Hemoroidal düyünün trombozu xarici və ya daxili hemoroidal venoz pleksusda trombun yaranmasıdır. Kəskin anal ağrı və şişkinliklə təzahür edə bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Babasil düyününün trombozu
Xəstəlik haqqında
Hemoroidal düyünün trombozu anal kanalın və ya anal dəlik ətrafının venoz kələflərində qan laxtasının (trombun) yaranmasıdır. Bu, hemoroyun ən çox rast gəlinən kəskin ağırlaşmasıdır. Tromb düyünün daxilində təzyiqi kəskin artırır, toxumaları dartır və sinir uclarını qıcıqlandırır, buna görə xəstəlik qəfil başlayan şiddətli ağrı, anal nahiyədə sıx, göyümtül, toxunduqda çox ağrılı düyünün əmələ gəlməsi ilə təzahür edir.
Tromboz xarici düyünlərdə (anal dəliyin ətrafında, dəri altında) və daxili düyünlərdə (anal kanalın daxilində) yarana bilər. Xarici düyünlərin trombozu daha tez-tez rast gəlinir və daha ağrılı olur, çünki bu nahiyənin dərisi həssas sinir ucları ilə zəngindir. Daxili düyünlərin trombozu çox vaxt onların xaricə sallanması və sıxılması ilə birlikdə olur.
Xəstəlik istənilən yaşda, həm kişilərdə, həm də qadınlarda yaranır. Onun inkişafına qəbizlik, defekasiya zamanı güclü gərginlik, uzun müddət oturmaq, ağırlıq qaldırmaq, hamiləlik və doğuş şərait yaradır. Kiçik trombozlar çox vaxt konservativ müalicə ilə bir neçə həftəyə sorulur, güclü ağrı olduqda isə ilk günlərdə aparılan kiçik əməliyyat vəziyyəti tez yüngülləşdirir.
Hemoroid düyünləri haqqında təsəvvürlər antik dövrdən mövcuddur, lakin onların venoz kələf olduğu və trombozun kəskin ağrının səbəbi olduğu yalnız XVIII–XX əsrlərdə anatomiya və cərrahiyyənin inkişafı ilə aydınlaşmışdır. Bu gün xəstəliyin əsasında venoz axının yavaşıması, damar divarının dəyişməsi və qanın laxtalanma meylinin artması durduğu məlumdur.
Səbəbləri
Hemoroidal düyünün trombozunun formalaşması anal nahiyənin venoz kələflərində normal qan dövranını pozan amillərin təsiri altında baş verir.
Ən əhəmiyyətli səbəblərə aşağıdakılar aiddir:
- uzun müddət mövcud olan hemoroy — dəyişmiş damar divarı trombəmələgəlməyə daha asan məruz qalır;
- hərəkətsiz rejim — uzun müddət oturmaq kiçik çanaqdan qanın axınının pisləşməsinə və venalarda toplanmasına gətirib çıxarır;
- həddindən artıq fiziki gərginlik — xüsusilə ağırlıqların kəskin qaldırılması təhlükəlidir, bu venoz sistemdə təzyiqin sıçrayışına səbəb olur;
- mütəmadi nəcis ləngiməsi — bağırsağın boşalması zamanı gərginlik venalarda təzyiqi artırır və onların dolmasına gətirib çıxarır;
- tez-tez baş verən diareya epizodları — selikli qişanı qıcıqlandırır və damar divarını daha həssas edir;
- hamiləlik və doğuş dövrü — böyümüş uşaqlıq çanaq damarlarını sıxaraq qanın axınını çətinləşdirir;
- alkoqola və acı qidaya meyillik — düz bağırsağa qan axınını gücləndirir və venoz kələfləri yükləyir;
- uzun müddət tualetdə oturmaq (məsələn, telefonla) — anal nahiyənin venalarında qanın durğunluğunu artırır;
- anal kanalda iltihabi dəyişikliklər — toxumaları daha həssas edir.
Soyuqda oturmaq və ya «soyuqlama» barədə geniş yayılmış fikir sübuta əsaslanmır: bu amil trombozun səbəbi deyil. Trombozun inkişafı — hər biri digərinin təsirini gücləndirən bir neçə prosesin qarşılıqlı təsiridir. İlk növbədə venalarda qanın hərəkəti yavaşıyır. Bu fonda dəyişmiş damar divarı daha da zədələnir ki, bu da tromb əmələgəlmə prosesini işə salır. O, damarın lümenini tam və ya qismən bağlaya bilər. Qan laxtası böyüdükcə düyünün divarları dartılır, onun daxilində təzyiq artır. Bu, ətraf toxumaların sıxılmasına və sinir uclarının qıcıqlanmasına gətirib çıxarır. Beləliklə şiddətli ağrı sindromu yaranır. Eyni zamanda yerli iltihabi reaksiya güclənir: toxumalar şişir, mikrosirkulyasiya daha da pisləşir, patoloji dairəni bağlayır.
Proses proqressivləşdikcə tromb damardan axını tamamilə bloklaya bilər. Bu toxumaların işemiyasını gücləndirir və nekrotik dəyişikliklərə gətirib çıxara bilər. Buna görə də ağırlaşmaları gözləmədən hemoroidal düyünün trombozunun necə müalicə edilməsi barədə vaxtında qərar vermək vacibdir.
İnkişaf mexanizmi
Əgər müalicə aparılmırsa, patoloji proses tədricən proqressivləşir. İlkin mərhələdə orta dərəcədə diskomfort yaradan kiçik qan laxtası formalaşır. Lakin müdaxilə olmadan tromb böyüyür, düyün daxilində təzyiq artır.
Zaman keçdikcə iltihab artır, şiş ətraf toxumalara yayılır. Ağrı daimi və şiddətli olur, xəstənin adi fəaliyyətini pozur. Ağır gedişdə toxumaların qidalanmasının pozulması mümkündür ki, bu da nekroz üçün şərait yaradır.
Bəzən düyünün qan ifrazı ilə özbaşına açılması və simptomların qismən yüngülləşməsi müşahidə olunur, lakin bu sağalma demək deyil. Xəstəlik təkrarlana bilər, dövri kəskinləşmələrlə xarakterizə olunan xroniki formaya keçə bilər.
Təsnifat
Hemoroidal düyün trombozunun sistemləşdirilməsi bir neçə meyar üzrə aparılır. Formalara bölünmə həkimə prosesin nə dərəcədə irəlilədiyini və hansı tədbirlərin ən effektiv olacağını daha dəqiq müəyyən etməyə imkan verir.
Klinik xüsusiyyətlər nəzərə alınmaqla trombozun bir neçə variantı fərqləndirilir:
- xarici forma — ən tipik ssenari, dəyişikliklər anal dəlik ətrafındakı zonada cəmləşir (bu cür düyünlər səthdə yerləşdiyindən xüsusi alətlər olmadan da asanlıqla nəzərə çarpır);
- daxili variant — anal kanal daxilində əmələ gəlir, düyünlər böyüdükdə, xüsusilə defekasiya zamanı gərginləşmə olduqda xaricə çıxa bilir;
- kombinə edilmiş zədələnmə — prosesin eyni zamanda həm xarici, həm də daxili venoz strukturları əhatə etdiyi vəziyyət, simptomlar daha müxtəlif olur və tez-tez daha güclü ifadə olunur.
Yerli dəyişikliklərin ifadəlilik dərəcəsinə görə vəziyyət bir neçə mərhələyə bölünür:
- erkən mərhələ — tromb artıq əmələ gəlib, lakin ətraf toxumaların reaksiyası minimaldır (hələ ifadəli iltihab yoxdur, baxmayaraq ki, diskomfort artıq hiss edilə bilər);
- genişlənmiş mərhələ — laxtanın mövcudluğuna iltihabi cavab əlavə olunur: toxumalar şişir, ağrılıq güclənir, dartınma hissi yaranır;
- prosesin proqressivləşməsi — iltihab artıq düyünün özü ilə məhdudlaşmır və qonşu sahələrə yayılır (bu fonda vəziyyət nəzərəçarpacaq dərəcədə pisləşir, ağırlaşma ehtimalı isə artır).
Gedişinə görə iki əsas tip fərqləndirilir:
- kəskin — sürətlə inkişaf edir, simptomlar qısa müddət ərzində artır və yüksək intensivliyə çatır;
- residivləşən — uzun müddət mövcud olan hemoroy zamanı formalaşır və müxtəlif tezlikdə baş verə bilən, venoz sistemin vəziyyətini tədricən pisləşdirən təkrarlanan tromb əmələ gəlmə epizodları ilə təzahür edir.
Mərhələlər
Hemoroidal düyünün trombozu adətən xroniki hemoroyun fonunda yaranır. Daxili hemoroyun ağırlığı düyünlərin anal kanaldan nə dərəcədə sallanmasına görə dörd mərhələyə bölünür:
- I mərhələ — düyünlər anal kanaldan kənara çıxmır; əsas əlamət defekasiya zamanı qırmızı qanın ayrılmasıdır.
- II mərhələ — düyünlər gərginləşmə zamanı çölə çıxır və özbaşına geri qayıdır.
- III mərhələ — sallanmış düyünləri əl ilə geri qaytarmaq lazım gəlir.
- IV mərhələ — düyünlər daim xaricdədir və geri qaytarılmır; tromboz və iltihab riski ən yüksəkdir.
İlk iki mərhələdə adətən qidalanmanın və bağırsaq fəaliyyətinin korreksiyası, dərman müalicəsi, lazım gəldikdə az invaziv prosedurlar kifayət edir. III və IV mərhələlərdə cərrahi müalicə daha tez-tez tövsiyə olunur. Kəskin tromboz istənilən mərhələdə baş verə bilər: bu halda əvvəlcə ağrı və iltihab aradan qaldırılır, planlı müalicə isə vəziyyət sabitləşdikdən sonra seçilir. Xarici hemoroidal düyünlər bu şkala ilə qiymətləndirilmir. Mərhələni həkim müayinə nəticələri əsasında müəyyən edir və o, müalicənin seçiminə təsir göstərir.
Klinik mənzərə
Xəstəliyin mənzərəsi əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənə bilər, çünki simptomatika düyünün harada yerləşməsindən, iltihabi komponentin nə dərəcədə ifadə olunmasından və prosesin hansı mərhələdə olmasından asılıdır. Bununla belə, əksər hallarda tromboz sürətlə inkişaf edir: ilk əlamətlər qəfil meydana çıxır və qısa müddət ərzində (bir neçə saatdan bir-iki günə qədər) artır.
Hemoroidal düyünün trombozunun ən xarakterik simptomlarına aşağıdakılar daxildir:
- anal kanal nahiyəsində şiddətli ağrı — kəskin şəkildə yaranır, daimi xarakter daşıyır və nahiyəyə istənilən təzyiq zamanı, o cümlədən oturarkən, hərəkət edərkən və ya bağırsağın boşalması zamanı güclənir;
- bərk törəmənin əmələ gəlməsi — çox vaxt insan, xüsusilə xarici forma olduqda, özü ağrılı «düyünü» hiss edir;
- perianal zonada şişkinlik və gərginlik hissi — toxumalar gərgin, toxunuşa qarşı həssas olur;
- düyünün rənginin dəyişməsi — qanın durğunluğu və onun axınının pozulması ilə əlaqədar tünd-göy və ya bənövşəyi rəng ala bilər;
- düz bağırsaq nahiyəsində yad cisim hissi — adi fəaliyyətə mane olan daimi diskomfort yaradır;
- defekasiya zamanı ağrılılıq — bəzən o qədər ifadə olunur ki, insan tualetə getməyi şüurlu şəkildə təxirə salır;
- cüzi qanlı ifrazat — daha çox selikli qişanın zədələnməsi zamanı görünür;
- qaşınma, sancma və ya yanma — toxumaların qıcıqlanmasına işarə edən əlavə əlamətlər.
Şəkildə xarici hemoroidal düyünün trombozunun necə göründüyü yaxşı görünür. Adətən sıx, dartılmış səthə malik dairəvi və ya oval formalı törəmə müəyyən edilir. O, aydın konturlanır və toxunduqda kəskin ağrılılıq yaradır. Trombozlaşmış düyünün daxili yerləşməsində dəyişikliklər həmişə xaricdən görünmür, lakin subyektiv hisslər daha ağrılı ola bilər.
Şəkildə xarici görünüşünə görə qadınlarda və kişilərdə hemoroidal düyünün trombozu arasında fərq yoxdur. Cinsi fərq vizual mənzərədə deyil, kəskinləşməni tetikləyən səbəblərdə özünü göstərir. Qadınlarda bu cür epizodlar daha çox hamiləlik və doğuşla əlaqədardır. Bu dövrdə venoz axın dəyişir, damar kələflərinə təzyiq artır ki, bu da trombun formalaşması üçün əlverişli şərait yaradır. Kişilərdə isə provokasiya edici amillər daha çox fiziki gərginlik, həyat tərzi və ya qidalanma xüsusiyyətləri ilə əlaqədardır.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Hemoroidal düyünün trombozunun aşkarlanması adətən çətinlik yaratmır, lakin vəziyyətin dəqiq qiymətləndirilməsi və digər xəstəliklərin istisna edilməsi üçün kompleks yanaşma tələb olunur. Müayinə yalnız diaqnozun təsdiqlənməsinə deyil, həm də prosesin dərinliyinin, iltihabın dərəcəsinin və mümkün müşayiət edən dəyişikliklərin anlaşılmasına yönəlmişdir.
Diaqnostik alqoritmə aşağıdakı istiqamətlər daxildir:
- şikayətlərin və xəstəlik tarixçəsinin ətraflı təhlili — mütəxəssis narahatedici hisslərin nə vaxt yarandığını, nə qədər sürətlə gücləndiyini, əvvəllər buna bənzər epizodların olub-olmadığını və xəstənin bunu nə ilə əlaqələndirdiyini dəqiqləşdirir;
- perianal zonanın vizual qiymətləndirilməsi — xarakterik dəyişiklikləri dərhal görməyə imkan verir: düyünün forması və ölçüləri, onun rəngi, toxumaların gərginlik dərəcəsi və iltihabi əlamətlərin olması;
- barmaq müayinəsi — daha dərində yerləşən sahələri «yoxlamağa», ağrılılığı müəyyən etməyə və daxili düyünləri aşkarlamağa kömək edir;
- anoskopiya — xüsusi alət vasitəsilə anal kanalın müayinəsi, daxildə yerləşən trombozlaşmış düyünləri aşkar etməyə imkan verir;
- rektoromanoskopiya — müşayiət edən pozğunluqları istisna etmək üçün düz bağırsağın daha yuxarı hissələrinin vəziyyətini qiymətləndirmək lazım olduqda istifadə edilir;
- laborator analizlər — qanın laxtalanma aktivliyini və iltihabi dəyişikliklərin dərəcəsini müəyyən etməyə kömək edir.
Həkim mütləq diferensial diaqnostika aparır. Trombozu perianal zonada ağrı və şişkinliklə təzahür edə bilən digər vəziyyətlərdən (anal çat, düzbağırsaqətrafı toxumanın iltihabı və digər bir sıra xəstəliklərdən) fərqləndirmək lazımdır. Diaqnozun dəqiq qoyulması düzgün yardım strategiyasını seçməyə imkan verir.
Ağırlaşmalar
Xarici hemoroidal düyünün kiçik trombozu çox vaxt 1–3 həftə ərzində tədricən sorulur, yerində dəridə kiçik büküş qala bilər. Lakin ağrı güclü olduqda, düyün böyük olduqda və ya daxili düyün sallanaraq sıxıldıqda proses ağırlaşa bilər.
Müalicə olunmamış hemoroidal düyünün trombozu patoloji prosesin proqressivləşməsinə gətirib çıxara bilər. Bu, ətraf toxumaları əhatə edir və daha ağır nəticələrə səbəb olur.
Mümkün ağırlaşmalara aşağıdakılar aiddir:
- perianal zonada geniş yayılmış iltihabi reaksiya — şiş daha da ifadə olunur, toxumalar sıxlaşır, ağrı güclənir və qonşu sahələri əhatə edə bilər;
- düyün toxumalarının nekrozu (ölümü) — qan təchizatının kəskin pozulması zamanı, hüceyrələr oksigen və qidalanma almağı dayandırdıqda yaranır;
- qanlı ifrazat — düyünün divarının zədələnməsi və ya daxili təzyiqin artması fonunda onun özbaşına açılması zamanı yaranır;
- ətraf toxumaların irinli zədələnməsi (paraproktit) — infeksiyanın qoşulması zamanı inkişaf edir və təcili cərrahi müdaxilə tələb edir;
- xəstəliyin xroniki formaya keçməsi — trombəmələgəlmənin təkrarlanan epizodları və venoz divarın proqressiv zədələnməsi;
- uzun müddət davam edən ağrı sindromu — gündəlik fəaliyyəti əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdıra və həyat keyfiyyətini aşağı sala bilər.
Bu cür vəziyyətlər daha mürəkkəb və tez-tez daha aqressiv müalicə üsulları tələb edir. Buna görə də xəstəliyin ilk əlamətləri yarandıqda məsələnin həllini təxirə salmadan vaxtında tibbi yardıma müraciət etmək vacibdir.
Daxili düyünün sallanıb anal sfinkter tərəfindən sıxılması (boğulması) xüsusilə təhlükəlidir: düyün sürətlə şişir, qaralır, ağrı dözülməz olur. Yüksək hərarət, titrəmə, sidik ifrazının çətinləşməsi, anal nahiyədə artan ağrı və şiş, güclü qanaxma yaranarsa, dərhal təcili yardım çağırın.
Müalicə
Hemoroidal düyünün (xarici və ya daxili) trombozunun müalicəsinə yanaşma simptomların aradan qaldırılmasına və patoloji zəncirin kəsilməsinə yönəlmişdir. Əsas vəzifələr — ağrı sindromunu azaltmaq, anal nahiyənin venalarında normal qan hərəkətini bərpa etmək və vəziyyətin ağırlaşmış formaya keçməsinə yol verməməkdir. Taktika fərdi seçilir: düyünün yerləşməsi, trombun həcmi və sıxlığı, iltihabi reaksiyanın ifadə olunma dərəcəsi və xəstəliyin mərhələsi nəzərə alınır.
Konservativ terapiyaya aşağıdakı istiqamətlər daxil edilə bilər:
- qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr — toxumaların zədələnməyə cavab reaksiyasını azaldır, şişkinliyi aşağı salır və bununla düyün daxilindəki təzyiqi zəiflədir ki, bu da ağrının azalmasına gətirib çıxarır;
- venoz divara təsir edən preparatlar — onun dartılmaya qarşı davamlılığını artırır, qan axınını yaxşılaşdırır və durğunluq hadisələrinin ifadə olunma dərəcəsini azaldır;
- antikoaqulyant təsirə malik lokal vasitələr — laxtanın böyüməsinin qarşısını almaq üçün təklif olunur, lakin onların sübut bazası məhduddur;
- nəcisi yumşaldan vasitələr və qida lifi — defekasiya zamanı gərginliyi və ağrını azaldır;
- ilıq oturaq vannalar — ağrını və sfinkter spazmını azaltmağa kömək edir;
- analgetiklər — ağrı impulslarının ötürülməsinə təsir edərək diskomfortun ifadə olunma dərəcəsini azaltmağa və gündəlik fəaliyyəti bərpa etməyə imkan verir.
Hemoroidal düyünün trombozu ilə müşayiət olunan kəskin hemoroy zamanı belə müalicə vəziyyəti stabilləşdirməyə, prosesin yayılmasını məhdudlaşdırmağa və ağırlaşma ehtimalını azaltmağa kömək edir.
Cərrahi müalicə
Konservativ tədbirlər əhəmiyyətli terapevtik effekt əldə etməyə imkan vermədikdə və ya vəziyyət əvvəlcədən ağır olduqda, cərrahi üsullara müraciət edilir (hemoroidal düyünün trombozunun aradan qaldırılması):
- Kiçik kəsik vasitəsilə laxtanın çıxarılması (trombektomiya) — düyün daxilindəki təzyiq mənbəyini tez bir zamanda aradan qaldırmağa imkan verir ki, bu da demək olar ki, ağrının dərhal yüngülləşməsinə gətirib çıxarır;
- düyünün radikal kəsilib çıxarılması — trombozun uzun müddət mövcud olan hemoroy ilə birləşməsi və tez-tez residivlər olduqda, problemin anatomik əsasını aradan qaldırmaq lazım gəldikdə tətbiq edilir;
- az travmatik metodlar (lazer təsiri, sklerozedici maddələrin yeridilməsi, infraqırmızı koaqulyasiya) — düyünün qanla dolmasının azaldılmasına və onun tədricən kiçilməsinə yönəlmişdir.
Hemoroidal düyünün trombozunun necə müalicə edilməsi seçimi bir sıra amillərin məcmusu ilə müəyyən edilir: düyünün ölçüləri, iltihabi dəyişikliklərin ifadə olunma dərəcəsi, onun yerləşməsi (anal kanalın xaricində və ya daxilində), habelə xəstənin ümumi vəziyyəti nəzərə alınır. Ağrı əhəmiyyətli intensivliyə çatdıqda, cərrahi müdaxiləyə ən erkən müddətlərdə — adətən simptomların yaranmasından sonrakı ilk 72 saat ərzində müraciət edilir; sonrakı günlərdə ağrı adətən azalmağa başlayır və konservativ müalicəyə üstünlük verilir. Bu, prosesin əlverişsiz inkişafı ehtimalını azaltmağa imkan verir.
Reabilitasiya
Hemoroidal düyünün trombozunun aradan qaldırılmasından sonra bərpa və əldə edilmiş nəticənin möhkəmləndirilməsi mərhələsi başlayır. Bu dövrdə əsas vəzifə anal nahiyənin venoz sisteminin həddindən artıq yüklənmədən işləyəcəyi, tromb təkrar əmələgəlmə riskinin isə minimuma endiriləcəyi şərait yaratmaqdır.
Bərpa proqramına adətən aşağıdakı tədbirlər daxil edilir:
- qidalanma rasionunun dəyişdirilməsi — bağırsağın yumşaq və mütəmadi boşalmasına kömək edən məhsullara üstünlük verilir;
- kifayət qədər maye qəbulu — bağırsaq möhtəviyyatının yumşalmasına kömək edir, onun irəliləməsini asanlaşdırır və güclü dartınmaya ehtiyacı azaldır;
- mütəmadi hərəki fəaliyyət — orta dərəcəli yüklər və məşqlər qan dövranını stimullaşdırır və kiçik çanaqdan daha yaxşı venoz axına kömək edir;
- oturaq vəziyyətdə keçirilən vaxtın azaldılması — perianal nahiyədə qanın durğunlaşmasının qarşısını almaq üçün tez-tez vəziyyəti dəyişmək və fasilələr etmək tövsiyə olunur;
- yerli istilik prosedurları — isti oturaq vannalar toxumaların rahatlaşmasına kömək edir və mikrosirkulyasiyanı yaxşılaşdırır (kəskin dövrdə əks-göstərişdir);
- bədən çəkisinə nəzarət — damarlara artıq yükün azaldılması qan dövranının təkrar pozulması ehtimalını azaltmağa kömək edir.
Profilaktika
Hemoroidal düyünün trombozunun qarşısının alınması anal nahiyənin venalarında qanın durğunlaşmasına və damarların həddindən artıq yüklənməsinə şərait yaradan amillərin aradan qaldırılmasına əsaslanır. Bağırsağın işinin normallaşdırılması və kiçik çanaqda sabit qan dövranını dəstəkləyən vərdişlərin formalaşdırılması mühüm rol oynayır.
Əsas profilaktik tədbirlərə aşağıdakılar aiddir:
- mütəmadi hərəki fəaliyyətin saxlanılması — sadə gündəlik yüklər və gəzinti belə venoz axının yaxşılaşmasına kömək edir və durğunluq hadisələrinin qarşısını alır;
- kifayət qədər qida lifi olan rasion — dartınma olmadan yumşaq nəcis və bağırsağın boşalmasını formalaşdırmağa kömək edir;
- bədən çəkisinə nəzarət — kiçik çanaq damarlarına təzyiqi azaldır və onların həddindən artıq dartılması riskini aşağı salır;
- eyni vəziyyətdə uzun müddət qalmanın məhdudlaşdırılması — qan dövranını bərpa etmək üçün oturaq və ya ayaq üstə işdə fasilələr etmək vacibdir;
- xüsusilə ağır əşyaların qaldırılması ilə əlaqədar həddindən artıq fiziki yüklərdən imtina;
- perianal nahiyəyə qulluq üzrə gigiyenik qaydalara riayət edilməsi — bu toxumaların qıcıqlanması və iltihablanması riskini azaldır;
- hemoroyun kəskinləşməsinin ilk əlamətlərinə diqqətli münasibət — mütəxəssisə erkən müraciət trombozun inkişafının qarşısını almağa kömək edir;
- xəstəliyin xroniki gedişində venoz divarı möhkəmləndirən vasitələrin tətbiqi — yalnız həkimin təyinatı ilə;
- anal nahiyənin travmalanmasından qorunma, tualetdə uzun müddət oturmaqdan çəkinmə.
Bu tövsiyələrə riayət edilməsi həm xarici, həm də daxili tromboz variantının inkişaf ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmağa, habelə təkrar epizodların və onlarla əlaqəli ağırlaşmaların riskini aşağı salmağa imkan verir.
Yadda saxla!
Hemoroidal düyünün trombozu çox vaxt vaxtında müalicə ilə yaxşı nəticələnir, lakin onu dözməklə və ya evdə özbaşına vasitələrlə keçirməyə çalışmaq düzgün deyil. İlk 2–3 gündə həkimə müraciət etsəniz, güclü ağrıda trombun kiçik kəsiklə çıxarılması tez yüngüllük verir; gecikdikdə isə iltihab, nekroz və irinli ağırlaşma riski artır. Bundan əlavə, anal nahiyədə ağrı və qanaxma başqa xəstəliklərin də əlaməti ola bilər, ona görə proktoloq müayinəsi vacibdir.
Anal nahiyədə artan ağrı və şiş ilə yanaşı yüksək hərarət, titrəmə, sidik ifrazının çətinləşməsi, güclü qanaxma və ya başgicəllənmə yaranarsa, dərhal təcili yardım çağırın.
Proktoloqa vaxt itirmədən müraciət edin, əgər:
- anal nahiyədə qəfil ağrılı, sıx düyün yaranıb;
- sallanmış düyün geri qayıtmır və ya qaralmağa başlayıb;
- ağrı 2–3 gün ərzində azalmır;
- nəcisdə qan müntəzəm görünür və ya qanın rəngi tünddür.
Suallar və cavablar
Anal nahiyədə qəflətən yaranan şiddətli ağrı və sıx, ağrılı düyün hiss edildikdə mümkün qədər tez proktoloqa müraciət etmək lazımdır. Vəziyyəti öz-özünə müalicə etməyə çalışmaq, xüsusən isti prosedurlar tətbiq etmək tövsiyə olunmur, çünki bu, iltihabı gücləndirə bilər. Həkim düyünün vəziyyətini qiymətləndirərək ağrını azaltmaq və fəsadların qarşısını almaq üçün ən uyğun taktikanı seçir.
Hamiləlik dövründə böyüyən uşaqlıq kiçik çanaq venalarına təzyiq göstərir, bu da qan axınını çətinləşdirir və hemoroidal düyünlərdə durğunluğa səbəb olur. Bundan əlavə, hamiləliyə xas hormonal dəyişikliklər və tez-tez rast gəlinən qəbizlik riski daha da artırır. Doğuşdan sonrakı dövrdə də güclü gərginləşmə səbəbindən tromboz riski yüksək qalır, buna görə proktoloqun nəzarəti faydalı olur.
Xeyr, yüngül hallarda əlamətləri azaltmaq üçün konservativ yanaşma kifayət edə bilər, xüsusən müraciət erkən olduqda. Düyün böyük, ağrı güclü olduqda və ya konservativ üsullar nəticə vermədikdə cərrahi müdaxilə, o cümlədən trombun çıxarılması nəzərdən keçirilə bilər. Uyğun taktikanı proktoloq düyünün ölçüsünü, yerləşməsini və simptomların şiddətini qiymətləndirərək müəyyən edir.
Mövzu üzrə məqalələr
Babasilin əməliyyatsız müalicəsi: mif, yoxsa reallıq?
Babasil kimi proktoloji xəstəliklər insana az əzab, ağrı və narahatlıq gətirmir. Lakin həkimə müraciət adətən son ana qədər…
İstiqamət: Proktologiya
Hamiləlik zamanı babasil
Babasil – düz bağırsağın ətrafında düyünlər əmələ gətirən hemorroidal venaların iltihabı və patoloji genişlənməsi ilə bağlı xəstəlikdir. Bu,…
İstiqamət: Proktologiya
Xroniki hepatitin müalicəsi
Xroniki hepatitlər – keçirilmiş virus hepatitindən, bəzi medikamentlərin qəbulundan sonra, spirtli içkilərdən sui-istifadə zamanı inkişaf edən və iltihabi…
İstiqamət: Hepatologiya
Hepatitlər – qaraciyərin iltihabi xəstəlikləri
Hər il hepatologiya sahəsində qaraciyər xəstəliklərini daha effektiv diaqnostika etməyə və müalicə etməyə imkan verən kəşflər olunur. Xəstəliyin…
İstiqamət: Hepatologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
