Arxa keçiddə ağrı mütəxəssisə müraciət üçün mütləq səbəbdir. Bir qayda olaraq, bu simptom düz bağırsağın, həmçinin yaxınlıqdakı orqanların müxtəlif xəstəliklərindən xəbər verir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Anal ağrı
Xəstəlik haqqında
Arxa keçiddə ağrı mütəxəssisə müraciət üçün mütləq səbəbdir. Bir qayda olaraq, bu simptom düz bağırsağın, həmçinin yaxınlıqdakı orqanların müxtəlif xəstəliklərindən xəbər verir. İnsanlar çox vaxt bu cür incə problemlə həkimə müraciət etməkdən utanır, son ana qədər dözür və beləliklə şüurlu şəkildə özlərini nəticələrin vaxtında qarşısının alınması şansından məhrum edirlər. Buradan çıxış yolu birdir – mümkün qədər tez tibbi yardıma müraciət etmək. Proktoloq həkim ağrının səbəbini aşkar etməyə və müvafiq müalicəni təyin etməyə kömək edəcək, zərurət olduqda isə digər mütəxəssislərə yönləndirəcək: ginekoloq, uroloq və s.
Səbəbləri
Arxa keçid nahiyəsindəki ağrının əsas səbəbləri düz bağırsağın aşağıdakı kimi xəstəlikləridir:
- Anal çat;
- Hemorroy;
- Proktit;
- Şişlər;
- Travmalar və yad cisimlər.
Ağrının səbəbi xarici amillər də ola bilər – dar, narahat alt paltarı geyinmək, keyfiyyətsiz proklada və tamponlardan istifadə.
Arxa keçiddə ağrılar nəcis pozğunluqları ilə provokasiya oluna bilər. Belə ki, qəbizlikdə ağrı nəcis kütləsinin təzyiqi, həmçinin bağırsağın boşalması zamanı anusun travmaları səbəbindən yaranır. Diareyada ağrı spazmlar, sfinkterin həddindən artıq dartılması nəticəsində yaranır.
Qadınlarda arxa keçiddə ağrılar aşağıdakılardan qaynaqlana bilər:
- Qadın cinsiyyət orqanlarının xəstəlikləri (Adneksit, düz bağırsağın Endometriozu, Ektopik hamiləlik, Yumurtalıq apopleksiyası, rektovaginal fistul);
- Sidik-ifrazat sisteminin patologiyaları (Sistitdə, Sidik daşı xəstəliyində ağrılar arxa keçidə yaya bilər).
Kişilərdə anusda ağrı prostat vəzinin iltihabında, Prostat xərçəngində, kollikulitdə müşahidə olunur.
Anal zonada istənilən diskomfort pasiyent üçün proktoloqa müraciət səbəbidir. Yadda saxlayın: vaxtında qoyulmuş diaqnoz tam sağalma şansını artırır.
Təsnifat
Arxa keçiddə ağrının səbəbləri kifayət qədər çox olduğundan, ağrı hissləri də fərqli ola bilər. Bunlar qanlı ifrazatla müşayiət olunan kəskin, kəsici ağrılar, qarnın aşağı hissəsinə və aralıq nahiyəsinə yayılan sızıldayan, küt ağrılar, kəskin arıqlama, ümumi zəiflik ilə müşayiət olunan artan ağrılar ola bilər. Ağrılar uzun müddət oturarkən və ya gəzərkən, nəcis ifrazı zamanı və ya dərhal sonra yarana bilər.
Klinik mənzərə
Arxa keçiddə ağrı adətən tək olmur: onu müşayiət edən əlamətlər həkimə səbəbi daha tez müəyyən etməyə kömək edir. Həkimə müraciət edərkən aşağıdakıların olub-olmadığını qeyd edin:
- nəcisdə, tualet kağızında və ya alt paltarında qan — al qırmızı və ya tünd;
- arxa keçid ətrafında şişkinlik, bərk düyün, qızartı və toxunduqda ağrı;
- qaşınma, yanma, nəmlik hissi;
- selikli və ya irinli ifrazat;
- qəbizlik, ishal və ya nəcisin xarakterinin uzun müddət dəyişməsi;
- bağırsağın tam boşalmaması hissi, tez-tez yalançı çağırışlar;
- hərarətin yüksəlməsi, üşütmə, ümumi zəiflik;
- səbəbsiz arıqlama, iştahın azalması.
Ağrı getdikcə güclənirsə, arxa keçid ətrafında ağrılı şişkinlik və hərarət yaranıbsa (irinli iltihab əlaməti), həmçinin bol qanaxma, başgicəllənmə və zəiflik varsa, müraciəti təxirə salmayın — təcili tibbi yardım lazımdır.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Arxa keçiddəki ağrı hisslərinin səbəbini koloproktoloq həkim aşkar etməyə kömək edəcək. Reproduktiv sistem patologiyası şübhəsində qadınlar ginekoloqa, kişilər isə uroloqa yönləndirilir. Sidik-ifrazat yollarının zədələnmə əlamətləri varsa, pasiyenti uroloq müayinə edir.
Anusda ağrısı olan pasiyentlərin diaqnostikası aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:
Xarici baxış və barmaqla rektal müayinə. Həkim anus nahiyəsindəki dəri və selikli qişanın vəziyyətini yoxlayır, sfinkterin yığılma qabiliyyətini qiymətləndirir, beləliklə hemorroidal düyünlərin, fistul yollarının və ya yenitörəmələrin olub-olmadığını müəyyən edir.
Ginekoloji kresloda baxış. Həkim vagina və xarici cinsiyyət orqanlarının vəziyyətini qiymətləndirir, palpasiya ilə aralıq nahiyəsini, sidik kanalını, çanaq dibi əzələlərini, uşaqlıq və artımları müayinə edir.
Anoskopiya. Bu, xüsusi cihaz – anoskop vasitəsilə düz bağırsağın endoskopik tədqiqidir. Anoskopiya gedişində həkim iltihab, eroziya, hemorroidal düyünlər, yad cisimlər, fistul yolları və digər patoloji dəyişikliklərin əlamətlərini görə bilər.
Rektoromanoskopiya. Anoskopiyaya nisbətən düz bağırsağın daha dərin (20-25 sm-ə qədər dərinliyə) müayinəsini nəzərdə tutur. Tədqiqat digər üsullarla pis vizuallaşdırılan bağırsaq sahələrini tədqiq etmək zərurəti olduqda təyin olunur.
Bundan əlavə, pasiyentə laborator tədqiqatlar, həmçinin göstəriş üzrə – Kolonoskopiya, Irriqoskopiya, diaqnostik laparoskopiya və digər müayinələr təyin olunur.
Hamiləlik dövründə
Hamiləliyə hazırlıq mərhələsindəki (o cümlədən EKM-dan əvvəl) qadınlar heç nə narahat etməsə belə proktoloq həkimə baş çəkməlidir. Gələcək ananın hemorroy kimi xəstəliyə meylliliyini müəyyən etmək vacibdir. Məsələ ondadır ki, hamiləlik dövründə böyüyən uşaqlıq qarnın aşağı hissəsinə təzyiq göstərir, nəticədə hemorroidal düyünlərin venaları boyunca qanın axını çətinləşir. Əgər meyllilik varsa, hemorroy mütləq özünü göstərəcək və çox güman ki, ağırlaşmış formada və hamiləliyin lap əvvəlində. Hemorroyun inkişafını hamiləlikdə tez-tez yaranan qəbizliklər də provokasiya edə bilər. Bu zaman hemorroyun müalicəsi üçün bir çox dərman və üsul hamilələrdə əks göstərişdir. Deməli, xəstəliyi hələ uşağın mayalanmasından əvvəl aşkar edib müalicə etmək lazımdır.
Bundan əlavə, hamiləlik dövründə hemorroydan əziyyət çəkən qadınların təxminən 50%-ində doğuşdan sonrakı dövrdə xəstəliyin kəskinləşməsi baş verir – simptomlar daha ifadəli olur, düyünlərin sıxılma riski artır. Buna, o cümlədən, aralıq əzələlərinin həddindən artıq gərginliyi və doğuş zamanı damarların mexaniki travmatizasiyası kömək edir. Cavan ana xəstəliyin inkişafının qarşısını almaq üçün öz sağlamlığını izləməli və narahatedici simptomlar yarandıqda dərhal mütəxəssisdən kömək istəməlidir. Həkim laktasiya dövründə icazə verilən dərmanları seçəcək, əməliyyat lazım gəldikdə isə prosedura ambulator aparmağa imkan verən və ana südü ilə qidalandırmadan imtina tələb etməyən müasir cərrahi üsullar istifadə ediləcək.
Müalicə
Konservativ müalicə
Əgər arxa keçiddə ağrı proktoloji xəstəliklər nəticəsində yaranıbsa, həkim aşağıdakı konservativ üsulları təyin edə bilər:
Diet. Pasiyent iti, duzlu və yağlı qidadan imtina etməli, əksinə, qida lifi (tərəvəz, meyvə, tam taxıllı məhsullar, kəpək) və maye qəbulunu artırmalıdır. Bu cür tədbirlər qəbizliyin qarşısını almağa və yumşaq nəcisin formalaşmasına kömək edəcək ki, bu da bağırsağın boşalması zamanı anusun travmatizasiyasını azaldacaq və ağrı sindromunu zəiflədəcək.
Rektal şamlar. Suppozitoriylar iltihab əleyhinə, bürüyücü təsir göstərir, düz bağırsağın selikli qişasını nəcis ifrazı zamanı zədələnmədən qoruyur.
Antibiotiklər. Proktit, Paraproktit, papillit, kriptit və digərləri daxil olmaqla kəskin iltihabi proseslərdə təyin olunur.
Hormonal vasitələr. Kifayət qədər göstəriş olduqda qısa kursla təyin olunur: Hemorroyun kəskinləşmə dövründə, ağır proktitdə. Şişkinliyi və iltihabı tez aradan qaldırmağa kömək edir.
Flebo-protektorlar. Hemorroyda – venaları möhkəmləndirmək, qanaxma və Tromboz riskini azaltmaq üçün təyin olunur.
Lokal proseduralar. Ağrı və spazmlar üçün effektiv vasitə yağlı məhlullarla, çobanyastığı dəmləməsi ilə, lokal təsirli anestetiklərlə mikroklizmalar, aralıq duşudur.
Botuloterapiya. Üsul spazmlarda və ifadəli ağrı sindromunda effektivdir və bir qayda olaraq anal çatların müalicəsində tətbiq olunur. Prosedur asan keçirilir, 2-3 ay davam edən sabit effekti ilə fərqlənir və müraciət günü bilavasitə edilə bilər.
Plazmolifting (PRP terapiya). Proktologiyada yara sağalmasını sürətləndirmək məqsədilə istifadə olunan üsuldur, lakin onun sübut bazası məhduddur. Üsul kəskin və xroniki Anal çatların müalicəsində sınaqdan keçirilir, müxtəlif əməliyyatlardan (Xarici hemorroyun lazer çıxarılması, fistullar, kondilomalar) sonra selikli qişanın bərpası üçün istifadə olunur. Üsulun mahiyyəti pasiyentin təmizlənmiş və trombositlərlə zənginləşdirilmiş plazmasının perianal zonaya yeridilməsindən ibarətdir. Trombositlər hüceyrələri aktiv bölünməyə və kollagen və hialuron turşusu istehsal etməyə stimullaşdırır. Nəticədə regenerasiya prosesləri işə düşür və yaraların sağalması daha sürətli baş verir. Prosedur lokal anesteziya altında aparılır, asan keçirilir və reabilitasiya tələb etmir.
Cərrahi müalicə
Əgər konservativ müalicə üsulları kömək etmirsə, pasiyentə cərrahi müdaxilə göstəriş ola bilər. Proktoloji xəstəliklərin cərrahi müalicəsinin 80%-i az travmatik üsullardan istifadə edilməklə aparılır.
Hemorroyun müalicəsində aparılır: Skleroterapiya, Elektrokoaqulyasiya, lazer koaqulyasiyası, Dezarterizasiya, infraqırmızı fotokoaqulyasiya, Radiodalğa ilə çıxarılma, trombozlaşmış düyünlərin evakuasiyası, ultrasəs skalpeli ilə hemorroidektomiya, Hemorroidal düyünlərin lazer vaporizasiyası, mukopeksiya ilə dopler-nəzarətli dezarterizasiya.
Anal çatlar eksiziya, lazer müalicəsi vasitəsilə müalicə olunur.
Düz bağırsağın düşməsində aşağıdakı cərrahi üsullar istifadə olunur: yerinə salma, rektopeksiya.
Bədxassəli neoplaziyalarda düz bağırsağın rezeksiyası və ya ekstirpasiyası aparılır.
Pararektal zonanın patologiyalarında paraproktitin açılması, fistul və dermoid kistaların eksiziyası kimi müdaxilələr yerinə yetirilir.
Əgər rektal zonadakı ağrı sidik-cinsiyyət sisteminin zədələnməsi səbəbindən yaranıbsa, ginekoloji və uroloji profilli mütəxəssislərdə cərrahi müdaxilələr tələb oluna bilər.
Profilaktika
Arxa keçiddə ağrıya səbəb olan istənilən patologiyanın profilaktikası arzuolunmaz simptomlar yarandıqda proktoloq həkimə mütləq müraciəti nəzərdə tutur.
Heç nə narahat etməsə belə, proktoloqu profilaktik məqsədlə də ziyarət etmək lazımdır. Bu, xüsusilə aşağıdakı pasiyent kateqoriyalarına aiddir:
- Hamiləliyi planlaşdırma mərhələsindəki qadınlar, o cümlədən EKM prosedurundan əvvəl;
- Hamiləlik dövründəki və yaxınlarda doğmuş qadınlar;
- Proktoloji xəstəliklərə irsi meyllilik olan pasiyentlər;
- Piylənmə və artıq bədən çəkisindən əziyyət çəkən pasiyentlər;
- Hormonal kontraseptivlər qəbul edən və ya işlətmə vasitələrindən sui-istifadə edən pasiyentlər;
- Anal seks praktika edən pasiyentlər.
Bundan əlavə, arxa keçid nahiyəsindəki ağrıların profilaktikası üçün bir neçə qaydaya əməl etmək lazımdır:
- Aktiv həyat tərzi sürmək (bu zaman fiziki yüklər orta olmalıdır);
- Düzgün qidalanma prinsiplərinə əməl etmək (iti və yağlı qida, həmçinin kobud lifin istehlakını məhdudlaşdırmaq, rasiona kifayət qədər tərəvəz və meyvə daxil etmək);
- Çəkiyə nəzarət etmək;
- Stress vəziyyətlərindən qaçmaq.
Yadda saxla!
Anal zonada istənilən diskomfort pasiyent üçün proktoloq həkimə müraciət səbəbidir. Proktoloqa vizit fikri qorxu və utanc hissi yaratmamalı, vizitin özü isə qorunma, öz sağlamlığına arxayınlıq hissi buraxmalıdır.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Hamiləlik dövründə böyüyən uşaqlığın çanaq venalarına təzyiqi, hormonal dəyişikliklər və tez-tez rastlanan qəbizlik hemoroy və anal çat riskini artırır, bu da arxa keçiddə ağrıya səbəb ola bilər. Əlamətlər çox vaxt doğuşdan sonra yüngülləşir, lakin ağrı güclü olduqda və ya qanaxma müşahidə edildikdə proktoloqa müraciət lazımdır. Müalicə üsulları hamiləlik üçün təhlükəsiz olanlar arasından seçilir.
Uşaqlarda bu ağrı ən çox qəbizliklə və onun nəticəsində yaranan anal çatla əlaqədardır, bəzən ishal və ya gigiyena qaydalarının pozulması da səbəb ola bilər. Böyüklərdən fərqli olaraq bu yaş qrupunda hemoroy nadir rast gəlinir. Dəqiq səbəbi müəyyənləşdirmək və uşağa uyğun, yumşaq müalicə seçmək üçün pediatr və ya proktoloq müayinəsi tələb olunur.
Təkrarlanan ağrı adətən aradan qaldırılmamış səbəbdən — məsələn davam edən qəbizlikdən, xroniki anal çatdan və ya daha ciddi mərhələyə keçmiş hemoroydan — xəbər verir. Belə hallarda özbaşına müalicə əvəzinə proktoloqun ətraflı müayinəsindən keçmək lazımdır, çünki yanaşma konkret diaqnozdan asılı olaraq dəyişir. Vaxtında müraciət ağrının uzanmasının qarşısını alır.
Mövzu üzrə məqalələr
Babasilin əməliyyatsız müalicəsi: mif, yoxsa reallıq?
Babasil kimi proktoloji xəstəliklər insana az əzab, ağrı və narahatlıq gətirmir. Lakin həkimə müraciət adətən son ana qədər…
İstiqamət: Proktologiya
Hamiləlik zamanı babasil
Babasil – düz bağırsağın ətrafında düyünlər əmələ gətirən hemorroidal venaların iltihabı və patoloji genişlənməsi ilə bağlı xəstəlikdir. Bu,…
İstiqamət: Proktologiya
Xroniki hepatitin müalicəsi
Xroniki hepatitlər – keçirilmiş virus hepatitindən, bəzi medikamentlərin qəbulundan sonra, spirtli içkilərdən sui-istifadə zamanı inkişaf edən və iltihabi…
İstiqamət: Hepatologiya
Hepatitlər – qaraciyərin iltihabi xəstəlikləri
Hər il hepatologiya sahəsində qaraciyər xəstəliklərini daha effektiv diaqnostika etməyə və müalicə etməyə imkan verən kəşflər olunur. Xəstəliyin…
İstiqamət: Hepatologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
