Analiz qanda zülalların parçalanmasının son məhsulu olan sidik cövhərinin (karbamidin) səviyyəsini təyin edir. Böyrəklər zəif süzdükdə o, qanda yığılır, ona görə göstərici böyrək funksiyasının əsas testlərindən sayılır, lakin qidalanma və maye balansından da asılıdır. Müayinə adətən kreatininlə birlikdə profilaktik yoxlamada, böyrək və qaraciyər xəstəliklərinə şübhə olduqda təyin edilir.
- Biomaterial
- Venoz qan
- Nəticə hazır olur
- 1 iş günü
- Ac qarına
- Bəli
- Qiymət
- 6 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- karbamid
- qanda sidik cövhəri
- kömür turşusunun diamidi
- BUN
Müayinənin təsviri
Sidik cövhəri (karbamid) zülalların parçalanmasının son məhsuludur. O, qaraciyərdə zəhərli ammonyakdan əmələ gəlir, qana keçir, böyrəklərdə süzülür və sidiklə xaric olunur. Qanda onun miqdarı bu zəncirin hər üç halqasından asılıdır: zülalın nə qədər parçalandığından, qaraciyərin sintez qabiliyyətindən və böyrəklərin süzmə gücündən.
Böyrəklər zəif işlədikdə sidik cövhəri qanda yığılmağa başlayır. Ona görə bu analiz uzun illərdir böyrək funksiyasının əsas yoxlanış testlərindən biri sayılır. Lakin sidik cövhərinin səviyyəsi qidalanmadan, maye balansından və qanaxmalardan da asılıdır, buna görə böyrəkləri qiymətləndirərkən həkim onu mütləq kreatininlə birlikdə nəzərdən keçirir.
Analiz venoz qanın zərdabında UB kinetik test üsulu ilə aparılır, nəticə mmol/l ilə verilir. Normal səviyyə yaşa və cinsə görə fərqlənir.
Göstərişlər
Analiz aşağıdakı hallarda təyin olunur:
- bel nahiyəsində ağrı, üzdə və bədənin yuxarı hissəsində ödem, sidik ifrazının pozulması və ya sidiyin azalması, zəiflik, tez yorulma, sidik analizində dəyişikliklər;
- dərmanlarla çətin tənzimlənən yüksək arterial təzyiq;
- bəzi dərmanlar təyin edilməzdən, kontrastlı müayinədən və ya əməliyyatdan əvvəl böyrəklərin işini yoxlamaq ehtiyacı;
- şəkərli diabet, ürək çatışmazlığı və digər xroniki xəstəliklər səbəbindən böyrək zədələnməsi riskinin yüksək olması;
- böyrəklərə toksik təsir edən maddələrlə zəhərlənmə.
Hemodializ alan xəstələrdə analiz müntəzəm aparılır. Test həmçinin xəstəliyin dinamikasını və müalicənin effektivliyini izləmək üçün istifadə olunur.
Hansı xəstəliklərdə təyin olunur
- Ürək çatışmazlığı
- Şəkərli diabet
- Böyrək çatışmazlığı
- Qlomerulonefrit
- Sidikdaşı xəstəliyi (urolitiaz)
- Nefrotik sindrom
- Qaraciyər sirrozu
- Xroniki qaraciyər çatışmazlığı
- Miokard infarktı
- Hipertoniya
- Diabetik ketoasidoz
- Diabetik nefropatiya
- Susuzlaşma (dehidratasiya)
- Hiponatriemiya
- Kəskin böyrək zədələnməsi
Müayinənin aparılması
-
Hazırlıq 8–12 saat
Ac qarına gəlin, 1–2 gün spirtli içki qəbul etməyin.
-
Analizin götürülməsi 5 dəqiqə
Tibb işçisi dirsək venasından az miqdarda qan götürür.
-
Nəticə 1 iş günü
Həkim sidik cövhərini kreatininlə birlikdə qiymətləndirir.
Müayinəyə hazırlıq
- 1–2 gün spirtli içki qəbul etməyin.
- Qanı ac qarına verin: son yeməkdən 8–12 saat keçməlidir, bu müddətdə yalnız təmiz su içmək olar.
- Qan verməzdən bilavasitə əvvəl siqaret çəkməyin, fiziki və emosional gərginlikdən qaçın.
Analiz necə götürülür
Qan dirsək qatındakı venadan götürülür. Tibb işçisi dərini antiseptiklə təmizləyir, nazik iynə ilə az miqdarda qan alıb sınaq şüşəsinə yığır. Prosedur bir neçə dəqiqə çəkir, ağrı yalnız iynə keçən an qısa sancı kimi hiss olunur. Sonra göyərmə qalmaması üçün deşik yerinə pambığı bir neçə dəqiqə sıxıb saxlamaq lazımdır.
Nəticəyə nə təsir edə bilər
Qanda sidik cövhərinin səviyyəsi qidadan və orqanizmin su balansından asılıdır.
- Zülalı bol qida analizdən əvvəl göstəricini qaldırır, zülalı az pəhriz isə azaldır.
- Susuzluq və qızdırma səviyyəni artırır, çox maye qəbulu bir qədər azalda bilər.
- Ağır fiziki yük əzələ zülalının parçalanmasını artırır.
- Kortikosteroidlər, sidikqovucular və bəzi antibiotiklər nəticəyə təsir edə bilər.
- Hamiləlikdə sidik cövhərinin səviyyəsi adətən aşağı olur.
- Analiz ac qarına verilməlidir; hemolizə uğramış nümunə yenidən götürülə bilər.
- Referens (norma) hədləri laboratoriyadan və istifadə olunan üsuldan asılı olaraq fərqlənir, ona görə nəticələri eyni laboratoriyada müqayisə etmək daha düzgündür.
Qəbul etdiyiniz dərmanlar və vitaminlər barədə həkimə və laboranta əvvəlcədən deyin. Nəticəni həkim şikayətlərinizi və digər müayinələri nəzərə alaraq şərh edir.
Referens dəyərlər
| Göstərici | Yaş və cins | Referens dəyər | Vahid |
|---|---|---|---|
| Sidik cövhəri | 4 yaşdan kiçik | 1,8–6,0 | mmol/l |
| Sidik cövhəri | 4–14 yaş | 2,5–6,0 | mmol/l |
| Sidik cövhəri | 14–20 yaş | 2,9–7,5 | mmol/l |
| Sidik cövhəri | 20–50 yaş, kişilər | 3,2–7,3 | mmol/l |
| Sidik cövhəri | 20–50 yaş, qadınlar | 2,6–6,7 | mmol/l |
| Sidik cövhəri | 50 yaşdan yuxarı, kişilər | 3,0–9,2 | mmol/l |
| Sidik cövhəri | 50 yaşdan yuxarı, qadınlar | 3,5–7,2 | mmol/l |
Dəyərlər laboratoriyanın istifadə etdiyi metoddan asılıdır, ona görə nəticənizi analiz blankında göstərilən intervalla müqayisə edin.
Nəticənin yozulması
Sidik cövhərinin yüksəlməsi mümkün səbəbləri:
- böyrəklərin xroniki xəstəlikləri – amiloidoz, vərəm, iltihabi proseslər;
- daş və ya şiş səbəbindən sidik axınının pozulması;
- ürək çatışmazlığı, şok, miokard infarktı, geniş yanıqlar fonunda böyrəklərin ikincili zədələnməsi;
- mədə, onikibarmaq bağırsaq və ya qida borusundan qanaxma;
- qanda keton cisimlərinin artması ilə gedən şəkərli diabet;
- onkoloji xəstəliklərdə zülalın güclü parçalanması;
- leykoz, anemiyalar kimi bəzi qan xəstəlikləri;
- vəba, dizenteriya, qarın yatalağı kimi ağır infeksiyalar;
- böyrəklərə toksik təsir, o cümlədən bəzi dərmanlar.
Sidik cövhərinin azalması mümkün səbəbləri:
- hepatit, sirroz, şiş və ya toksik zədələnmə nəticəsində qaraciyər çatışmazlığı;
- bağırsaqda zülalın sorulmasının pozulması – çölyakiya, Kron xəstəliyi;
- nefrotik sindrom;
- qanda mayenin artması – antidiuretik hormonun artıqlığı, çox maye qəbulu, hamiləlik.
Zülallı qidalanma göstəricini qaldırır, aclıq və az zülallı pəhriz isə azaldır. Tetrasiklinlər, sefalosporinlər, sidikqovucular, aspirin və digər dərmanlar da nəticəyə təsir edir. Tək bir göstəricinin dəyişməsi diaqnoz deyil – böyrək funksiyası yalnız sidik cövhəri və kreatininin birlikdə ölçülməsi ilə qiymətləndirilir və nəticəni həkim şərh edir.
Nəticə normadan kənar olduqda sidiyin ümumi analizi, Neçiporenko və Zimnitski üzrə analizlər, qanda və sidikdə sidik turşusu və albumin, sidikdə sidik cövhəri və kreatinin, qanda və sutkalıq sidikdə kalsium, fosfor, natrium, xlor və kalium təyin oluna bilər. Müayinə böyrəklərin və qarın boşluğunun ultrasəsi, qaraciyər sınaqları, nefroloq, uroloq və ya ginekoloq məsləhəti ilə tamamlanır.
Yadda saxla!
Sidik cövhəri kreatininə nisbətən böyrəkdən kənar amillərə daha həssasdır: susuzlaşma, qanaxma və ya bir gün əvvəlki bol ətli yemək onu böyrəklər tam sağlam olduqda belə qaldıra bilər. Ona görə həkim çox vaxt sidik cövhəri ilə kreatininin nisbətinə baxır.
- İshal, qusma və ya isti havada maye itirmisinizsə, bunu analizdən əvvəl həkimə deyin.
- Böyrək xəstəliyi ilə müşahidədəsinizsə, nəticələri həmişə eyni laboratoriyada izləyin.
Qiymət cədvəli
- Sidik cövhəri 6 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Bu çox vaxt böyrəklərin özü ilə deyil, susuzlaşma, zülallı qidalanma, mədə-bağırsaq qanaxması və ya bəzi dərmanlarla bağlı olur. Səbəbi həkim şikayətləriniz və digər analizlər əsasında müəyyən edir.
Həddən artıq su qanı duruldur və göstəricini süni olaraq azalda bilər, bu isə real vəziyyəti gizlədir. Analizdən əvvəl adi qaydada, susuzluq hiss etdikcə su için.
Bəli, hamiləlikdə qanın həcmi artır və böyrəklər daha intensiv işləyir, ona görə sidik cövhəri adətən bir qədər aşağı olur. Belə nəticə əksər hallarda narahatlıq doğurmur.
Laboratoriya həkimləri
Harada və nə vaxt təhvil vermək olar
Ünvan: Bakı, Yavər Əliyev küç., 26. İş saatları: 7 gün 24 saat. Analizlər canlı növbə ilə qəbul olunur — gəlməzdən əvvəl zəng edib hazırlıq qaydalarını, nəticənin hazır olma vaxtını və qiyməti dəqiqləşdirə bilərsiniz.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Kəskin böyrək çatışmazlığı
Böyrək çatışmazlığı — böyrəklərin funksional qabiliyyətinin ağır pozğunluqları nəticəsində inkişaf edən sindromdur.
İstiqamət: Nefrologiya
Həkim kolposkopiya təyin edib: sizi nə gözləyir?
Kolposkopiyaya yönləndirilmək xərçəng diaqnozu demək deyil. Müayinə uşaqlıq boynundakı dəyişiklikləri daha yaxından qiymətləndirməyə kömək edir.
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Onkoginekologiya
Yumurtalıqda kista: izləmək, yoxsa müalicə etmək?
Yumurtalıq kistasının izlənməsi və ya çıxarılması barədə qərar təkcə ölçüyə görə verilmir. Görünüş, şikayətlər və menopauza vəziyyəti birlikdə…
İstiqamət: Ginekologiya / USM diaqnostikası
Pap-test nəticəsi nəyi göstərir, nəyi göstərmir?
Pap-test uşaqlıq boynu hüceyrələrini qiymətləndirir. Nəticənin normal və ya qeyri-normal olması gələcək nəzarətə təsir edir, lakin bütün ginekoloji…
İstiqamət: Ginekologiya / Diaqnostika / Preventiv tibb
