Eroziyalı qastrit – mədənin daxili qişasının bütövlüyünün pozulması, onun üzərində səthi defektlərin – eroziyaların əmələ gəlməsi ilə müşayiət olunan kəskin və ya xroniki xəstəliyidir.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Hemorragik qastrit
- mədə eroziyaları
Xəstəlik haqqında
Mədə eroziyaları – nekroz sahələri yerində əmələ gələn, onun əzələ qatına çatmayan selikli qişa defektləridir. Qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələri uzun müddət qəbul edən pasiyentlərdə eroziyalı qastritin inkişaf riski xeyli yüksəkdir.
Patologiyanın kəskin forması daha çox gənc pasiyentlər üçün xarakterikdir, xroniki forma isə ahıl yaşlı insanlarda rast gəlinir. Eroziyalar qanaxmalarla ağırlaşa bilər; ağır qanaxma həyat üçün təhlükəlidir və təcili tibbi yardım tələb edir.
Səbəbləri
Eroziyalı qastritin ən çox rast gəlinən səbəbləri:
- Helikobakter pilori bakteriyası;
- Bəzi dərman preparatlarının nəzarətsiz qəbulu (məsələn, QSİƏP qrupundan – oynaqların ağrısının aradan qaldırılması üçün);
- Alkoqoldan sui-istifadə;
- Siqaret çəkmə;
- Kəskin psixoloji və ya fiziki stress, o cümlədən ağır travmalar və ya geniş yanıqlar.
Daha nadir hallarda bu xəstəliyə radiasiya, virus və ya bakterial (stafilokok, streptokok) infeksiyalar, Kron xəstəliyi, əməliyyatlar zamanı mədə selikli qişasının travmatizasiyası, nazoqastral zondun yeridilməsi və ya endoskopik müayinələrin aparılması səbəb olur.
Təsnifat
Endoskopik mənzərənin xüsusiyyətlərinə görə eroziyalı qastritin üç tipi ayırd edilir:
- Hemorragik (selikli qişa defektləri səthi və dərin, solğun haşiyəli, qanlı qabıqla örtülmüşdür);
- Yastı (selikli qişanın səthindən yuxarı qalxmır, doluqanlı kənarları var, ağımtıl ərplə örtülmüşdür);
- Hiperplastik (bir qədər ödemli olur, selikli qişanın səthindən yuxarı qalxır, zahirən poliplərə bənzəyir, qişanın qatlarının təpə hissələrində lokalizasiya olunur).
2-7 gün ərzində epitelizə olunan eroziyalar kəskin, 30 və daha çox gün davam edənlər isə xroniki hesab olunur.
Klinik mənzərə
Əksər hallarda eroziyalı qastrit simptomsuz keçir – pasiyent hər hansı xoşagəlməz hisslər keçirmir və xəstə olduğunu bilmir. Daha nadir hallarda patologiyanın simptomları aşağıdakılar ola bilər:
- Ürəkbulanma, qan qarışığı ilə qusma, bəzən – «qəhvə çöküntüsü» şəklində (ağır qanaxmanın əlaməti);
- Qara nəcis;
- Epiqastriumda diskomfort, ağırlıq, dolğunluq hissi, yemək zamanı və ya dərhal sonra daha intensiv olur;
- Ağızda xoşagəlməz acı və ya turş dad;
- Hava, qida ilə gəyirmə;
- Qıcqırma;
- Qarında gurultu, bağırsaqların köpü;
- Nəcis ifrazının pozulması (qəbizlik, diareya).
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Diaqnostik proses şikayətlərin toplanmasını, anamnezin alınmasını, obyektiv statusun qiymətləndirilməsini, əlavə tədqiqat metodlarını – laborator və instrumental müayinələri əhatə edir.
Hər şeydən əvvəl, həkim pasiyentin şikayətlərini diqqətlə dinləyəcək, onların nə vaxt və hansı şəraitdə yarandığını, pasiyentin özünün onların meydana gəlməsini nə ilə əlaqələndirdiyini dəqiqləşdirəcək. O, əvvəllər buna bənzər simptomların, habelə qusma epizodlarının, udma pozğunluğunun və ya mədə-bağırsaq traktından qanaxmaların olub-olmadığını soruşacaq, pasiyentin daha hansı xəstəliklərdən, xüsusən də həzm sistemi xəstəliklərindən əziyyət çəkdiyini, hansı dərman preparatlarını qəbul etdiyini və zərərli vərdişlərinin olub-olmadığını öyrənəcək.
Obyektiv müayinə zamanı pasiyentin solğunluğu, dərinin quruluğu, bağırsaqların köpü, xəncərəbənzər çıxıntı altında həssaslıq və ya mülayim ağrılılıq diqqəti cəlb edə bilər.
Diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün xəstəyə əlavə müayinədən keçmək tövsiyə olunacaq:
- Klinik qan analizi (hemoqlobin, eritrositlərin səviyyəsinin azalmasını göstərəcək – anemiya əlamətləri);
- Nəcisin gizli qan üçün analizi;
- Helikobakter pilori-nin təyini (ureaz nəfəs testi, qastroskopiya zamanı ureaz testi);
- FQDS – fibroqastroduodenoskopiya (diaqnostikanın «qızıl standartı»; həkimə mədə selikli qişasını dəfələrlə böyüdülmüş vəziyyətdə müayinə etməyə, onun bütövlüyünü qiymətləndirməyə, eroziyaları aşkar etməyə, onların sayını, formasını, dərinliyini, dibinin xüsusiyyətlərini müəyyən etməyə, qanaxma və ya digər ağırlaşmaların əlamətlərini üzə çıxarmağa imkan verir; həmçinin, əks göstərişlər olmadıqda, FQDS zamanı biopsiya götürüləcək – sonrakı histoloji və morfoloji müayinə üçün zədələnmiş selikli qişanın fraqmentləri);
- Əgər FQDS əlçatan deyilsə – mədənin rentgenoloji müayinəsi (selikli qişanın eroziyalarını və ya xoralarnı göstərəcək);
- Qarın boşluğu orqanlarının USM-i (yanaşı patologiyanın diaqnostikası və keyfiyyətli differensial diaqnostika üçün).
Müalicə
Bu patologiyanın kəskinləşməsindən əziyyət çəkən xəstələr, bir qayda olaraq, qastroenteroloji stasionar şəraitində müalicə alırlar.
İlk növbədə onlar orqanizmə və xüsusilə mədə selikli qişasına risk amillərinin təsirini minimuma endirməlidirlər – alkoqol qəbulunu və siqareti dayandırmaq, həddindən artıq yorğunluqlardan qaçmaq, mədəni zədələyən preparatları daha təhlükəsiz preparatlarla əvəz etmək.
Eroziv qastritin kəskinləşməsi zamanı pəhriz gün ərzində az-az porsiyalarla 5-6 dəfə qida qəbulu ehtiva edir, üstəlik qida mədəyə termik, mexaniki və ya kimyəvi zədələyici təsir göstərməməlidir. Rasiondan güclü bulyonlar, qızardılmış, hisə verilmiş, ədviyyatlı, acı xörəklər, yağlı məhsullar, konservlər, alkoqol, turş meyvələr, qəhvə və güclü çay, qazlı içkilər çıxarılır.
Rasion yağsız balıq və ət növləri, yumurta, süd məhsulları, sıyıqlar, bişirilmiş və ya buxarda hazırlanmış tərəvəzlərlə zəngin olmalıdır.
Qidanı yaxşı-yaxşı çeynəmək, sakit mühitdə, telefonsuz, televizorsuz və pis xəbərlərsiz yemək lazımdır.
Dərman müalicəsinə aşağıdakı farmakoloji qrupların preparatları daxil ola bilər:
- Antibiotiklər (Helikobakter pilori-nin aradan qaldırılması üçün);
- Proton pompası inhibitorları, H2-histamin blokerləri, antasidlər (mədə şirəsinin turşuluğunu azaltmaq üçün);
- Qastroprotektorlar (toxumaların sağalmasını sürətləndirmək, onlarda metabolik prosesləri aktivləşdirmək üçün);
- Spazmolitiklər (mədə divarının əzələ qatını boşaldaraq ağrını yüngülləşdirir);
- Prokinetiklər (yuxarı mədə-bağırsaq traktının motorizmini yaxşılaşdıracaq, ürəkbulanma və mədədə ağırlıq hissi ilə mübarizə aparmağa kömək edəcək).
Reabilitasiya
Eroziv qastrit müalicə kursunu keçmiş pasiyentlər ambulator müşahidə üçün terapevtə və ya qastroenteroloqa müraciət etməli, həkimin müəyyən etdiyi periodikliklə nəzarət müayinəsinə, müayinələrdən keçməyə və, ehtimal ki, residivin qarşısını alan müalicə kurslarına gəlməlidirlər. Davamlı remissiyaya nail olduqdan bir ay sonra pasiyent sanator-kurort müalicəsinə yönləndirilə bilər.
Profilaktika
Eroziv qastritin inkişaf ehtimalını azaltmaq üçün aşağıdakılar edilməlidir:
- Zərərli vərdişlərdən imtina etmək (siqaret çəkmək, alkoqollu içkilərdən istifadə etmək);
- Sağlam qidalanma prinsiplərinə riayət etmək (müntəzəm, tam qidalanmaq; rasionda qızardılmış, yağlı, acı, ədviyyatlı, hisə verilmiş məhsul və yeməklərin, tünd qəhvənin, qazlı içkilərin miqdarını minimuma endirmək);
- Özünü həddindən artıq yormamaq, əmək və istirahət rejiminə riayət etmək;
- Hipodinamiya vəziyyətindən qaçmaq – kifayət qədər hərəkət etmək, hər gün piyada gəzmək;
- Stresslərdən qaçmaq, stressə davamlılıq formalaşdırmaq;
- Helikobakter infeksiyası ilə yoluxma riskinin qarşısını almaq üçün şəxsi diş fırçasından, qab-qacaqdan istifadə etmək;
- Mədə və ya mədə-bağırsaq traktının digər orqanlarının patologiyası əlamətləri yarandıqda, həkimə müraciət etmək və onun təyin etdiyi müalicəni qəbul etmək.
Yadda saxla!
Eroziv qastrit – həkimin diqqətli nəzarətini, adekvat müalicəni və xəstənin keyfiyyətli dinamik izlənilməsini tələb edən son dərəcə geniş yayılmış patologiyadır. Onun çox vaxt simptomsuz keçməsi və ya zəif ifadə olunmuş, qeyri-spesifik simptomatika ilə təzahür etməsi səbəbindən bütün xəstələr həkimin görmə sahəsinə düşmür – bəziləri özlərinin xəstə olduqlarından şübhələnmir, digərləri isə vəziyyətlərini narahatlıq üçün ciddi səbəb hesab etmirlər.
Bu zaman səbəb amil, bir qayda olaraq, fəaliyyətini davam etdirir – Helikobakter pilori sakitcə çoxalır və yaşayır, xəstə alkoqol qəbul edir, mədəni zədələyən dərmanlar qəbul edir və s. Eroziyaların sayı artır, onlar daha da dərinləşir, digər xəstəliklərin – ağırlaşmaların əsası olur. Bunlar arasında ən çox kəskin və xroniki qanaxmalar, xora zədələnmələri, çapıqlı deformasiyalar və strikturalar, bəzən isə zədələnmiş toxumaların bədxassəli transformasiyası qeydə alınır. Bu hallardan hər biri xəstənin vəziyyətinə və həyat keyfiyyətinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir, ciddi müalicə tələb edir və bu müalicə də həmişə uğurlu olmur.
Mədə eroziv qastritinin əlamətləri olan böyüklərin terapevtə və ya qastroenteroloqa müraciəti və diaqnoz qoyulmuş patologiyanın adekvat müalicəsi bu qədər təhlükəli nəticələrdən qorunmağa kömək edəcəkdir.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
Bu xəstəliyin müalicəsi ilə həkim-qastroenteroloq və ya terapevt məşğul olur.
Cərrahi müalicə bu patologiyanın ağırlaşmaları — qanaxma, malinqizasiya və bəzi digər halları olan pasiyentlər üçün tələb oluna bilər. İlkin mərhələdə diaqnostika olunmuş, ağırlaşmamış eroziv qastrit konservativ terapiyaya tabedir.
Həkiməqədər mərhələdə ağrı sindromunu azaltmağa spazmolitiklər kömək edəcəkdir.
Mövzu üzrə məqalələr
Yaz ovqatsızlığı və avitaminozla mübarizə aparırıq
Uzun müddət gözlədiyimiz yaz gəldi. Onu çoxdan gözləyirdik, günəş, yaxşı əhval-ruhiyyə və yaxşı özünühissetmə çatışmırdı. Qış ərzində bir…
İstiqamət: Terapiya
Hospitalizasiya - nə qədər davam edir, növləri və qaydaları
Hospitalizasiya — pasiyentin diaqnostika, terapiya və müşahidə üçün tibb müəssisəsinin stasionarında yerləşdirilməsidir. O, təcili və planlı olur. Növlərin…
İstiqamət: Terapiya / Ümumi cərrahiyyə
Barrett qida borusu: bu nədir və biz necə kömək edə bilərik?
Barrett qida borusu – qastroezofageal reflyuksun (QÖRX) yaratdığı xroniki qıcıqlanma səbəbindən qida borusunun aşağı şöbəsinin selikli qişasının dəyişdiyi…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Öd kisəsi xəstəlikləri
Xəstənin öd sancıları ilə bağlı həkimə ilk müraciəti hələ onda kəskin prosesin olması demək deyil. Diqqətli müayinə zamanı…
İstiqamət: Qastroenterologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
