Ürəkdə ağrı (kardialgiya) – döş qəfəsinin sol tərəfində və ya döş sümüyünün arxasında müxtəlif xarakterli narahatlıq və ağrılı hisslərdir. Bu səhifədə ürəkdə ağrının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər, hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu və mütəxəssis rəyi barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Dietoloq Endokrinoloq Genetik İmmunoloq Kardioloq Nevroloq Qastroenteroloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Ürəkdə ağrı (kardialgiya) – döş qəfəsinin sol tərəfində və ya döş sümüyünün arxasında müxtəlif xarakterli narahatlıq və ağrılı hisslərdir. Bu, ürək-damar sisteminin zədələnməsindən, ona müşayiət edən xəstəliklərdən və ya heç bir əlaqəsi olmayan digər problemlərdən xəbər verə bilər. Bu əlaməti heç vaxt görməzdən gəlmək olmaz, çünki ürəyin işində istənilən pozğunluq ağır və hətta ölümcül nəticələrə səbəb ola bilər. Ürəyə aid ola biləcək ağrı ilk dəfə yarandığı andan həkimə müraciət etmək lazımdır. Əgər ağrı qola, çənəyə və ya kürəyə yayılırsa, döş qəfəsində sıxıcı və ya təzyiqedici xarakter daşıyırsa, nəfəs darlığı, soyuq tər, ürəkbulanma ilə müşayiət olunursa – bu infarkt əlaməti ola bilər. Belə halda vaxt itirmədən təcili yardım çağırın.
Növləri
İntensivliyinə görə kardialgiya zəif, orta və güclü ola bilər. Klinik xüsusiyyətlərinə görə ağrı aşağıdakı kimi olur:
- Kəskin;
- Küt;
- Sızıltılı;
- Kəsici;
- Sıxıcı;
- Basıcı;
- Iynəvari.
Mütəxəssislər yaranma səbəbini nəzərə alaraq ürək ağrılarının aşağıdakı ayrıca növlərini fərqləndirir:
- Işemik;
- Vertebrogen;
- Psixogen;
- Nevroloji;
- Tənəffüs sistemi xəstəlikləri ilə bağlı;
- Bilavasitə ürək və damar xəstəlikləri ilə bağlı.
Davametmə müddətinə görə ağrı daimi və ya dövri ola bilər.
Səbəbləri
Ürək nahiyəsində narahatedici hisslərə birbaşa və ya dolayı yolla səbəb ola biləcək çoxlu amil var. Mütəxəssislər ürək ağrısının səbəblərini iki əsas qrupa ayırır:
- Bilavasitə orqanın zədələnməsi ilə bağlı olanlar;
- Ürəkdənkənar, ağrının qeyri-kardioloji vəziyyətlərin əlaməti olduğu hallar.
Bariz ağrı sindromu ilə müşayiət olunan ən çox rast gəlinən ürək xəstəlikləri bunlardır:
- Miokard infarktı;
- Endokardit;
- Işemik ürək xəstəliyi;
- Perikardit;
- Anadangəlmə və ya qazanılmış qüsurlar.
Ürək nahiyəsindəki ağrı hissləri kardionevroz, arterial hipertenziya, aritmiya, stenokardiya, revmatik xəstəlik, döş qəfəsi aortasının anevrizmasının qatlanması ilə bağlı ola bilər. Ürəkdənkənar amillərə bunlar daxildir:
- Döş onurğasının osteoxondrozu;
- Reflüks-ezofagit (mədə-qida borusu reflüks xəstəliyi);
- Qabırğa travmaları (zədə, çat, sınıq);
- Sinir liflərinin sıxılması;
- Fəqərəarası yırtıqlar;
- Psixi pozğunluqlar;
- Qurşaq dəmrovu (herpes zoster);
- Xora xəstəliyi;
- Əzələ spazmları.
Qadınlarda bəzən ürək nahiyəsindəki ağrılar endokrin pozğunluqlar və hormonal problemlərlə bağlı reproduktiv sistem xəstəlikləri fonunda yaranır.
Ürək xəstəliklərinin inkişafına və kardialgiyaya səbəb ola biləcək amillərə bunlar daxildir:
- Alkoqol və narkotik maddələrin sistemli istifadəsi;
- Stimulyatorların tez-tez qəbulu;
- Enerji içkilərinin, çoxlu qəhvə və çayın istifadəsi;
- Uzun illər siqaret çəkmək, o cümlədən elektron siqaretlər;
- Uzunmüddətli somatik xəstəliklər;
- Gərgin, sinirli iş;
- Tez-tez psixoemosional gərginlik, stress;
- Depressiya;
- Piylənmə;
- Hipodinamiya.
Ürək nahiyəsində ağrıya bədxassəli və xoşxassəli törəmələr, irinli iltihab prosesləri də səbəb ola bilər. Bəzi hallarda ürəyin zədələnməsi angina (kəskin tonzillit), qrip kimi kəskin infeksion xəstəliklərdən sonra inkişaf edir.
Diaqnostika
Ürək ağrıları zamanı xəstələrə hərtərəfli, kompleks müayinə tələb olunur. Diaqnostika sorğu və anamnezin toplanmasından başlayır. Həkim xəstənin əvvəllər keçirdiyi xəstəlikləri, travmaları və əməliyyatları, hazırda nədən əziyyət çəkdiyini, həyat tərzini və s. Bilməlidir. Ürək ağrısına müşayiət edən şikayətlər və klinik əlamətlər toplanır və təhlil edilir.
İlkin fizikal müayinə zamanı həkim dərinin rəngini və vəziyyətini qiymətləndirir, ürəyi və ağciyərləri dinləyir (auskultasiya), hər iki qolda, bəzən ayaqlarda arterial təzyiqi ölçür, qanın oksigenlə doyma dərəcəsini və nəbz tezliyini müəyyən edir.
Ürək ağrısının dəqiq səbəbini və düzgün diaqnozu qoymaq üçün bir sıra müayinələr aparılır.
- Elektrokardioqrafiya (EKQ): keçiricilik pozğunluqlarını, aritmiyanı, ürək əzələsinin işemik zədələnməsini, infarktın əlamətlərini aşkar etməyə kömək edir.
- Ürəyin UZ müayinəsi (EkoKQ): anatomik xüsusiyyətləri, ürək qapaqlarının işləmə keyfiyyətini qiymətləndirməyə, orqanın ayrı-ayrı strukturlarının atrofiya əlamətlərini aşkar etməyə imkan verir.
- Döş qəfəsi üzvlərinin icmal rentgenoqrafiyası: orqanın ölçüsünü və konturlarını vizuallaşdırmaq üçün lazımdır.
- Koronaroqrafiya: kontrast maddədən istifadə edilən qan damarlarının müayinə üsuludur, trombları və damar divarlarının aterosklerotik dəyişikliklərini müəyyən etməyə kömək edir.
- Koronar arteriyaların optik koherent tomoqrafiyası: aterosklerotik lövhələrin xüsusiyyətlərini qiymətləndirməyə, koronar arteriyaların daralma səbəblərini müəyyən etməyə, damar divarının zədələnmələrini aşkar etməyə və sonrakı müalicə taktikasını dəqiqləşdirməyə kömək edir. Müayinə koronaroqrafiya zamanı aparılır və stent qoyulması kimi endovaskulyar müdaxilə tələb olunduqda istifadə oluna bilər.
Qan damarlarının və ürək strukturlarının quruluşunu və xüsusiyyətlərini ətraflı öyrənmək üçün göstərişlərə əsasən kompüter və maqnit-rezonans tomoqrafiyası təyin edilir.
Bir sıra laborator müayinələr aparılır: ümumi klinik və biokimyəvi qan analizi, xolesterin analizi, revmatoid amilə test, zərurət olduqda immunoloji müayinələr kompleksi.
Qabırğaların çat və sınıqları səbəbindən ürək nahiyəsində ağrı şübhəsi olduqda, döş qəfəsinin iki proyeksiyada rentgenoqrafiyası təyin edilir. Kardialgiyanın mümkün səbəbi reflüks xəstəliyi olduqda, mədə-bağırsaq traktının endoskopik müayinəsi (FQDS) aparılır.
Müalicə
Terapiya ilk növbədə əlamətlərin aradan qaldırılmasına, xəstənin vəziyyətinin yüngülləşdirilməsinə və ağırlaşmaların qarşısının alınmasına yönəlməlidir. Qoyulmuş diaqnozdan asılı olaraq ürək ağrısı ilə keçən xəstəliklərin konservativ müalicəsinə bunlar daxil ola bilər:
- Arterial təzyiqi normallaşdıran preparatlar;
- Ürək vurğularının tezliyini və ritmini sabitləşdirən vasitələr;
- Qan laxtalarının dağılmasına yönəlmiş dərman preparatları;
- Iltihab əleyhinə, antibakterial preparatlar;
- Ürəyə düşən yükü azaldan, qan dövranını yaxşılaşdıran vasitələr.
Mütləq qaydada xəstənin həyat tərzinin və qidalanmasının korreksiyası şəklində dərmansız terapiya aparılır. Bədən çəkisini normallaşdırmağa yönəlmiş fiziki hərəkətlər planı tərtib edilir, psixoterapevt konsultasiyaları təyin edilir.
Kardialgiyaya səbəb olan xəstəliyi konservativ tədbirlərlə aradan qaldırmaq mümkün olmadıqda, cərrahi müalicə aparılır (angioplastika, aortokoronar şuntlama, kardiostimulyator implantasiyası, ürək qapağının dəyişdirilməsi, daxili defibrillyator qoyulması və digər üsullar).
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Ağırlaşmaların ehtimalı və ağırlığı birbaşa aşkar edilmiş xəstəliyin növündən, müalicə taktikasından və xəstənin həkim tövsiyələrinə əməl etməsindən asılıdır. Lazımi terapiya olmadıqda insult, miokard infarktı, qan damarlarının və anevrizmaların cırılması riski daim qalır. Mədə-bağırsaq xəstəlikləri orqanların xora ilə zədələnməsinə, ağciyər sistemi xəstəlikləri isə xroniki tənəffüs çatışmazlığına gətirib çıxara bilər. Nəzarətsiz ürək xəstəliklərinin ən təhlükəli və olduqca ehtimal olunan nəticəsi xəstənin ölümü ola bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
İlkin müayinəni terapevt həkim aparır. O, diaqnostika və sorğu zamanı alınan məlumatlara əsasən xəstəni daha dar ixtisaslı mütəxəssisə yönləndirir. Kardialgiya məsələləri ilə məşğul olan həkimlərin siyahısına aşağıdakılar daxildir:
- Terapevt
- Kardioloq
- Revmatoloq
- Travmatoloq-ortoped
- Cərrah
- Nevroloq
- Qastroenteroloq
- Genetik
- İmmunoloq
- Dietoloq
- Endokrinoloq
Anadangəlmə və irsi xəstəliklər şübhəsi olduqda genetik və immunoloqun konsultasiyası tələb oluna bilər. Xəstədə endokrin və ya digər pozğunluqlar aşkar edildikdə endokrinoloq və dietoloqun baxışı lazım olacaq.
Yadda saxla!
Ürək nahiyəsində, döş sümüyü arxasında ağrılı hislərin yaranması dərhal tibbi mütəxəssislərə müraciət etmək üçün birbaşa səbəbdir. Gözləmək, problemi görməzdən gəlmək, hər şeyin özbaşına keçəcəyinə ümid etmək ciddi ağırlaşmalara və dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.
Kardialgiyanın hər klinik halı xüsusi diqqət və ciddiyyətlə araşdırılmalıdır. Yalnız keyfiyyətli diaqnostika dəqiq xəstəliyi müəyyən etməyə və səmərəli müalicə təyin etməyə kömək edir. Həkimə müraciət edərkən əlamətləri gizlətməmək, suallara ətraflı cavab vermək, heç bir məlumatı gizlətməmək çox vacibdir. Risk qrupuna daxil olan insanlar müntəzəm profilaktik müayinələrdən keçməli, zərərli vərdişlərdən imtina etməli, bədən çəkisini normallaşdırmalı, sağlam qidalanma rejiminə əməl etməlidir.
Suallar və cavablar
Dərhal təcili tibbi yardım çağırmaq lazımdır. Həkimlər gələnə qədər təyin olunmuş dərman preparatlarını qəbul etmək, təmiz hava axınını təmin etmək, sərt səthdə uzanmaq və mümkün qədər hərəkət etməməyə çalışmaq lazımdır.
Sutkalıq arterial təzyiq monitorinqi — təzyiq göstəricilərinin sutka ərzində qiymətləndirilməsi üsuludur. Bu üsul həkimə hipertoniyanı, damar pozğunluqlarını aşkar etməyə, xəstəliyin gedişini proqnozlaşdırmağa, müalicəni izləməyə və s. kömək edir.
