Bağırsaq kolikası bağırsaq divarının spazmı və ya dartılması ilə əlaqəli tutmaşəkilli qarın ağrısı sindromudur. Səbəbi funksional vəziyyətdən kəskin cərrahi patologiyaya qədər dəyişə bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Bağırsaq spazmı
Xəstəlik haqqında
Bağırsaq kolikaları əsasən körpələrlə assosiasiya olunur, onlarda belə spazmlar mədə-bağırsaq traktının yetişməməsinin və qidanın həzm olunması üçün zəruri fermentlərin olmamasının tamamilə normal nəticəsidir. Fizioloji böyümə ilə belə simptomlar keçib gedir.
Yetkin kişi və qadınlarda bağırsaq kolikaları demək olar ki, həmişə patoloji prosesin aparıcı simptomlarından biridir. Bəzi hallarda funksional pozğunluqlar olmadan bağırsaq divarlarının əzələlərinin refleks yığılması müşahidə olunur. Bu, mədə-bağırsaq traktı sisteminin anadangəlmə inkişaf qüsurları olan xəstələrdə, həzm orqanlarında cərrahi müdaxilə keçirmiş xəstələrdə rast gəlinir.
Bağırsaq kolikaları müstəqil nozoloji vahid (yəni xəstəlik) hesab olunmur, hər hansı ümumi qəbul edilmiş təsnifat mövcud deyil.
Səbəbləri
Ən çox bağırsaq kolikaları həzm traktının müxtəlif kəskin və xroniki xəstəlikləri fonunda meydana çıxır, bunlara aiddir:
- qastrit;
- pankreatit;
- mədənin xoraxəstəliyi;
- divertikulit;
- duodenit;
- Kron xəstəliyi.
Bağırsaq kolikalarının meydana çıxmasının digər az yayılmayan səbəbləri bunlardır:
- helmintozlar;
- kəskin respirator virus infeksiyaları;
- virus və bakterial enteritlər;
- appendisit;
- hepatit;
- mədə-bağırsaq traktı orqanlarında keçirilmiş cərrahi müdaxilələr;
- mədə-bağırsaq traktı orqanlarında yeni törəmələr;
- qida ilə kəskin zəhərlənmələr;
- orqanizmin ağır metallarla, gübrələrdə, məişət təmizləyici vasitələrində və s. olan zərərli kimyəvi maddələrlə intoksikasiyası;
- təbii və sənaye zəhərləri ilə zəhərlənmələr;
- dərman preparatlarının yanlış və ya qeyri-rasional tətbiqi zamanı overdoz;
- bağırsağın travmaları və kimyəvi yanıqları;
- bağırsaq keçməzliyi;
- həzm traktına yad cisimlərin düşməsi;
- alkoqol qəbulu və siqaret çəkmə;
- pəhrizin pozulması.
Bəzi insanlarda bağırsaq spazmı həzm traktına həddindən artıq soyuq və ya həddindən artıq isti qidanın düşməsinə cavab olaraq yaranır. Səbəb həmçinin hipertonik kriz, ateroskleroz, qan-damar və limfa damarlarının şiş, bezoar tərəfindən sıxılması ola bilər.
Spazmlarla insanın psixoemosional vəziyyəti arasında qarşılıqlı əlaqə izlənilir: kolikalar stress vəziyyətlərində, güclü mənfi yaşantılardan sonra, həyəcan fonunda yarana bilər.
Klinik mənzərə
Bağırsaq kolikasının əsas əlaməti qarnın mərkəzi hissəsində kəskin sancıcı ağrıdır. Bəzi xəstələr bu hissiyyatı nəfəsi kəsən burucu, döyünən spazmlar kimi təsvir edirlər.
Qalan hissədə klinik mənzərə ilkin xəstəlikdən asılıdır. Bağırsaq spazmı ilə yanaşı əlavə simptomlar aşağıdakılar ola bilər:
- ürəkbulanma, hətta qusma tutmalarına qədər;
- meteorizm;
- ürəkyanması;
- qarında ağırlıq;
- köp;
- hava və ya mədənin turş məzmunu ilə gəyirmə;
- bütün qarında qurşaqvari xarakterli ağrılar;
- iştahın olmaması və ya kəskin azalması;
- sağ böyürdə ağrı, diskomfort;
- qaraciyər kolikası;
- qarında qurultu;
- diareya və ya qəbizlik.
Qaraciyər zədələnmələrində dərinin və göz sklerasının sarımtıl rəngə boyanması mümkündür. Bağırsaq infeksiyasında bədən temperaturunun yüksəlməsi, üşütmə, ümumi vəziyyətin pisləşməsi müşahidə olunur. Tez-tez bağırsaq kolikaları baş gicəllənməsi, baş ağrısı, kəskin və artan zəiflik, artmış tərləmə ilə müşayiət olunur.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Bağırsaq kolikaları olan xəstələrin müayinə alqoritmi aşağıdakıları nəzərdə tutur:
- anamnestik məlumatların toplanması;
- ümumi fizikal müayinə;
- instrumental tədqiqatların və laborator testlərin aparılması.
Anamnezin dəqiqləşdirilməsi çərçivəsində həkim xəstəni şikayət və simptomlar, keçirilmiş və ya aktiv xəstəliklər barədə sorğu-sual edir, qidalanma xarakterini müəyyən edir, həyat tərzini qiymətləndirir. Fizikal müayinə zamanı həkim dərinin və ağız boşluğu selikli qişalarının qiymətləndirilməsini aparır, termometriya, həmçinin qarnın palpasiya və perkusiyasını yerinə yetirir.
Sonradan göstərişlər nəzərə alınmaqla aşağıdakılar daxil ola bilən köməkçi müayinələr kompleksi təyin edilir:
- ümumklinik qan, sidik analizləri;
- nəcis analizi;
- sidiyin bakterial əkilməsi;
- helmintozlara görə tədqiqat;
- qanın biokimyəvi analizi;
- həzm sistemi orqanlarının, o cümlədən kontrastla rentgenoqrafiyası;
- KT və ya MRT;
- FQDS;
- bağırsağın endoskopiyası.
Bəzi hallarda əlavə olaraq kolonoskopiya, irriqoskopiya və rektoromanoskopiya aparılır.
Müalicə
Terapiya simptomatik köməkdən və ilkin xəstəliyin aradan qaldırılmasından ibarətdir. Yetkinlərdə bağırsaq kolikaları zamanı ilk yardım çərçivəsində qətiyyən aşağıdakılar edilməməlidir:
- ağrıkəsici, iltihabəleyhinə preparatlar vermək;
- qarına isti su ilə doldurulmuş qab qoymaq;
- qarnın dərisinə isidici məlhəmlər sürtmək;
- yemək və içki vermək.
Belə hərəkətlər xəstəliyin klinik mənzərəsini pozğunlaşdıra bilər, bunun nəticəsində kəskin cərrahi patologiyalar vaxtında aşkar edilmir (appendisit, bağırsaq keçməzliyi və s.), bu isə xəstənin həyatına real təhlükə yaradır.
Bağırsaq kolikalarına səbəb olan xəstəliklərin müalicəsində müxtəlif dərman vasitələri, cərrahi üsullar, fizioterapevtik prosedurlar istifadə oluna bilər. Dərman preparatları sırasına aşağıdakılar daxil ola bilər:
- işlədici vasitələr;
- spazmolitiklər;
- antibiotiklər;
- iltihabəleyhinə və ağrıkəsici vasitələr;
- diuretiklər;
- sakitləşdirici və sedativ preparatlar;
- enterosorbentlər.
Həyat tərzinin və qidalanma rasionunun korreksiyası, alkoqol içkilərindən, siqaret çəkməkdən tam imtina son dərəcə böyük əhəmiyyət kəsb edir. Stress amillərinin təsirini azaltmaq, konfliktlərdən, insanın güclü həyəcan keçirdiyi və narahat olduğu vəziyyətlərdən qaçmaq məsləhətdir.
Reabilitasiya
Sağalma proqnozları və müddətləri ilkin xəstəliyin klinik mənzərəsindən, xəstənin vəziyyətinin ağırlığından, bağırsaq kolikalarının tezliyi və müddətindən, xəstənin yaşından və digər göstəricilərdən asılıdır.
Reabilitasiya zamanı pəhrizə ciddi riayət etmək və həkim təyinatlarının dəqiq yerinə yetirilməsi başlıca əhəmiyyət kəsb edir. Aşağıdakı məhsullardan imtina etmək tövsiyə olunur:
- qızardılmış ət;
- yağlı balıq və ət növləri;
- marinadlar;
- konservlər;
- acı ədviyyatlar;
- hisə verilmiş məhsullar;
- pasterizə edilməmiş süd məhsulları;
- şokolad;
- un qənnadı məmulatları;
- kvas;
- qazlı mineral su və limonadlar;
- kələm;
- lobya;
- göbələklər.
Profilaktika
Bağırsaq spazmlarına qarşı spesifik profilaktika mövcud deyil. Mövcud xroniki mədə-bağırsaq traktı patologiyalarını nəzarətdə saxlamaq, güclü təsirli preparatlar və xalq üsulları ilə özünü müalicə etməmək, sağlam həyat tərzi sürmək tövsiyə olunur. Hər hansı xarakterli kəskin xəstəliklərdə ixtisaslaşdırılmış tibbi yardıma müraciət etmək zəruridir.
Yadda saxla!
Motorika pozğunluğu bağırsağın istənilən nahiyəsində, həm nazik, həm də yoğun bağırsaqda yarana bilər. Ağrı, bir qayda olaraq, qida və ya dərman qəbulundan sonra, fiziki yüklənmə, emosional yaşantı fonunda yaranır. Belə simptomu görməzdən gəlməmək və dərhal mütəxəssislərdən kömək istəmək çox vacibdir. Davamlı bağırsaq kolikaları həyat keyfiyyətini nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldır, insanın qidalanmasına və özünü hiss etməsinə mənfi təsir göstərir, patoloji çəki itkisinə səbəb ola bilər. Spazmın səbəbini aşkar etmək və ilkin xəstəliyi aradan qaldırmaq zəruridir.
Bağırsağın motorikasına təsir edən hər hansı dərman preparatlarını müstəqil qəbul etmək qətiyyən tövsiyə edilmir. Düşünülməmiş hərəkətlər gözlənilən fayda əvəzinə vəziyyətin kəskin pisləşməsinə səbəb ola, əlavə zərər vura bilər. Yalnız üzbəüz həkim bağırsaqdakı spazmların səbəblərini anlaya və keyfiyyətli, təhlükəsiz müalicə seçə bilər.
Mövzu üzrə məqalələr
Apqar balı: doğuşdan sonrakı ilk qiymətləndirmə nəyi göstərir?
Doğuşdan sonra valideynlər tez-tez “Apqar neçə oldu?” sualını verirlər. Apqar balı yenidoğulmuşun ilk dəqiqələrdəki vəziyyətini təsvir etmək üçün…
İstiqamət: Pediatriya / Ginekologiya
Uşaqda appendisit
Appendisitlə qarşılaşan istənilən cərrah təsdiq edər ki, hər bir konkret halda onun diaqnozunu qoymaq heç də asan vəzifə…
İstiqamət: Ümumi cərrahiyyə / Pediatriya
Uşaqlarda hidronefroz: səbəbləri, dərəcələri və müalicə üsulları
Hidronefroz – piyelouretral seqmentin (ləyən-sidik axarı birləşməsinin) keçiriciliyinin pozulması səbəbindən böyrəyin toplayıcı sisteminin genişlənməsi ilə xarakterizə olunan xəstəlikdir.
İstiqamət: Urologiya / Pediatriya
Barrett qida borusu: bu nədir və biz necə kömək edə bilərik?
Barrett qida borusu – qastroezofageal reflyuksun (QÖRX) yaratdığı xroniki qıcıqlanma səbəbindən qida borusunun aşağı şöbəsinin selikli qişasının dəyişdiyi…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
