Qida zəhərlənməsi bakteriya, virus və ya onların toksinləri ilə çirklənmiş qida və suyun qəbulundan sonra yaranır. Əksər hallarda bir neçə gün ərzində keçir. Əsas təhlükə — qusma və ishal nəticəsində susuzlaşmadır, ona görə maye itkisini bərpa etmək ilk yardımın əsasıdır.
Əlamətlər
- Ürəkbulanma, qusma
- İshal
- Qarında sancışəkilli ağrı
- Hərarət, zəiflik
- Susuzluq, ağız quruluğu, az sidik ifrazı — susuzlaşma əlamətləri
Nə etməli
-
Maye verin
Tez-tez, kiçik qurtumlarla için: su, aptekdə satılan oral rehidratasiya məhlulu. Qusma olduqda hər neçə dəqiqədən bir bir-iki qurtum.
-
İstirahət
Yataq rejimi saxlayın, ağır fiziki yükdən çəkinin.
-
Qidalanma
İştah bərpa olunduqca yüngül qida — düyü, kartof püresi, çörək, banan — qəbul edin. Yağlı, ədvalı yeməklərdən, süddən, alkoqoldan bir neçə gün çəkinin.
-
Gigiyena
Əlləri tez-tez sabunla yuyun, zərərçəkənin ayrıca dəsmal və qab-qacaq istifadə etməsi məsləhətdir.
-
Şübhəli qidanı saxlayın
Bir neçə nəfər eyni qidadan xəstələnibsə, qidanın qalığını həkimə göstərmək üçün saxlayın.
Nə etmək olmaz
- Həkim təyini olmadan antibiotik qəbul etməyin
- Hərarət və qanlı ishal olduqda ishalı dayandıran dərmanları özbaşına qəbul etməyin
- Qusmaya məcbur etmək üçün çoxlu su, duzlu su içirtməyin
- Alkoqolu «dezinfeksiya» kimi istifadə etməyin
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
103-ə zəng edin və ya təcili həkimə müraciət edin, əgər:
- qusma o qədər tezdir ki, maye qəbul etmək mümkün deyil;
- susuzlaşma əlamətləri var — çox az sidik, başgicəllənmə, ağız quruluğu, ləngimə;
- nəcisdə qan, yüksək hərarət, güclü qarın ağrısı var;
- görmə ikiləşir, udma, nitq pozulur, əzələ zəifliyi var — botulizm şübhəsi;
- zərərçəkən körpə, yaşlı, hamilə və ya xroniki xəstədir.
Uşaqlarda
Uşaqlarda susuzlaşma çox tez inkişaf edir. Körpəni ana südü ilə daha tez-tez qidalandırın, böyük uşağa rehidratasiya məhlulunu tez-tez kiçik porsiyalarla verin. Uşaq ləngdirsə, saatlarla sidiyə getmirsə, ağlayanda göz yaşı yoxdursa — dərhal həkimə müraciət edin. Ətraflı: «Uşaqda susuzlaşma».
Qida zəhərlənməsinin qarşısını almaq
- Yeməkdən əvvəl və tualetdən sonra əlləri yuyun.
- Çiy ət və balıq üçün ayrıca taxta və bıçaq istifadə edin.
- Əti, yumurtanı, toyuğu yaxşı bişirin.
- Hazır yeməyi otaq temperaturunda uzun müddət saxlamayın.
- Şübhəli görünüşlü, şişmiş konservləri yeməyin.
- Səyahətdə içməli suyun təhlükəsizliyinə diqqət edin.
Tez-tez verilən suallar
Adi qida zəhərlənməsində evdə mədəni yumaq tövsiyə olunmur. Bədən özü qusma ilə zəhəri xaric edir, əsas vəzifə isə itirilən mayeni bərpa etməkdir.
Adi qida zəhərlənməsində onun faydası sübut olunmayıb. Bu barədə həkim və ya əczaçı ilə məsləhətləşin.
