət: Podologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
