Renes
Böyrəklər qanı süzərək sidik əmələ gətirən cüt orqandır. Onlar mübadilə məhsullarını xaric edir, su-duz müvazinətini, arterial təzyiqi və qan yaradılmasını tənzimləyir.
Sistem: Sidik sistemi
Yerləşməsi
Böyrəklər bel nahiyəsində, onurğanın hər iki tərəfində, qarın pərdəsinin arxasında yerləşir. Sağ böyrək qaraciyər səbəbindən soldan bir qədər aşağıdadır. Hər böyrəyin üst qütbündə böyrəküstü vəz yerləşir. Böyrəklər piy kapsulu və fassiya ilə əhatə olunub; bu, onları yerində saxlayır.
Quruluşu
Böyrək lobya formalıdır. Onun daxili kənarındakı qapıdan böyrək arteriyası daxil olur, böyrək venası və sidik axarı çıxır. Kəsikdə iki qat görünür:
- qabıq maddə — nefronların yumaqcıqları burada yerləşir;
- beyin maddə — piramidalardan ibarətdir; onların zirvələri kiçik kasacıqlara açılır.
Kiçik kasacıqlar böyük kasacıqlara, onlar isə böyrək ləyəninə birləşir; ləyən sidik axarına keçir. Böyrəyin əsas funksional vahidi nefrondur.
Funksiyası
- qanın süzülməsi və sidik cövhəri, kreatinin, sidik turşusu kimi məhsulların xaric edilməsi;
- bədəndə suyun və elektrolitlərin miqdarının tənzimi;
- turşu-qələvi müvazinətinin saxlanması;
- arterial təzyiqin tənzimi (renin-angiotenzin sistemi vasitəsilə);
- eritropoetin hormonu ilə qırmızı qan hüceyrələrinin əmələ gəlməsinin stimullaşdırılması;
- D vitamininin fəal formasının yaranması.
Böyrəkləri necə qorumalı
- arterial təzyiqə və qanda şəkərə nəzarət — xroniki böyrək xəstəliyinin əsas səbəbləri hipertenziya və diabetdir;
- ağrıkəsicilərin həkim təyinatı olmadan uzun müddət qəbulundan çəkinmək;
- kifayət qədər maye qəbulu (ürək və böyrək xəstəliklərində — həkimin tövsiyəsi ilə);
- risk amilləri olduqda kreatinin və sidik analizlərinin vaxtaşırı yoxlanması.
Təcili müraciət tələb edən hallar
Belə və qasığa yayılan dözülməz ağrı, yüksək hərarətlə bel ağrısı, sidik ifrazının kəskin azalması və ya dayanması.
Böyrəklərin quruluşu
Hissələri
Nefron
Nephron
Nefron böyrəyin əsas struktur və funksional vahididir. Hər böyrəkdə çox sayda nefron var; sidik məhz onlarda əmələ gəlir.
Böyrək ləyəni
Pelvis renalis
Böyrək ləyəni böyrək kasacıqlarından sidiyi toplayan və sidik axarına ötürən qıfşəkilli boşluqdur.
Suallar və cavablar
Bu, böyrəklərin qanı nə qədər effektiv süzdüyünü göstərən əsas göstəricidir. O, adətən qanda kreatinin səviyyəsi, yaş və cinsə görə hesablanır və xroniki böyrək xəstəliyinin mərhələsini müəyyən etməyə kömək edir.
Qanda kreatinin və sidik cövhəri, sidiyin ümumi analizi və sidikdə albumin, böyrəklərin USM-i; lazım olduqda KT, MRT və böyrək damarlarının doppleroqrafiyası.
Xeyr. Xroniki böyrək xəstəliyi çox vaxt uzun müddət ağrısız keçir və yalnız analizlərdə aşkarlanır. Bel ağrısı isə çox zaman onurğa və əzələlərlə bağlı olur.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
- Pielonefrit
- Kəskin pielonefrit
- Xroniki pielonefrit
- Qlomerulonefrit
- Böyrək çatışmazlığı
- Böyrək daşları
- Böyrək kistası
- Böyrək xərçəngi
- Hidronefroz
- Nefroptoz (böyrəyin sallanması)
- Polikistik böyrək xəstəliyi
- Böyrəklərin amiloidozu
- Nalşəkilli böyrək
- Nefrotik sindrom
- Ailəvi Aralıq dənizi qızdırması
- Sidik yollarının infeksiyası
- Diabetik nefropatiya
- Hiperurikemiya
- Susuzlaşma (dehidratasiya)
- Amiloidoz
- Böyrək arteriyasının stenozu
- Hiponatriemiya
- IgA nefropatiya
- Kəskin böyrək zədələnməsi
- Xroniki böyrək xəstəliyinin anemiyası
- Vezikoureteral reflüks
- Düyünlü poliarteriit
- Vilms şişi (nefroblastoma)
- Qranulomatoz poliangiit
- Hipokaliemiya
- Maqnezium çatışmazlığı
Simptomlar
Müayinə üsulları
Bu mövzuda məqalələr
Kəskin böyrək çatışmazlığı
Böyrək çatışmazlığı — böyrəklərin funksional qabiliyyətinin ağır pozğunluqları nəticəsində inkişaf edən sindromdur.
İstiqamət: Nefrologiya
Böyrək şişinin inkişafının risk amilləri
Aparılan çoxsaylı tədqiqatlara baxmayaraq, böyrək xərçənginin yaranmasının bilavasitə səbəbləri hələ də aydınlaşdırılmamış qalır. Lakin şişin inkişaf ehtimalının artması…
İstiqamət: Onkourologiya
Uşaqlarda hidronefroz: səbəbləri, dərəcələri və müalicə üsulları
Hidronefroz – piyelouretral seqmentin (ləyən-sidik axarı birləşməsinin) keçiriciliyinin pozulması səbəbindən böyrəyin toplayıcı sisteminin genişlənməsi ilə xarakterizə olunan xəstəlikdir.
İstiqamət: Urologiya / Pediatriya
