Kardiogen şok ürəyin orqan və toxumalara adekvat qan axını təmin edə bilmədiyi kritik vəziyyətdir. Kəskin ürək çatışmazlığının ən ağır formalarından biridir və təcili intensiv müalicə tələb edir.
Yayımlanma tarixi:
Tarixi məlumatlar
Kardiogen şoka bənzər vəziyyətlərin ilk təsvirləri hələ XIX əsrin sonunda tibbi ədəbiyyatda meydana çıxmışdır, o zaman həkimlər miokardın geniş zədələnmələrinin nəticələrini sistemli şəkildə öyrənməyə başlamışlar. Bununla belə, uzun müddət bu cür vəziyyətlər aydın patofizioloji izahı olmayan terminal ürək zəifliyi formaları kimi qiymətləndirilirdi.
Kardiogen şokun təbiətinin anlaşılmasına mühüm töhfə XX əsrin ortalarında, elektrokardioqrafiyanın tətbiqindən ve miokard infarktı haqqında təsəvvürlərin inkişafından sonra verilmişdir. Məhz o zaman aydın olmuşdur ki, ürəyin nasos funksiyasının kəskin azalması, hətta qan həcmi qorunub saxlanıldıqda belə, özü-özlüyündə şok vəziyyətinə səbəb ola bilər. «Kardiogen şok» termini klinik təcrübədə 1950–1960-cı illərdə, təsnifat və diaqnostikanın standartlaşdırılması üzrə ilk cəhdlər meydana çıxdıqda möhkəmlənmişdir.
Anesteziologiyanın, reanimatologiyanın və intensiv terapiyanın sonrakı inkişafı kardiogen şokun patogenezini daha ətraflı təsvir etməyə, onun mərhələlərini və risk amillərini müəyyən etməyə imkan vermişdir. Müasir klinik tövsiyələr çoxmərkəzli tədqiqatların məlumatlarına, miokard infarktı olan xəstələrin registrlərinə və qan dövranını dəstəkləyən invaziv üsulların tətbiqi təcrübəsinə əsaslanır. Bu gün kardiogen şok tək bir hadisə kimi deyil, dərhal və mərhələli müalicə tələb edən dinamik sindrom kimi nəzərdən keçirilir.
Səbəbləri
Kardiogen şokun inkişafı həmişə ürəyin kritik zədələnməsi ilə əlaqədardır, bu zaman nasos funksiyası həyati vacib qan axınını saxlamaq qabiliyyətini itirir. Əsas həlqə miokardın kontraktil fəaliyyətinin kəskin zəifləməsidir, nəticədə arterial mənfəzə atılan qan həcmi orqanizmin ehtiyaclarına uyğun gəlməkdən çıxır.
Kardiogen şokun səbəblərinə aşağıdakılar aiddir:
- kəskin miokard infarktı, xüsusilə sol mədəciyin geniş zədələnməsi ilə;
- infarktın mexaniki ağırlaşmaları – papilyar əzələnin qopması, mədəciklərarası çəpərin və ya mədəcik divarının yırtılması;
- ağır kəskin miokardit;
- kardiomiopatiyaların son mərhələləri;
- ağır ritm pozğunluqları;
- kəskin klapan çatışmazlığı və ya ağır klapan stenozu.
Kardiogen şokun formalaşması qapalı patoloji mexanizm tipi üzrə baş verir ki, bu da zaman keçdikcə ilkin zədələnməni yalnız ağırlaşdırır. Miokardın strukturunun və ya funksiyasının ilkin pozulması ürək tərəfindən bir dəqiqədə atılan qan həcminin azalmasına gətirib çıxarır. Orqanizm nəbzin tezləşməsi və periferik damarların daralması hesabına vəziyyəti kompensasiya etməyə çalışır ki, bu da müvəqqəti olaraq təzyiqi saxlayır, lakin eyni zamanda toxumaların oksigenə olan tələbatını artırır.
Zəifləmiş ürək əzələsi artmış yükün öhdəsindən gələ bilmir. Nəticədə miokardın oksigen aclığı güclənir, ürək çatışmazlığının əlamətləri artır, həyati vacib orqanların qan təchizatı isə tədricən pisləşərək kritik vəziyyətin sonrakı proqressivləşməsini işə salır.
Arterial təzyiqin kəskin düşməsi baş beyinə, böyrəklərə, qaraciyərə və ağciyərlərə oksigen çatdırılmasını pozur. Bu, ağır funksional pozğunluqlar kaskadını işə salır və polyorqan çatışmazlığının formalaşmasına gətirib çıxarır. Bu, kardiogen şoku kardiologiya təcrübəsində ən təhlükəli və həyat üçün təhlükəli vəziyyətlərdən birinə çevirir.
İnkişaf mexanizmi
Vaxtında müalicə olunmadıqda kardiogen şok sürətlə və ardıcıl şəkildə proqressivləşir. İlk mərhələdə ürəyin nasos funksiyasının azalması orqanların qan təchizatının pisləşməsinə səbəb olur. Orqanizm bunu ürək ritminin sürətlənməsi və damarların spazmı hesabına kompensasiya etməyə çalışır, lakin bu mexanizmlər qısamüddətlidir və tez tükənir.
Xəstəlik inkişaf etdikcə böyrəklərdə, baş beyində və ağciyərlərdə qan axını pisləşir. Getdikcə artan tənəffüs pozğunluqları yaranır, sidik ifrazı azalır, metabolik asidoz güclənir. Miokard oksigen çatışmazlığı yaşamağa davam edir ki, bu da ürək əzələsinin zədələnməsini daha da ağırlaşdırır. İxtisaslaşmış yardım olmadıqda çoxorqanlı çatışmazlıq, rezistent hipotoniya inkişaf edir və ölüm riski artır.
Təsnifat
Kardiogen şok bircins vəziyyət deyil. Onun gedişi ürəyin nasos funksiyasının nə dərəcədə kəskin pozulmasından və sistem qan dövranının nə qədər sürətlə zərər çəkməsindən asılı olaraq əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənə bilər. Praktik tibdə hər biri orqanizmin kompensator imkanlarının itirilmə dərəcəsini əks etdirən bir neçə ardıcıl mərhələ ayırd etmək qəbul edilmişdir.
Kardiogen şokun əsas mərhələli növləri:
- I mərhələ (başlanğıc mərhələ) — ürək atımı azalır, lakin orqanizm hələ də yüklə qismən mübarizə aparır. Bu mərhələyə kardial şok üçün risk amilləri olan, lakin bu ağırlaşmanın klinik təzahürləri olmayan xəstələr aid edilir.
- II mərhələ (nisbi kompensasiya fazası) — toxumaların qeyri-kafi qanla təchizatının əlamətləri formalaşır. Ürək ritmi tezləşir, ifraz olunan sidik həcmi azalır, kardiogen şokun ilk klinik simptomları meydana çıxır, bu zaman aparılan terapiyaya reaksiya hələ qorunub saxlanılır.
- III mərhələ (dekompensasiya dövrü) — arterial təzyiqin nəzərəçarpacaq dərəcədə azalması baş verir, ürək çatışmazlığı sürətlə proqressivləşir, həyati vacib orqanların işi pozulur.
- IV mərhələ (rezistent gediş) — standart müalicə tədbirləri artıq effekt vermir. Bu mərhələdə uzun sürən qan axını çatışmazlığı ilə əlaqəli çoxsaylı orqan zədələnməsi inkişaf edir.
- V mərhələ (son mərhələ) — miokardın kontraktil qabiliyyətinin kritik dərəcədə zəifləməsi qeyd olunur, vəziyyət son dərəcə əlverişsiz proqnozla həyat üçün təhlükəli olur.
Klinik mənzərə
Kardiogen şok qısa müddət ərzində inkişaf edən və sürətlə həyati vacib sistemlərin qan təchizatında kritik defisitə gətirib çıxaran vəziyyətlərə aiddir. Bu ağırlaşmanın təzahürləri birbaşa onunla əlaqədardır ki, ürək qanın kifayət qədər sirkulyasiya həcmini saxlamaq qabiliyyətini itirir, toxumalar isə kəskin oksigen çatışmazlığı yaşamağa başlayır. Xəstəliyin əvvəlində klinik mənzərə miokard infarktının ağırlaşmış gedişini xatırlada bilər, lakin hemodinamikanın pisləşməsi ilə kardiogen şokun simptomları daha nəzərəçarpacaq olur.
Kardiogen şokun klinik simptomlarına aşağıdakılar aiddir:
- zəifliyin qəflətən artması, gücün kəskin azalması hissi və ümumi vəziyyətin pisləşməsi;
- göstəricilərin stabilləşdirilməsi yalnız medikamentoz dəstək tətbiq edildikdə mümkün olan arterial təzyiqin nəzərəçarpacaq dərəcədə azalması;
- zəif, çətin müəyyən edilən nəbzin formalaşması ilə ürək döyüntülərinin tezləşməsi;
- dəri örtüklərinin soyuması, onların solğunluğu və ya mərmərvari çaları, soyuq yapışqan tərin meydana çıxması;
- artan təngnəfəslik, hava çatışmazlığı hissi, ağciyərlərdə qan durğunluğunun klinik əlamətləri;
- böyrək qan axınının azalmasının əksi olaraq ifraz olunan sidik həcminin kəskin azalması və ya diurezin tam dayanması;
- sinir sistemi tərəfindən letarji, şüurun dumanlanması və ya nəzərəçarpacaq həyəcanlanma şəklində dəyişikliklər;
- miokard infarktında kardiogen şok zamanı döş qəfəsində intensiv ağrılar;
- dodaqların və barmaq uclarının göyərməsi, əllərin və ayaqların soyuması.
Patoloji prosesin inkişafı ilə kardiogen şokun əlamətləri güclənir və getdikcə daha çox orqanı əhatə edir. Vaxtında göstərilən tibbi yardım olmadan qan dövranı pozğunluqları generalizə olunmuş xarakter alır ki, bu da toxumaların geri dönməz zədələnməsi və həyat üçün təhlükəli ağırlaşmaların inkişafı riskini yüksəldir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Kardiogen şokun aşkar edilməsi dərhal tədbirlər tələb edir və sadəcə şok vəziyyətinin təsdiqlənməsi ilə məhdudlaşmır. Müayinənin vəzifəsi — qan dövranı pozğunluqlarının nə dərəcədə ifadə olunduğunu, pisləşmənin başlanğıc mexanizminin nə olduğunu və hansı orqanların artıq patoloji prosesə cəlb olunduğunu mümkün qədər tez müəyyən etməkdir. Xəstəxanaya qədər mərhələdə ve stasionarda diaqnostika kardiogen şokda təxirəsalınmaz yardımın göstərilməsi ilə paralel olaraq başlayır, çünki hətta qısamüddətli gecikmə xəstəliyin nəticəsinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə bilər.
Xəstənin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün aşağıdakı diaqnostik yanaşmalardan istifadə olunur:
- kardiogen şok zamanı arterial təzyiqin, ürək döyüntüləri tezliyinin və nəbz xarakteristikalarının çoxdəfəli nəzarəti;
- işemiya ocaqlarını, infarkt əlamətlərini, habelə ritmin və impuls keçirilməsinin təhlükəli pozğunluqlarını aşkar etmək üçün zəruri olan ürəyin elektrik fəaliyyətinin qeydə alınması;
- sol mədəciyin yığılma qabiliyyətini, ürək atım həcmini və anatomik zədələnmələrin olmasını müəyyən etməyə imkan verən exokardioqrafik müayinə;
- mübadilə pozğunluqlarını, oksigen çatışmazlığı əlamətlərini və başlanan orqan çatışmazlığını aşkar etməyə imkan verən qanın laboratoriya müayinəsi;
- tənəffüs və metabolik pozğunluqların dərinliyinin göstəricisi olan qanın qaz tərkibinin qiymətləndirilməsi;
- böyrək qan təchizatının qorunub saxlanmasını əks etdirən sutkalıq və saatlıq diurezin müntəzəm nəzarəti;
- ağciyər toxumasında venoz durğunluğun klinik əlamətləri olduqda döş qəfəsi orqanlarının icmal vizuallaşdırma üsulları.
Bu cür çoxtərəfli diaqnostik yanaşmanın istifadəsi həqiqi kardiogen şoku kritik vəziyyətlərin digər formalarından fərqləndirməyə və pozğunluqların dərinliyi və patoloji prosesin mərhələsi nəzərə alınmaqla ən əsaslandırılmış müalicə taktikasını seçməyə kömək edir.
Ağırlaşmalar
Kardiogen şokun təhlükəsi təkcə ürəyin nasos funksiyasının qəfil zəifləməsi ilə müəyyən edilmir. Əsas rolu, həyati əhəmiyyətli orqanların qan təchizatının uzunmüddətli çatışmazlığı fonunda formalaşan ikincili zədələnmələr oynayır. Bu nəticələr, arterial təzyiq və ürək ritmi müvəqqəti olaraq sabitləşdirilə bilsə belə, xəstəliyin sonrakı gedişini və nəticəsini əsasən müəyyən edir.
Kardiogen şokun ən ciddi ağırlaşmalarına aşağıdakılar aiddir:
- Çoxsaylı orqan disfunksiyası — toxuma perfuziyasının uzunmüddətli pozulması zamanı inkişaf edir və böyrəkləri, qaraciyəri, ağciyərləri və mərkəzi sinir sisteminin strukturlarını əhatə edir.
- Böyrək funksiyasının kəskin pozulması — böyrək qan axınının kritik azalması ilə şərtlənir və sidik ifrazı həcminin anuriyaya qədər kəskin azalması ilə özünü göstərir.
- Ağciyərlərin durğunluqlu zədələnməsi — kiçik qan dövranının həddindən artıq dolması ilə bağlıdır və tənəffüs pozğunluqlarının ağırlaşmasına gətirib çıxarır.
- Ciddi aritmiyalar — şok vəziyyətini davam etdirə bilər və ya qan dövranının qəfil dayanmasının bilavasitə səbəbinə çevrilə bilər.
- Tromboemboliya hadisələri — qan axınının yavaşıması və koaqulyasiya mexanizmlərinin aktivləşməsi nəticəsində yaranır.
- Baş beyinin işemik zədələnməsi — koqnitiv funksiyaların pozulması və davamlı nevroloji defisitin formalaşması ilə özünü göstərir.
- Miokard infarktının, o cümlədən ürək strukturlarının cırılmaları daxil olmaqla, mexaniki ağırlaşmaları — həqiqi kardiogen şokun gedişinin ən ağır və proqnostik cəhətdən əlverişsiz formasıdır.
Ağırlaşmaların ifadəlilik dərəcəsi şok vəziyyətinin davametmə müddəti və intensiv terapiyaya nə qədər tez başlanmasından birbaşa asılıdır.
Müalicə
Kardiogen şok ani, əlaqələndirilmiş və ardıcıl tibbi reaksiya tələb edir. Terapiyanın əsas məqsədi — toxumalarda qan axınının bərpası, ürəyin işinin dəstəklənməsi və kritik vəziyyəti törədən amillərin aradan qaldırılmasıdır.
Xəstəxanaya qədər mərhələdə kardiogen şok zamanı təcili yardım həyat qurtara bilər. Bu mərhələdə əsas məqsəd — intensiv terapiya şöbəsinə hospitalizasiya olunana qədər həyati vacib funksiyaları qorumaqdır. Xəstə başı qaldırılmış vəziyyətdə uzadılır, oksigen verilməsi təmin edilir və təzyiq, nəbz və tənəffüs fasiləsiz olaraq nəzarətdə saxlanılır. Təcili yardım ixtisaslaşmış təcili tibbi yardım briqadasının dərhal çağırılmasını və xəstənin kardiogen şokun tam həcmdə müalicəsi üçün stasionara aparılmasını əhatə edir.
Hospitalizasiyadan sonra müalicə reanimasiya şəraitində davam etdirilir. Əsas diqqət ürəyin yığılma qabiliyyətinin bərpasına, arterial təzyiqin normallaşdırılmasına və orqanların qan təchizatının yaxşılaşdırılmasına yönəldilir. Kardiogen şok miokard infarktı fonunda inkişaf etdiyi hallarda, koronar damarlarda qan axınının bərpası prioritet vəzifəyə çevrilir.
Kardiogen şokun kompleks müalicəsində aşağıdakı preparat qrupları tətbiq edilir:
- İnotrop vasitələr — ürək əzələsinin yığılmalarını gücləndirərək, qanın atım həcmini artırır.
- Vazoaktiv preparatlar — təzyiqi sabitləşdirir və qan axınını həyati vacib orqanlara yönəldir.
- Antiaqreqantlar və antikoaqulyantlar — tromb əmələ gəlmə ehtimalını azaldır.
- Diuretiklər — ağciyərlərdə maye durğunluğu və kiçik qan dövranının həddindən artıq yüklənməsi zamanı tətbiq edilir.
- Metabolik korrektorlar — zəifləmiş ürəyin işini dəstəkləyərək, miokardda enerji proseslərini yaxşılaşdırır.
Reabilitasiya
Kardiogen şok keçirdikdən sonra sabit vəziyyətə qayıdış tədricən baş verir və düşünülmüş, mərhələli strategiya tələb edir. Reabilitasiya dövrü təkcə qan dövranı göstəricilərinin yaxşılaşdırılmasına deyil, həm də ürəyin işinin dəstəklənməsinə yönəlmişdir. Diqqət mərkəzində kritik vəziyyətin əsas səbəbinin — ən çox miokard infarktının nəticələrinin və ya şokdan çıxdıqdan sonra da miokardın yığılma qabiliyyətinə mənfi təsir göstərməyə davam edən irəliləmiş ürək çatışmazlığı formalarının müalicəsi durur.
Bərpa mərhələsinin əsas vəzifələrinə aşağıdakılar daxildir:
- daimi tibbi nəzarət və yüklərə dözümlülüyün nəzərə alınması ilə hərəki rejimin ehtiyatlı genişləndirilməsi;
- fiziki fəallığın fərdi seçildiyi və tədricən artırıldığı ixtisaslaşmış kardioreabilitasiya proqramlarında iştirak;
- ürək-damar sisteminin azalmış ehtiyatlarına uyğunlaşma ilə adət olunmuş həyat tərzinin yenidən nəzərdən keçirilməsi;
- ürəyin nasos funksiyasının, ilk növbədə sol mədəciyin vəziyyətinin müntəzəm qiymətləndirilməsi ilə kardioloq tərəfindən dinamik müşahidə;
- arterial təzyiqin, nəbz tezliyinin nəzarəti;
- ağır şok vəziyyəti keçirmiş xəstələrə psixoemosional dəstək;
- ürək funksiyasının pisləşməsinin erkən əlamətlərini tanımağın öyrədilməsi.
Reabilitasiya təkrar dekompensasiya riskini azaldır və həyat keyfiyyətinin qorunmasına kömək edir.
Profilaktika
Kardiogen şokun qarşısının alınması ürəyin nasos funksiyasını kəskin şəkildə zəiflədə biləcək vəziyyətlərin nəzarəti və korreksiyasını nəzərdə tutur. Profilaktikaya xüsusi diqqət ürək işemik xəstəliyi olan, habelə artıq miokard infarktı keçirmiş insanlar tərəfindən verilməlidir, çünki bu qruplarda şok vəziyyətinin inkişaf riski xüsusilə yüksəkdir.
Əsas profilaktik tədbirlərə aşağıdakılar daxildir:
- ürəkdəki işemik dəyişikliklərin vaxtında müalicəsi və ağırlaşma riskini artıran amillərin diqqətlə nəzarəti;
- xroniki ürək çatışmazlığı olan xəstələrin müntəzəm müşahidəsi və vəziyyətinin dinamik qiymətləndirilməsi;
- xəstənin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla arterial təzyiqin və ürək ritminin nəzarəti;
- siqaretdən və miokardın işinə mənfi təsir göstərən digər vərdişlərdən imtina;
- sağlam qidalanmaya riayət etmək və icazə verilən hədlərdə fiziki fəallığın saxlanılması;
- döş qəfəsində ağrı, nəfəs darlığı və ya qəfil zəiflik yarandıqda dərhal tibbi yardıma müraciət etmək;
- həkimin bütün tövsiyələrinə dəqiq riayət etmək;
- ürək-damar hadisələrindən sonra pisləşmənin erkən əlamətlərinin vaxtında aşkarlanması üçün müntəzəm tibbi nəzarət.
Bu tədbirlərə riayət etmək kardiogen şokun formalaşma ehtimalını azaldır və mümkün ağırlaşmaların ağırlığını azaldaraq, ürəyin və həyati vacib orqanların funksiyalarının qorunmasını təmin edir.
Yadda saxla!
Kardiogen şok kardiologiya və reanimatologiyada ən təhlükəli vəziyyətlərdən biri hesab olunur. Onun inkişafı ürəyin imkanlarının kritik azalması və dönməz nəticələrin yüksək riski deməkdir. Bununla belə, əlamətlərin vaxtında tanınması, tez başlanan təcili yardım və kardiogen şokun düzgün qurulmuş terapiyası əlverişli proqnoz şansını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Müasir klinik tövsiyələr aydın alqoritm üzrə hərəkət etməyə imkan verərək fatal ağırlaşmaların ehtimalını azaldır. Xəstə ixtisaslaşmış tibbi yardımı nə qədər tez alarsa, həyati vacib orqanların funksiyasını qorumaq və ağır nəticələrin qarşısını almaq ehtimalı bir o qədər yüksək olar.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Ağciyər arteriyasının tromboemboliyası
- Ağciyər ödemi
- Kəskin koronar sindrom
- Mədəcik taxikardiyası
- Aortanın laylanması
- Açıq arterial axacaq
- Açıq oval pəncərə
- Ağciyər hipertenziyası
- Ailəvi hiperxolesterinemiya
- Aorta anevrizması
- Aorta qapağı çatışmazlığı
- Aortal stenoz
- Aortanın koarktasiyası
- Arterial hipotenziya
- Arteriyaların stenozu
Suallar və cavablar
Bu, vəziyyətin ağırlığından, köməyin nə qədər tez göstərilməsindən və ürəyin ilkin zədələnmə dərəcəsindən asılıdır. Tez və düzgün tibbi yardım göstərildikdə bir çox pasiyentdə həyati funksiyaları bərpa etmək mümkün olur, lakin bu, ağır və təcili müdaxilə tələb edən vəziyyətdir. Kardioloqun sonrakı müşahidəsi ürəyin funksiyasının bərpa dərəcəsini qiymətləndirməyə və sonrakı müalicəni planlaşdırmağa imkan verir.
Ürəyin qanı kifayət qədər vurma qabiliyyətini itirməsi böyrəklərə, qaraciyərə və beyinə gedən qan axınının azalmasına səbəb olur, bu da həmin orqanların funksiyasının müvəqqəti və ya bəzən daha davamlı pozulmasına gətirib çıxara bilər. Buna görə müalicə yalnız ürəyə deyil, bütün orqanizmin vəziyyətinin stabilləşdirilməsinə yönəlir. Erkən müdaxilə orqan zədələnməsinin dərəcəsini azaltmaqda mühüm rol oynayır.
Bəli, kəskin dövr keçdikdən sonra da ürək əzələsinin bir hissəsi zədələnmiş qala bilər, bu da xroniki ürək çatışmazlığının inkişafına səbəb ola bilər. Bu səbəbdən sağalmadan sonra da kardioloqun müntəzəm nəzarəti, təyin olunmuş müalicəyə riayət və həyat tərzinin korreksiyası vacibdir. Sonrakı gediş ürəyin bərpa dərəcəsindən və müşayiət edən xəstəliklərdən asılı olaraq fərdi dəyişir.
Mövzu üzrə məqalələr
Piylənmə zamanı arterial hipertoniya və obstruktiv yuxu apnoesi sindromu
Piylənmə ilə xarici tənəffüs funksiyasının bütöv bir sıra pozğunluqları bağlıdır. Artıq bədən çəkisi olan şəxslərdə ağciyər ventilyasiyasına tələbat…
İstiqamət: Kardiologiya / Somnologiya
Arterial hipertoniya
Arterial hipertoniya (AH) – ürəyin və damarların ən geniş yayılmış xəstəliklərindən biridir. Xəstələrin əksəriyyəti müəyyən vaxta qədər xəstə…
İstiqamət: Kardiologiya
Hipertoniya xəstəliyinin müalicəsi
Hipertoniya xəstəliyi arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə xarakterizə olunan ürək-damar sisteminin xəstəliyidir. Təzahürlər əsasən beyin damarlarının (baş ağrıları, başgicəllənmə,…
İstiqamət: Kardiologiya
Prehipertoniya (sərhəd hipertenziyası)
Prehipertoniya — «sərhəddə» olan vəziyyətdir: təzyiq artıq tam normal deyil, lakin klinik ifadə olunmuş hipertoniyaya hələ çatmayıb. Müasir…
İstiqamət: Kardiologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
