Alın cibinin osteoması — klinik əlamətləri, səbəbi və ağırlıq dərəcəsinə uyğun olaraq diaqnostika və müalicə tələb edən tibbi vəziyyətdir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Frontal sinus osteoması
Xəstəlik haqqında
Alın cibinin osteoması – burunun alın əlavə sinusunda sümük toxumasından ibarət xoşxassəli törəmədir. Xəstəliyin inkişaf səbəbləri müəyyən edilməmişdir. Ehtimal olunan provokasiyaedici amillərdən biri kimi travma nəticəsində sümük toxumasının mexaniki zədələnməsi nəzərdən keçirilir. Bu xəstəliyin diaqnostikası ilə otolarinqoloq (LOR) həkimi məşğul olur, müalicəyə isə əlavə olaraq neyrocərrah cəlb oluna bilər.
Alın cibi osteoması üçün əlverişli gediş, yavaş böyümə, uzunmüddətli simptomsuz inkişaf (çox vaxt illərlə, bəzən onilliklərlə) xarakterikdir. Şiş xoşxassəlidir və aqressiv böyümür, lakin böyüdükcə sinusun divarlarını sıxa, ifrazatın axınını bloklaya və göz yuvası və ya kəllə boşluğu tərəfdən ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Xəstəlik daha çox kişilərdə aşkar edilir. Yeni törəmə hələ yeniyetməlik dövründə əmələ gələ bilər, aşkar edilməsi isə yalnız onilliklər sonra baş verir.
Səbəbləri
Xəstəliyin etiologiyasına dair alimlər vahid rəyə gəlməmişlər.
Hazırda mənşəyə dair 2 nəzəriyyə aktualdır:
- zədələnmə hipotezi, ona görə sümük toxumasının şişləri travmalar səbəbindən böyüyür;
- embriogenez pozuntuları hipotezi, ona görə osteoma sümüküstülük və ya embrional qığırdaq toxumalarından formalaşır.
Potensial provokasiyaedici amillər kimi aşağıdakılar nəzərdən keçirilir:
- genetik meyllilik;
- sümükdə metaplastik dəyişikliklər;
- orqanizmdə kalsium və digər maddələrin mübadiləsinin pozulması;
- infeksion xəstəliklər;
- birləşdirici toxumanın sistem patologiyaları.
Klinik mənzərə
Kiçik törəmələr özünü heç cür büruzə vermir. Alın nahiyəsində, daha çox burun axması və ya kəskin respirator virus infeksiyası fonunda dövri baş ağrıları mümkündür. Xarici təzahür kimi alın nahiyəsində bərk qabarcığın əmələ gəlməsi ola bilər (şişin spesifik yerləşməsində müşahidə olunur).
Törəmə böyüdükcə ciblərin drenajı pozulur, bu da ikincili sinusit şəklində təzahür edir. Onun üçün baş ağrısı, burun axması və burundan bol ifrazat xarakterikdir. Osteoma böyüdükdə yaxınlıqdakı zonalara təsir edən mikrosirkulyasiya problemləri meydana çıxır.
Zaman keçdikcə əsas simptomatikaya görmə pozuntuları qoşulur:
- ekzoftalm – göz almalarının çıxıntısı;
- diplopiya – gözlərdə ikiləşmə;
- anizokoriya – bəbəklərin fərqli diametrdə olması;
- görmə kəskinliyinin azalması;
- gözlərin açılması zamanı pozuntular – qapaq qalxmır və ya yarımqapalı qalır.
Böyüyən osteoma sinir köklərini əhəmiyyətli dərəcədə sıxa bilər ki, bu da intensiv ağrılı hisslərlə müşayiət olunur. Beyin toxumaları sıxıldıqda qıcolmaların, epileptik tutmaların, ürəkbulanma və qusma ilə müşayiət olunan baş ağrısının, yaddaş pozuntularının, yuxu pozuntularının, davranışda kəskin dəyişikliklərin meydana çıxması mümkündür. Xəstəliyin klinik təzahürləri osteomanın ölçülərindən və böyümə istiqamətindən asılıdır və patologiyanın proqressivləşməsi prosesində dəyişə bilər.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Alın ciblərinin osteomaları daha çox xroniki rinit və sinusit ilə bağlı müayinələr zamanı aşkar edilir. Diaqnostika xəstənin sorğu-sual edilməsi, şikayətlərin aydınlaşdırılması, anamnezin toplanması ilə başlayır. Selikli qişaların vəziyyətini qiymətləndirmək üçün ön və arxa rinoskopiya aparılır. Cibləri vizuallaşdırmaq məqsədilə üz kəllə nahiyəsinin rentgenoqrafiyası təyin olunur.
Yalnız bir rentgenoqrafiyanın köməyi ilə belə sümük törəmələrini vizuallaşdırmaq mümkündür. Lakin ölçünü, lokalizasiyanı və strukturu dəqiqləşdirmək məqsədilə ciblərin KT-si təyin edilir. Şişin böyüməsi nəticəsində toxumaların kompressiyasından şübhələnildikdə başın MRT-sinin aparılması göstərişdir. Bu metod xəstədə mövcud olan simptomların səbəbini anlamağa və onların alın sinusunun zədələnməsi ilə əlaqəsini müəyyən etməyə imkan verir. Diaqnostika nəticələrinə əsasən həkim müalicə tədbirlərinin sonrakı taktikası barədə qərar qəbul edir.
Osteomanın yeganə müalicə üsulu cərrahidir. Buna görə də müdaxilədən əvvəl əməliyyatönü diaqnostika aparılır. Ona aşağıdakılar daxildir:
- konsultasiyalar – terapevt, anestezioloq;
- laborator müayinə – infeksiyalara skrininq, ümumi və biokimyəvi qan analizləri, sidik müayinəsi, qanın laxtalanma testi;
- alətli müayinə – EKQ, flüoroqrafiya.
Müalicə
Müalicə üsulları
Osteomanın konservativ müalicə üsulları mövcud deyil. Törəmənin ölçüsü kiçik və böyüməsi yavaş olduqda gözləmə taktikası göstərişdir. Xəstə hər il rentgenoqrafik müayinədən keçməli və otolarinqoloqa müraciət etməlidir. İkincili sinusit və digər ağırlaşmaların inkişafı zamanı, iri şişlər və ya ətraf toxumaların kompressiyası aşkar edildikdə planlı qaydada frontotomiya aparılır.
Medikamentoz müalicə xəstəliyin simptomlarını aradan qaldırmaq üçün, habelə əməliyyata hazırlıq mərhələsində tətbiq edilir. Həkim baş ağrılarını aradan qaldırmaq üçün qeyri-steroid preparatlar təyin edə bilər. Sinusit zamanı antibakterial, iltihabəleyhinə preparatlar və burun boşluğunun gigiyenik yuyulması istifadə olunur. Əməliyyatdan sonrakı dövrdə ağrıkəsici vasitələr və endonazal antiseptiklər tətbiq edilir.
Cərrahi müalicə
Alın cibinin osteoması zamanı cərrahi müdaxilənin həcmi frontotomiyadır. O, 2 növ ola bilər – klassik və az invazivli (endonazal).
- Klassik frontotomiya ümumi narkoz altında aparılır. Əməliyyat zamanı cibə giriş qaş üstü nahiyəsində sinusun ön divarı vasitəsilə edilən kəsik ilə formalaşdırılır. Törəmə bitişik sümük toxuması ilə birlikdə çıxarılır, buna görə də əməliyyat çox vaxt alın cibinin konturlarının və funksionallığının bərpası məqsədilə sonrakı plastik mərhələni nəzərdə tutur.
- Endonazal frontotomiya – osteomanın sinusların burun boşluğu ilə təbii birləşmələri vasitəsilə çıxarılmasıdır. Bunun üçün mikrocərrahi alətlərdən istifadə olunur. Metod törəmənin həcmi kiçik olduqda tətbiq edilir və klassik əməliyyatdan daha az travmatikdir.
Müdaxilədən dərhal sonra alınan toxumalar şişin bədxassəli təbiətini istisna etmək üçün histoloji analizə göndərilir.
Reabilitasiya
Az travmatik əməliyyatlar ambulator rejimdə aparılır. Reabilitasiya 2 həftəyə qədər davam edir, bu müddət ərzində xəstəyə burnunu təmizləmək, təyyarə ilə uçmaq, borucuqla içmək qadağandır.
Əməliyyatdan sonrakı ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün həkimin tövsiyələrinə əməl etmək, burun boşluğunun gigiyenasını müntəzəm aparmaq vacibdir. Açıq əməliyyatlardan sonra bərpa 1-2 ay çəkir. Osteomanın çıxarılması zamanı sümük fraqmentləri də çıxarılıbsa, alın konturlarının bərpası üçün plastik əməliyyat tələb oluna bilər. Bu məqsədlə titan torların, öz və donor sümük materialının implantasiyası ilə plastika aparılır.
Profilaktika
Alın cibinin osteomasının xüsusi profilaktikası yoxdur, çünki onun səbəbləri tam məlum deyil. Buna baxmayaraq, bəzi tədbirlər ağırlaşma riskini azaldır və törəməni vaxtında aşkar etməyə kömək edir:
- üz və kəllə nahiyəsini zədələrdən qorumaq: idmanda, velosiped və motosikl sürərkən dəbilqədən, avtomobildə təhlükəsizlik kəmərindən istifadə etmək;
- sinusitləri və uzun sürən burun axmasını vaxtında müalicə etmək;
- alın nahiyəsində tez-tez təkrarlanan və ya uzun sürən baş ağrısı olduqda LOR həkiminə müraciət etmək;
- kiçik osteoma aşkar edilibsə və müşahidə tövsiyə olunubsa, nəzarət müayinələrini həkimin təyin etdiyi vaxtlarda buraxmamaq;
- çoxsaylı osteomalar və ya ailədə bağırsaq polipozu varsa, bunu həkimə bildirmək — belə hallarda irsi sindromun (Qardner sindromu) istisna edilməsi lazım gələ bilər.
Görmənin pozulması, gözün önə çıxması və ya alında şişkinlik yaranarsa, müayinəni təxirə salmayın.
Yadda saxla!
Osteoma nadir xəstəlikdir. Lakin bu patologiya yenə də rast gəlinir. Pasiyenti tez-tez burun axması və əvvəllər olmayan daimi baş ağrıları narahat edirsə, onun istisna edilməsi mütləq tələb olunur. Belə simptomatika olduqda otolarinqoloqa müraciət etmək lazımdır. Həkim əsl diaqnozu müəyyən etməyə və klinik vəziyyəti aydınlaşdıraraq pasiyentə maksimum tam kömək göstərməyə imkan verən müayinələr kompleksi təyin edəcək.
Mövzu üzrə məqalələr
Adenoidlər və onların böyüməsinin nəticələri
Adenoidlər – burun-udlağın tağında yerləşən və qoruyucu funksiya daşıyan limfoid toxumadır. Adenoidlərin (əsasən udlaq və damaq badamcıqlarının) həddindən…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Burun selikli qişasının anemizasiyası
Tələbat olan otorinolarinqoloji prosedurlardan biri burun selikli qişasının anemizasiyasıdır. Bu, burun boşluğunun selikli qişalarının səthinin vazokonstriktorların – qan…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Qulağın iltihabı
İsti yay günlərində çoxumuz sərin suya girmək istəyirik. Və hərə bir yerə üz tutur: kimisi yaxınlıqdakı gölməçələrə, çaylara,…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Larinqoskopiya nədir?
Larinqoskopiya – otolarinqologiyada geniş yayılmış müayinə üsuludur; ondan istifadə edərək həkim qırtlağı patoloji dəyişikliklər baxımından müayinə etmək, aşkar…
İstiqamət: Otolarinqologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
