Hemorrajiya vaskuliti — dəri və daxili orqanların kapilyarlarının divarlarının iltihabı ilə təzahür edən geniş yayılmış immun xəstəlikdir. Bu zədələnmənin xarakterik xüsusiyyəti kiçik damarların divarlarının destruksiyasına səbəb olan immunokompleks mexanizmdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Şenlein-Henox xəstəliyi
- IgA-vaskuliti
Xəstəlik haqqında
Həmçinin Şenleyin-Genox xəstəliyi kimi tanınan hemorrajiya vaskuliti — kiçik qan damarlarını (kapilyarlar, arteriollar və venullar) zədələyən sistemli iltihabi xəstəlikdir. Patoqenezinin əsasını dəri, oynaqlar, mədə-bağırsaq traktı və böyrəklər daxil olmaqla müxtəlif orqanların damar divarlarında IgA tərkibli immun komplekslərin çökməsi təşkil edir.
Bu autoimmun pozğunluqda orqanizmin müdafiə sistemi səhvən öz toxumalarını yad kimi müəyyən edir və onlara hücum etməyə başlayır. Bu halda hədəf qan damarları olur ki, bu da iltihabi prosesi və onların bütövlüyünün pozulmasını təhrik edir.
Simptomların nəzərə alınmaması və vaxtında müalicənin aparılmaması sağlamlıq üçün ciddi fəsadların inkişafı ilə nəticələnə və hətta xəstənin həyatını təhlükə altına qoya bilər.
Hemorragik vaskulit (Şenleyin-Henox xəstəliyi) — sistem xəstəlikdir. HV-nin etiologiyası sonadək aydın deyil. Hesab olunur ki, patologiya bir neçə amilin təsiri altında inkişaf edir.
Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün həkimlər xəstəni müayinə edir, analizlərin nəticələri ilə tanış olurlar (adətən bunlar qanın və sidiyin ümumi və biokimyəvi analizləri, əlavə olaraq koaquloqramma və IgA səviyyəsidir). Bəzən vəziyyəti tam aydınlaşdırmaq üçün dəri/böyrək biopsiyası tələb oluna bilər.
Müalicə simptomatikdir. Yüngül gedişdə — QSİƏP, ağır gedişdə (xüsusilə böyrək zədələnməsi olduqda) — qlükokortikosteroidlər. Sürətlə proqressivləşən qlomerulonefrit və ya QKS-yə rezistentlik olduqda — immunosupressorlar (azatioprin, siklofosfamid).
Proqnoz və müşahidə — əksər hallarda qənaətbəxşdir. Xroniki böyrək çatışmazlığı da daxil olmaqla ağırlaşmaların vaxtında aşkar edilməsi və müalicəsi üçün müntəzəm nəzarət (sidik analizi, kreatinin) zəruridir, xüsusilə də (hər 3-6 aydan bir).
Səbəbləri
Hemorragik vaskulitin inkişafının konkret mexanizmləri tam aydınlaşdırılmamış olsa da, bu patologiyanı başlada bilən təkanverici amillər mövcuddur:
- İnfeksiyalar — bakterial, xüsusilə streptokokk mənşəli (A qrupları), və viruslu (parvovirus B19, adenoviruslar, hepatit virusları) təhrik edən amil ola bilər. Yoluxucu agent immun sistemini stimullaşdırır, bu da damar divarlarında immun komplekslərin əmələ gəlməsinə və çökəlməsinə gətirib çıxarır.
- Parazitar invaziyalar, məsələn toksokaroz və amebiaz.
- Dərman preparatları — bəzi dərmanlar, məsələn antibiotiklər (penisillin sırasından, sefalosporinlər), qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr (QSİƏV), AÇF inhibitorları, angiotenzin II reseptor blokerləri, xinin vaskulitin əlavə təsir kimi yaranmasına səbəb ola bilər.
- Müşayiət edən xəstəliklər — diabet, qaraciyər patologiyaları, oynaqların autoimmun zədələnmələri və mədə-bağırsaq traktında iltihabi proseslər.
- Tif, paratif, qızılca və qızılcaya qarşı peyvəndləmə irsi meyli olan insanlarda.
- Qida məhsullarına qarşı allergiyanın inkişafı çox vaxt yüksək allergen aktivliyə malik məhsulların, məsələn sitrus meyvələrinin, şokoladın, çiyələyin, yumurtanın və digər buna bənzər məhsulların qəbulu ilə bağlı olur.
- Genetik meyillilik — immun cavabın xüsusiyyətlərini müəyyən edən müəyyən genlərin mövcudluğu.
- Ətraf mühitin əlverişsiz şəraiti, o cümlədən soyuqlama, fiziki zədələr, həşərat dişləmələri, habelə müəyyən kimyəvi birləşmələrin təsiri allergik xəstəliklərin inkişafını, xüsusən genetik meyli olan insanlarda, təhrik edə bilər.
- Aşağı temperatur və rütubətin uzunmüddətli təsiri və ya, əksinə, günəş şüaları altında həddindən artıq qalma.
Hemorragik vaskulitin inkişafında, multifaktorlu bir xəstəlik olaraq, ayrı-ayrı səbəblərin payı hər bir fərdi halda xeyli dəyişə bilər. Xəstəlik müxtəlif amillərin mürəkkəb qarşılıqlı təsiri nəticəsində yaranır.
Əksər hallarda (70-80%) HV insanın bakterial və ya virus infeksiyasını keçirməsindən 2-4 həftə sonra özünü göstərir.
Təsnifat
Klinik mənzərə təzahürlərin polimorfizmi ilə səciyyələnir. Klassik simptom triadasına palpasiya olunan purpura (təzyiqdə itməyən səpgi, əsasən aşağı ətraflarda və sağrı nahiyəsində), artralgiya və ya artrit (daha çox diz və topuq oynaqlarının) və abdominal (qıcolmavari) bağırsaq ağrıları daxildir). Böyrək zədələnməsi qlomerulonefrit ilə təzahür edir, bu da yüngül hematuriya və proteinuriyadan ağır böyrək çatışmazlığına qədər dəyişə bilər.
Hemorrajiya vaskulitinin bir neçə müxtəlif klinik təzahürü vardır:
- Dəri forması, iltihabi proses yalnız dəri damarlarını zədələdikdə.
- Qarışıq forma — burada yalnız dəri deyil, həm də daxili orqanlar və oynaqlar zədələnir.
- Böyrək forması, zamanı böyrək toxuması zədələnir.
- Xəstəliyin oynaq variantı özü-özünü izah edir.
- Abdominal, yaxud bağırsaq, variant.
Hemorrajiya vaskulitinin gedişi aşağıdakı formaları ayırmağa imkan verir:
- Fulminant forma simptomatikanın sürətli inkişafı və tromb əmələgəlməsi və ya qansızmalar kimi sürətlə (bir neçə gün ərzində) inkişaf edən ağırlaşmalar səbəbindən ölümcül nəticənin yüksək ehtimalı ilə fərqlənir.
- Kəskin forma da kəskin başlayır, lakin adətən ya tam sağalma ilə nəticələnir, ya da xroniki formaya keçir.
- Yarımkəskin forma bir neçə ay, hətta illər ərzində proqressivləşir, kəskinləşmə və remissiya dövrlərinin növbələşməsi ilə səciyyələnir.
- Xroniki forma remissiya dövrləri bir neçə il davam etməklə uzun illər mövcud ola bilər.
Hemorrajiya vaskulitinin ağırlıq dərəcəsi klinik əlamətlər əsasında müəyyən edilir. MKX-10-da (Xəstəliklərin Beynəlxalq Təsnifatı, 10-cu yenidən baxılma) bu xəstəlik D69.0 kodu altında «Allergik purpura» adlanır.
Vəziyyətin üç ağırlıq səviyyəsi mövcuddur:
- Yüngül formada xəstənin ümumi halı normal olur. Dəri səpgisi zəif ifadə olunur, bədən temperaturu normal həddədir və ya bir qədər yüksəlmiş olur. Daxili orqanlar zədələnmir.
- Ortaşa ağırlıqdakı aydın dəri görünüşləri, bədən temperaturunun 38°C-dən yüksək yüksəlməsi, baş ağrısı və zəiflik xarakterikdir. Qarın boşluğunda, əzələlərdə və oynaqlarda ağrı hissləri, həmçinin şişkinlik mümkündür.
- Ağır formada geniş və çoxsaylı dəri səpgiləri, bədənin yüksək hipertermiyası müşahidə olunur. Toxuma nekrozu sahələri, qarında güclü ağrılar, mədə-bağırsaq traktından qanaxmalar, ifadəli ödemlər və arterial təzyiqin yüksəlməsi müşahidə oluna bilər. Xroniki qan itkisi nəticəsində dəmir çatışmazlığına bağlı anemiya tez-tez inkişaf edir. Bəzi hallarda mərkəzi sinir sisteminin zədələnmə əlamətləri qeyd olunur.
Klinik mənzərə
Hemoragik vaskulitin əsas simptomu purpuraya bənzər səpgidir. Bu, ayaqlarda, daha çox baldır və pəncələrdə, bədən üzrə yuxarıya doğru yayılma ehtimalı ilə paralel yerləşən parlaq-qırmızı, tünd-qırmızı və ya göyümtül ləkələr şəklində olur. Səpgilərin ölçüləri bir neçə millimetrdən iki santimetrə qədər dəyişir. Ocaqlar qruplar şəklində əmələ gəlir və xəstəliyin proqressi gedişində (7-14 gün) göyümtül-tünd-qırmızı rəng alır, sonra solur və piqment ləkələr qoyaraq yox olur. Bəzən səpgilər qaşınma ilə müşayiət olunur.
Ağır hallarda ləkələrin yerində xoralar və nekroz sahələri əmələ gələ bilər.
Tezliyi etibarilə ikinci simptom — oynaqlarda ağrı və şişkinlikdir, bu, xəstələnən yetkinlərin böyük hissəsində müşahidə olunur. Daha çox diz və topuq, daha az isə bilək və dirsək oynaqları zədələnir.
Ən xoşagəlməz hal qarın ağrılarıdır, təxminən xəstələrin 50–60%-də rast gəlinir. Tutmaşəkilli ağrılar dözülməz olur və gün ərzində bir neçə dəfə təkrarlanır, sonra bir neçə günə keçir. Ağrılar appendisit, xora və ya bağırsaq keçməzliyi zamanı olan ağrılara bənzəyir. Bəzi hallarda ürəkbulanma və qanlı qusma, nəcis ifrazının pozulması, melena (qara, qatranabənzər nəcis) və bədən temperaturunun 37–38 °C-yə qədər yüksəlməsi də əlavə oluna bilər. Qarında qəfil ağrı, qanlı qusma və melena olduqda dərhal tibbi yardım üçün müraciət etmək lazımdır.
Xəstələrin 30–50%-də bel nahiyəsində ağrılar, səhərlər üzdə ödem, axşamlar isə aşağı ətraflarda ödem yaranır. Qanın qarışması səbəbilə sidiyin rənginin çəhrayı və ya qızılımtıl-qırmızıya dəyişməsi patoloji prosesə böyrəklərin cəlb olunduğunu göstərir.
Uşaqlarda və böyüklərdə xəstəlik bir qədər fərqli keçir.
Uşaqlarda HV-nin əlamətləri adətən çox aydın şəkildə özünü göstərir: kəskin başlanğıc, çox vaxt yüksək temperatur, qanlı duru nəcis, qarın ağrısı olur və çox vaxt böyrəklər zədələnir (sidikdə zülal və eritrositlər aşkar edilir).
Böyüklərdə ilkin mərhələ çox vaxt uşaqlardakı qədər aydın olmur, simptomlar bulanıq olur. Qarın ağrıları daha nadir rast gəlinir, ürəkbulanma və qusma adətən olmur. Böyrəklər zədələnərsə, nefrit çox vaxt (xüsusən uşaqlarda) keçib gedir, lakin bəzi hallarda, daha çox böyüklərdə, xroniki qlomerulonefrit proqressivləşir və bu və ya digər dərəcədə xroniki böyrək xəstəliyi inkişaf edə bilər.
Şəkillərdə əlamətlər
Bu şəkil xəstəliyin klinik görünüşünü göstərir
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Hemorragik vaskulit (HV) böyüklərdə xəstəliyin başlanğıcında xarakterik səpgi olmadıqda xüsusilə uşaqlarla müqayisədə daha çətin diaqnostika olunur. Belə hallarda laborator analizlərin məlumatları əsas əhəmiyyət kəsb edir. Uşaqlarda isə, bir qayda olaraq, klassik şəkildə ifadə olunmuş simptomatika səbəbindən diaqnoz tez qoyulur.
Diaqnozu daha dəqiq qoymaq və daxili orqanların vəziyyətini qiymətləndirmək üçün laborator müayinələr kompleksinin aparılması tələb olunur. Bunlar qanın ümumi və biokimyəvi analizləri, koaquloqramma (qanın laxtalanmasının analizi), sidik analizi (o cümlədən Neçiporenko və Zimnitski sınaqları), həmçinin gizli qan üçün nəcisin analizi. Bundan əlavə, qarın boşluğu orqanlarının və böyrəklərin ultrasəs müayinəsi, böyrək damarlarının doppleroqrafiyası və qastroskopiya kimi instrumental müayinə metodlarından istifadə olunur.
Xüsusilə mürəkkəb vəziyyətlərdə immunoqlobulinlərin çökmə səviyyəsini və damar keçiriciliyinin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün dəri və böyrəklərin biopsiyasının aparılmasına ehtiyac yarana bilər ki, bu da xəstəliyin ağırlıq dərəcəsini müəyyən etməyə imkan verir.
Müalicə
HV-nin terapiyası simptomların yüngülləşdirilməsinə, ağırlaşmaların qarşısının alınmasına və çox vaxt naməlum olaraq qalan əsas səbəbə təsir göstərilməsinə yönəlir. Müalicə taktikası vəziyyətin ağırlığından və müxtəlif orqanların prosesə cəlb olunmasından asılı olaraq müəyyən edilir, bu isə hər bir xəstəyə fərdi yanaşma tələb edir. Müalicənin universal protokolu yoxdur.
Müalicəyə əsas yanaşmalar:
Dəstəkləyici terapiya — yüngül və ya orta dərəcəli gediş halları üçün.
- Yataq rejimi — xüsusilə artrit, qarın ağrısı və ya böyrək problemləri olduqda vacibdir. İstirahət orqanizmdə iltihabi proseslərin azalmasına kömək edir.
- Qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr (QSİV) — məsələn, ibuprofen və ya naproksen, ağrını, iltihabı və temperaturu azaltmağa kömək edir. Xatırlamaq vacibdir: qeyri-steroid İBV-dən həddən artıq istifadə etmək olmaz, mümkün mənfi təsiri səbəbindən onları ehtiyatla tətbiq etmək lazımdır.
- Kortikosteroidlər — bəzən, xəstəliyin ağır gedişi zamanı, tablet və ya inyeksiya şəklində hormonal preparatlar təyin oluna bilər (məsələn, prednizolon). Onlar iltihabı effektiv şəkildə aradan qaldırır, lakin çoxlu əlavə təsirləri var, buna görə də onları yalnız zərurət olduqda və həkim nəzarəti altında tətbiq edirlər.
- Simptomların yüngülləşdirilməsi — bura ağrıkəsici təsir (analgetiklər), qaşınmanın aradan qaldırılması (antihistaminlər), həmçinin ürəkbulanma və qusma ilə mübarizə (qusmaəleyhinə vasitələr) daxildir.
- Düzgün qidalanma — pəhriz ümumi vəziyyət üçün vacibdir. Bəzən böyrək problemləri olduqda duzun məhdudlaşdırılması tələb oluna bilər.
Ağırlaşmaların müalicəsi:
Xəstəliklərin qarşılıqlı təsiri kompleks müalicə tələb edir.
- Böyrək çatışmazlığı zamanı dializ (hemodializ və ya peritoneal) zəruridir, ağır hallarda – immunosupressiya və ya hətta böyrək transplantasiyası.
- Bağırsaq invaginasiyası və ya perforasiyası — təcili cərrahi müalicə (bəzən bağırsağın rezeksiyası) tələb olunur.
- Artrit — ənənəvi üsullarla müalicə olunur: istirahət, QSİV, ağır hallarda — kortikosteroidlər (yan təsirlərə görə ehtiyatla).
- Nevroloji ağırlaşmalar fərdi terapiya tələb edir, buna hormonlar, immunosupressorlar və simptomatik müalicə daxildir. Xüsusilə ağır hallarda həyati təhlükəli ağırlaşmalarla (kəskin böyrək çatışmazlığı, mədə-bağırsaq traktından güclü qanaxmalar) yan təsir riski səbəbindən ciddi həkim nəzarəti altında immunosupressiv terapiya (siklofosfamid, azatioprin, mikofenolat mofetil) tətbiq olunur. Xəstənin vəziyyətinin müntəzəm monitorinqi lazımdır.
Uşaqlarda və böyüklərdə QV müalicəsi həkim nəzarəti altında aparılmalıdır. Özbaşına müalicə olmaz! Vəziyyətin dinamikasını izləmək və ağırlaşmaları vaxtında aşkar etmək üçün müntəzəm müayinələr və analizlər zəruridir. Adətən, müalicəyə vaxtında başlanıldıqda və düzgün seçildikdə proqnoz yaxşı olur. Lakin böyrəklərin ağır zədələnməsi zamanı proqnoz daha pis ola bilər.
Reabilitasiya
Reabilitasiya vaskulitin nəticələrinin minimallaşdırılmasına, zədələnmiş orqanların funksiyalarının bərpasına və residivlərin qarşısının alınmasına yönəlmişdir.
Reabilitasiyanın əsas istiqamətləri:
- Dərman terapiyası — iltihabın nəzarətdə saxlanmasına və orqan zədələnməsinin proqressiyasının qarşısının alınmasına yönəlmişdir. Antikoaqulyantların, antiagreqantların, həmçinin zərurət olduqda qlükokortikosteroidlərin və ya immunodepressantların qəbulunu əhatə edir.
- Duzun, acı və yağlı yeməklərin məhdudlaşdırılması ilə hipoallergen pəhriz tövsiyə olunur.
- Fizioterapiya — zədələnmiş toxumalarda mikrosirkulyasiyanı yaxşılaşdırmaq, ödemi və ağrı sindromunu azaltmaq üçün tətbiq olunur. Maqnitoterapiya, dərman preparatları ilə elektroforez, lazeroterapiya istifadə oluna bilər.
- Müalicəvi bədən tərbiyəsi (MBT) — əzələ tonusunu saxlamaq, qan dövranını yaxşılaşdırmaq və kontrakturaların qarşısını almaq üçün fərdi olaraq hazırlanmış məşq kompleksləri.
- Psixoloji dəstək — xəstəliyin xronikləşməsi səbəbindən narahatlıq və depressiya yaşayan pasiyentlər üçün vacibdir. Psixoterapiya xəstəliyə uyğunlaşmağa və komfort səviyyəsini yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.
Hemorragik vaskulitin kəskin fazası aradan qaldırıldıqdan sonra reabilitasiya tədbirlərinə erkən başlanması ağırlaşmaların inkişaf riskini azaltmağa və bərpa prosesini sürətləndirməyə imkan verir. Orqan zədələnməsinin dərəcəsi və digər xəstəliklərin mövcudluğu nəzərə alınmaqla hər bir pasiyentə fərdi yanaşma uğurlu reabilitasiyanın əsas amilidir.
Profilaktika
Hazırda hemorragik vaskulitin qarşısının alınmasına yönəlmiş xüsusi profilaktik tədbirlər mövcud deyil. Lakin müəyyən tövsiyələrə əməl etmək bu xəstəliyin yaranma ehtimalını azaltmağa kömək edə bilər.
Bakterial, virus və ya parazitar olsun, hər hansı infeksion xəstəliklərin vaxtında və keyfiyyətli müalicə olunması vacibdir.
Dərmanların qəbulu ciddi nəzarət altında olmalı və yalnız həkim təyinatı ilə həyata keçirilməli, özünü müalicədən qaçınılmalıdır.
Orqanizmin soyumasına yol vermək olmaz.
Keçirilmiş GV-dən sonra iki il ərzində dinamik müşahidə üçün mütəmadi olaraq revmatoloq həkimin qəbuluna getmək lazımdır.
Yadda saxla!
Sistem vaskulitləri müxtəlif təzahürləri olan xəstəliklər qrupudur. Onlar çox vaxt ürtiker və ya oynaqların iltihabı kimi daha sadə xəstəlikləri təqlid edir, lakin bu hallarda standart müalicə üsulları səmərəsiz olur. Xəstələr üçün ortaya çıxan əlamətlərə diqqət yetirmək və özbaşına müalicədən çəkinmək son dərəcə vacibdir, çünki xəstəlik fasiləsiz olaraq inkişaf edəcək. Mütəxəssis xəstəliyi nə qədər tez müəyyən edib uyğun müalicə təyin edərsə, uzunmüddətli remissiyaya nail olmaq və adi həyat tərzini bərpa etmək bir o qədər asan olacaq. Əksər hallarda tam sağalma mümkün olmur və xəstəyə vəziyyətin müntəzəm monitorinqi və zərurət olduqca terapiyanın korreksiyası tələb olunur.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Bu xəstəlik zamanı pəhrizin əsas prinsipləri:
- Hipoallergenlik — allergik reaksiyanı tətikləyə və ya iltihabı ağırlaşdıra bilən məhsulları rasiondan çıxarın. Bunlara sitrus meyvələri, şokolad, bal, qoz-fındıq, dəniz məhsulları, çiyələk və digər potensial allergenlər daxildir.
- Asan həzm olunma — həzm sisteminə düşən yükü azaltmaq üçün asan həzm olunan məhsullara üstünlük verin. Bunlara qaynadılmış və ya buğda hazırlanmış tərəvəzlər, suda bişirilmiş sıyıqlar, buğda hazırlanmış yağsız ət və balıq aid ola bilər.
- Kifayət qədər protein — zülal toxumaların bərpası və immun sisteminin dəstəklənməsi üçün vacibdir. Rasiona yağsız ət və balıq növləri, yumurta və turş süd məhsulları daxil edin.
- Duz və şəkərin məhdudlaşdırılması — duzun həddindən artıq qəbulu orqanizmdə mayenin ləngiməsinə səbəb olur ki, bu da ödemi gücləndirə bilər. Şəkər isə iltihabı ağırlaşdıra bilər.
- Kifayət qədər maye qəbulu — hidratasiya vəziyyətinin saxlanması və toksinlərin orqanizmdən xaric edilməsinin yaxşılaşdırılması üçün zəruridir.
Yadda saxlamaq vacibdir ki, hemoragik vaskulit zamanı pəhriz fərdi olmalı və həkimlə razılaşdırılmalıdır. O, orqanizminizin xüsusiyyətlərini və xəstəliyin ağırlıq dərəcəsini nəzərə alaraq, hansı məhsulların rasiondan çıxarılmalı, hansılarının isə əksinə, daxil edilməli olduğunu göstərəcək.
İnsanın hərbi xidmətə yararlı olub-olmaması barədə qərar xəstəliyin ağırlığından, onun nə qədər tez-tez kəskinləşməsindən və daxili orqanların zədələnib-zədələnməməsindən asılıdır. Yekun rəy hərbi-həkim ekspertizasında istifadə olunan Xəstəliklər Cədvəlinin 60-cı maddəsi əsasında verilir.
- «V» kateqoriyası (məhdud yararlı) — xəstəliyin orta dərəcədə ifadə olunmuş əlamətləri, tez-tez (ildə 2 və daha çox dəfə) kəskinləşmələr, habelə sidik analizlərində cüzi dəyişikliklərlə böyrəklərin zədələnməsi zamanı. Bu halda çağırışçı dinc vaxtda hərbi çağırışdan azad edilir və ehtiyata yazılır.
- «D» kateqoriyası (yararsız) — daxili orqanların nəzərəçarpan zədələnməsi və tez-tez kəskinləşmələrlə müşayiət olunan hemoragik vaskulitin ağır formalarında. Bu halda çağırışçı hərbi çağırışdan azad edilir və hərbi qeydiyyatdan çıxarılır.
- «B-3» kateqoriyası (kiçik məhdudiyyətlərlə yararlı) — nadir (ildə 2 dəfədən az) və daxili orqanların zədələnməsi olmadan yüngül formalarda. Bu halda hərbi xidmətə çağırılan şəxs qoşun növü üzrə cüzi məhdudiyyətlərlə hərbi xidmətə yararlıdır.
Xeyr, hemoragik vaskulit (Şenleyin-Henox xəstəliyi) yoluxucu xəstəlik deyil.
Mövzu üzrə məqalələr
Densitometriya – bu nədir və ona necə hazırlaşmaq lazımdır
Densitometriya — sümük karkasının möhkəmliyi barədə mühakimə yürütməyə və onun quruluşunun zəifləməsinin ilk əlamətlərini görməyə imkan verən diaqnostik…
İstiqamət: Revmatologiya
İmmunoloji sağlamlıq pasportu
Patoloji ocağı mikroskop altında görmək mümkün olduqda profilaktika haqqında düşünmək artıq gecdir! Öz sağlamlığınız haqqında hər şeyi bilmək…
İstiqamət: İmmunologiya
İmmunitetin möhkəmləndirilməsi: məsləhətlər və tövsiyələr
İmmun sistemi insanın həyat fəaliyyətində son dərəcə mühüm rol oynayır. O, immunoloji funksiyanın yerinə yetirilməsinə, yəni orqanizmin kənardan…
İstiqamət: İmmunologiya
Hamiləlikdə allergiya: dərmansız üsullar nə vaxt kifayət etmir?
Asqırma, burun axması və göz qaşınması hamiləlikdə də allergiya ilə əlaqəli ola bilər. Lakin burun tutulmasının hər səbəbi…
İstiqamət: Ginekologiya / Allergologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
