Peroral qlükozatolerantlıq testi qanda şəkərin ac qarına və şirin məhlul içildikdən sonra necə dəyişdiyini izləyir. Adi şəkər analizi normal olsa belə, gizli karbohidrat mübadiləsi pozğunluğunu üzə çıxara bilir. Preddiabet və diabet şübhəsində, artıq çəki olduqda və hamiləlik dövründə gestasion diabeti yoxlamaq üçün təyin olunur.
- Biomaterial
- Venoz qan
- Nəticə hazır olur
- 1 iş günü
- Ac qarına
- Bəli
- Qiymət
- 15 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- PQTT
- qlükoza yükü testi
- şəkər əyrisi
- OGTT
Müayinənin təsviri
Peroral qlükozatolerantlıq testi (PQTT) qanda şəkərin qlükoza qəbulundan sonra nə qədər tez normal səviyyəyə qayıtdığını göstərir. Sağlam insanda mədəaltı vəzi kifayət qədər insulin hazırlayır və qlükoza bir-iki saat ərzində hüceyrələrə keçir. Karbohidrat mübadiləsi pozulanda isə şəkər qanda uzun müddət yüksək qalır.
Ac qarına adi qan şəkəri analizi bəzən hələ normal olur, pozğunluq isə yalnız yükdən sonra üzə çıxır. Ona görə PQTT gizli gedən dəyişiklikləri tapmaq üçün daha həssas üsuldur. Test aşağıdakıları aşkar etməyə imkan verir:
- ac qarına qlikemiyanın pozulması;
- qlükozaya tolerantlığın pozulması (preddiabet);
- şəkərli diabet;
- hamiləlik zamanı yaranan gestasion diabet.
Qlükozanın miqdarı venoz qanın plazmasında ölçülür. Test ən azı iki nöqtədən ibarətdir: ac qarına və yükdən 2 saat sonra; hamilələrdə əlavə olaraq 1 saatlıq ölçmə aparılır.
Göstərişlər
Test ilk növbədə ac qarına qan şəkəri normanın yuxarı sərhədində və ya ondan bir az yüksək olan şəxslərə təyin edilir. Bundan başqa, karbohidrat mübadiləsinin pozulması riski yüksək olanlara da tövsiyə olunur:
- yaxın qohumlarda şəkərli diabet;
- artıq çəki və piylənmə;
- arterial hipertenziya;
- qlükoza mübadiləsinə təsir edən dərmanların, məsələn, hormonal preparatların uzun müddət qəbulu;
- polikistik yumurtalıq sindromu.
Hamiləlikdə test adətən 24–28-ci həftələrdə aparılır. Həkim onu daha erkən təyin edə bilər, əgər:
- adi analizdə şəkər sərhəd səviyyədədir;
- qadının çəkisi artıqdır;
- əkiz və ya çoxdöllü hamiləlikdir;
- əvvəlki hamiləlikdə gestasion diabet və ya başqa ağırlaşmalar olub;
- ürək-damar xəstəliyi var.
Ac qarına şəkər artıq açıq-aydın yüksəkdirsə, həkim qlükoza yükünü vermir: bu halda test lazım deyil və təhlükəli ola bilər. Kəskin xəstəlik, qızdırma və yaxın vaxtda keçirilmiş əməliyyat da testi təxirə salmağa əsasdır.
Müayinənin aparılması
-
Hazırlıq 8–14 saat
Son yeməkdən sonra ac qalın, yalnız qazsız su için.
-
Analizin götürülməsi 2–2,5 saat
Qan ac qarına və qlükoza məhlulu içdikdən sonra venadan götürülür.
-
Nəticə 1 iş günü
Nəticəni testi təyin edən həkim yozur.
Müayinəyə hazırlıq
Nəticə hazırlıqdan çox asılıdır.
- Testdən əvvəlki üç gün adi qaydada qidalanın: karbohidratları azaltmayın, pəhriz saxlamayın, adi hərəkət rejiminizi dəyişməyin.
- Son yeməkdən 8–14 saat keçməlidir. Bu müddətdə yalnız qazsız su içmək olar; şirin çay, şirə və saqqız da yasaqdır.
- Ərəfə günü spirtli içki qəbul etməyin, test səhəri siqaret çəkməyin.
- Hormonal və sidikqovucu dərmanlar qəbul edirsinizsə, həkimə deyin: onları dayandırmağın lazım olub-olmadığına o qərar verir.
Test iki saatdan çox çəkir, bu vaxtı laboratoriyada keçirəcəksiniz. Özünüzlə kitab və ya telefon üçün qulaqlıq götürün, testdən sonra isə yemək üçün bir şey.
Analiz necə götürülür
- Səhər ac qarına venadan ilk qan nümunəsi götürülür.
- Sonra 250–300 ml suda həll edilmiş qlükozanı 5 dəqiqə ərzində içirsiniz. Böyüklər üçün doza 75 q-dır, uşaqlarda çəkiyə görə hesablanır.
- Yükdən sonra qan təkrar götürülür: adətən 2 saatdan sonra, hamilələrdə həm 1, həm də 2 saatdan sonra.
Gözləmə zamanı oturub sakit qalın: gəzmək, pilləkən çıxmaq, yemək və siqaret nəticəni təhrif edir. Məhlul çox şirin olduğu üçün bəzən ürəkbulanma yaranır. Başgicəllənmə, tərləmə və ya zəiflik hiss etsəniz, dərhal tibb işçisinə deyin.
Nəticəyə nə təsir edə bilər
Bu testdə qanın şəkər səviyyəsi qlükoza qəbulundan sonra bir neçə dəfə ölçüldüyü üçün hazırlıq xüsusilə vacibdir.
- Testdən əvvəl karbohidratları kəskin azaltmaq və ya pəhriz saxlamaq nəticəni pisləşdirir.
- Ac qalma müddətinin çox qısa və ya həddən artıq uzun olması göstəriciləri dəyişir.
- Test zamanı gəzmək, siqaret çəkmək, yemək və şirin içki qəbulu qadağandır, çünki şəkər əyrisini pozur.
- Kortikosteroidlər, hormonal kontraseptivlər, sidikqovucular və təzyiq dərmanları qlükozaya təsir edir.
- Gərginlik, infeksiya, kəskin xəstəlik və yuxusuzluq nəticəni yüksəldə bilər.
- Hamiləlikdə normativ hədlər fərqli ola bilər.
- Referens (norma) hədləri laboratoriyadan və istifadə olunan üsuldan asılı olaraq fərqlənir, ona görə nəticələri eyni laboratoriyada müqayisə etmək daha düzgündür.
Qəbul etdiyiniz dərmanlar və vitaminlər barədə həkimə və laboranta əvvəlcədən deyin. Nəticəni həkim şikayətlərinizi və digər müayinələri nəzərə alaraq şərh edir.
Referens dəyərlər
| Ölçmə vaxtı | Qrup | Norma | Preddiabet | Diabet | Vahid |
|---|---|---|---|---|---|
| Ac qarına | Böyüklər | 6,1-dən az | 6,1–6,9 | 7,0 və çox | mmol/l |
| Yükdən 2 saat sonra | Böyüklər | 7,8-dən az | 7,8–11,0 | 11,1 və çox | mmol/l |
| Ac qarına | Hamilələr | 5,1-dən az | – | 5,1 və çox | mmol/l |
| Yükdən 1 saat sonra | Hamilələr | 10,0-dan az | – | 10,0 və çox | mmol/l |
| Yükdən 2 saat sonra | Hamilələr | 8,5-dən az | – | 8,5 və çox | mmol/l |
Dəyərlər laboratoriyanın istifadə etdiyi metoddan asılıdır, ona görə nəticənizi analiz blankında göstərilən intervalla müqayisə edin.
Nəticənin yozulması
- Bütün göstəricilər normadadır – orqanizm qlükoza yükünə düzgün cavab verir.
- Yalnız ac qarına səviyyə bir qədər yüksəkdir – ac qarına qlikemiyanın pozulması.
- 2 saatlıq göstərici normadan yüksəkdir, amma diabet həddinə çatmır – qlükozaya tolerantlığın pozulması.
- Göstəricilər diabet həddini aşır – şəkərli diabet ehtimal olunur; hamilə olmayanlarda diaqnoz adətən başqa gün aparılan təkrar analizlə təsdiqlənir.
Hamiləlikdə yanaşma daha sərtdir: cədvəldəki üç göstəricidən yalnız biri həddi aşsa belə, gestasion diabet qəbul edilir.
Preddiabet hələ xəstəlik deyil, lakin diabet riskini xeyli artırır. Diaqnozu və növbəti addımları yalnız həkim müəyyən edir.
Nəticə normadan kənar olduqda endokrinoloq qlikirlənmiş hemoqlobin (HbA1c), insulin və C-peptid, lipid profili kimi əlavə analizlər, hamilələrdə isə qan şəkərinin evdə müntəzəm ölçülməsini təyin edə bilər.
Yadda saxla!
Preddiabet mərhələsində çəkinin 5–7% azaldılması və gündəlik yarım saatlıq gəzinti diabetin inkişafını çox vaxt illərlə gecikdirir. Ona görə sərhəd nəticəni xəbərdarlıq kimi qəbul edin, amma özbaşına dərman başlamayın.
- Gestasion diabet keçirmiş qadınlar doğuşdan 6–12 həftə sonra testi təkrarlamalıdır.
- Riskiniz varsa, nəticə normal olsa belə, testi həkimin dediyi intervalla təkrarlayın.
Qiymət cədvəli
- Peroral qlükozatolerantlıq testi (PQTT) 15 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Hazırlıq dövründə və testdən əvvəl qazsız su içmək olar. Qlükoza məhlulunu içdikdən sonra isə həkim icazə vermədikcə heç nə yeyib-içməyin, çünki bu, ölçmələri təhrif edə bilər.
Məhlul çox şirindir və bəzi insanlarda yüngül ürəkbulanma yaradır. Onu kiçik qurtumlarla, amma 5 dəqiqə ərzində içmək lazımdır. Qusma olarsa, test həmin gün dayandırılır və başqa vaxta keçirilir.
Qlükometr ac qarına şəkəri təxmini göstərir və diaqnoz üçün istifadə olunmur. Gizli pozğunluq çox vaxt yalnız yükdən sonra üzə çıxır. Həkim risk amillərinizi nəzərə alıb test təyin edibsə, onu keçmək məsləhətdir.
Xeyr. Qəbul edilən qlükoza miqdarı adi şirin səhər yeməyinə bərabərdir və döl üçün təhlükəsizdir. Əksinə, aşkar edilməmiş gestasion diabet həm ana, həm də uşaq üçün daha böyük riskdir.
Laboratoriya həkimləri
Harada və nə vaxt təhvil vermək olar
Ünvan: Bakı, Yavər Əliyev küç., 26. İş saatları: 7 gün 24 saat. Analizlər canlı növbə ilə qəbul olunur — gəlməzdən əvvəl zəng edib hazırlıq qaydalarını, nəticənin hazır olma vaxtını və qiyməti dəqiqləşdirə bilərsiniz.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Polikistik yumurtalıq sindromu: aybaşıdan hamiləlik planına qədər
PCOS adı ilə tanınan sindrom yalnız yumurtalıqlarla bağlı deyil. Aybaşı, dəri əlamətləri, maddələr mübadiləsi və hamiləlik planı birlikdə…
İstiqamət: Ginekoloji endokrinologiya / Endokrinologiya / Reproduktologiya
Hamiləlikdə şəkər yükləmə testi: necə hazırlaşmalı?
Qlükoza tolerantlıq testi hamiləlikdə şəkər mübadiləsini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur. Hazırlıq, məhlul və qan götürmə vaxtı protokola görə…
İstiqamət: Ginekologiya / Endokrinologiya
Qalxanabənzər vəz və hamiləlik: TSH nəticəsini necə qiymətləndirməli?
Qalxanabənzər vəzin hormonları ana və dölün sağlamlığı üçün əhəmiyyətlidir. Hamiləlikdə hormonal dəyişikliklər analizlərə təsir etdiyindən TSH və sərbəst…
İstiqamət: Endokrinologiya / Ginekologiya
Bariatriya və arıqlamaq üçün müasir preparatlar
Piylənmə bütün dünyanın probleminə çevrilmişdir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatlarına görə, bir milyarddan çox insanın artıq çəkisi var və…
İstiqamət: Bariatrik cərrahiyyə / Endokrinologiya
