Mədəciklərin preeksitasiya sindromu qulaqcıqlardan mədəciklərə impulsun əlavə keçirici yol vasitəsilə normaldan tez çatması ilə xarakterizə olunur. Bəzi hallarda supraventrikulyar taxiaritmiyalara səbəb ola bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Wolff-Parkinson-White sindromu
- VPV sindromu
Xəstəlik haqqında
Wolf-Parkinson-White sindromunun payına diaqnoz qoyulmuş taxiaritmiyaların ümumi sayının 2%-ə qədəri düşür. Kişilər xəstəlikdən qadınlara nisbətən daha tez-tez əziyyət çəkirlər, təxmini nisbət 2:1 təşkil edir. Patologiya əksər hallarda ilk dəfə 10-dan 20-25 yaşa qədər təzahür edir, lakin yaşlı insanlarda kifayət qədər nadir rast gəlinir. Sindrom nəzarətdə saxlanılmazsa, bu, ritm pozğunluğu səbəbindən kəskin ürək çatışmazlığının inkişafına gətirib çıxara bilər ki, bu da bəzən xəstənin qəfil ölümünə səbəb olur.
Səbəbləri
Vəziyyət anadangəlmə hesab olunur, ürək strukturlarının tam formalaşmamış inkişafı ilə şərtlənir. VPV sindromu tez-tez qüsurlar, birləşdirici toxuma displaziyası, irsi kardiomiopatiya və digər xəstəliklərin fonunda gedir.
Tutmanın manifestasiyasını aşağıdakılar provoke edə bilər:
- siqaretçəkmə, o cümlədən elektron qurğular vasitəsilə;
- tənbəki tüstüsünün passiv tənəffüsü;
- dərman intoksikasiyası;
- spirtli içkilərin qəbulu;
- güclü fiziki məişət yükləri, idman;
- güclü psixoemosional yaşantılar;
- uzunmüddətli stress;
- həddindən artıq kofein qəbulu;
- hamiləlik;
- xroniki patologiyaların kəskinləşməsi.
Mədəciklərin qabaqcadan oyanma sindromunun fonunda meydana çıxa biləcəyi xəstəliklər aşağıdakılardır:
- neyrosirkulyator distoniya;
- qalxanabənzər vəzi patologiyaları;
- ürəyin revmatik zədələnmələri;
- İUX (işemik ürək xəstəliyi).
Piylənmədən əziyyət çəkən, düzgün qidalanmayan, ürək-damar xəstəliklərinə irsi meylliyi olan insanlarda risklər daha yüksəkdir.
Təsnifat
Elektrokardioqrafiya zamanı aşkar edilən klinik xüsusiyyətləri nəzərə alaraq, mütəxəssislər WPW sindromunun üç tipini ayırd edirlər:
- A tipi – ən çox rast gəlinən, əlavə yol AV-düyündən solda, sol qulaqcıq və mədəcik arasında yerləşir;
- B tipi – impulsun keçməsi üçün əlavə yol AV-birləşmədən sağda, sağ qulaqcıq və mədəcik arasında formalaşır;
- C tipi – kifayət qədər nadir rast gəlinir, əlavə yol sol mədəciyin divarında yan tərəfdə yerləşir.
Onların simptomatikası demək olar ki, eynidir.
Xəstədə taxikardiya əlamətlərinin olub-olmamasından asılı olaraq, birbaşa Volf-Parkinson-Uayt sindromu və VPV fenomeni fərqləndirilir. Birinci halda xəstəliyin klinik təzahürləri (təngnəfəslik, aydın hiss olunan ürək döyüntüsü və s.) mövcuddur, ikincidə isə dəyişikliklər yalnız elektrokardioqrammada nəzərə çarpır.
Morfoloji xüsusiyyətlərə əsaslanaraq sindromun iki anatomik forması ayırd edilir:
- əlavə əzələ atrioventrikulyar liflərlə;
- ixtisaslaşmış AV-liflərlə (onlar «Kent dəstələri» adlanır).
Klinik əlamətlərinə və gedişat xarakterinə görə mütəxəssislər VPV sindromunun üç formasını ayırd edirlər: manifest, intermittent və gizli.
Klinik mənzərə
WPW fenomeninda simptomatika müşahidə olunmur. Volf-Parkinson-Uayt sindromu aşağıdakı əlamətlərlə müşayiət olunur:
- yuxu arteriyasında, biləkdəki vendə və s. aydın pulsasiya ilə müşayiət olunan qəflətən sürətlənmiş ürək döyüntüsü;
- təngnəfəslik, hava çatışmazlığı hissi;
- koordinasiyanın itirilməsinə qədər çatan baş gicəllənməsi;
- tərləmə;
- dərinin solğunluğu;
- döş qəfəsində ağrı, sıxılma hissi;
- ürəyin dayanması, döyüntü buraxması hissi;
- arterial təzyiqin kəskin aşağı düşməsi;
- səbəbsiz qorxu, narahatlıq, əsəbilik.
Huşun itirilməsi və ya presinkopal vəziyyətlərin inkişafı ehtimalı vardır. Bəzi xəstələrdə qısamüddətli nevroloji pozuntular, xüsusən afaziya müşahidə olunur, digərlərində isə – tez-tez sidik ifrazı.
WPW sindromunda taxikardiya tutması bir neçə saniyədən bir neçə saata qədər davam edə bilər. Ürək ritminin tezliyi dəqiqədə 140-dan 300 zərbəyə qədər dəyişir.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Müayinənin birinci mərhələsi – xəstə haqqında məlumatların toplanmasıdır. Həkim şikayətləri və onların yaranma vaxtını aydınlaşdırır, anamnezi öyrənir, əsas müayinəni aparır. İkinci mərhələ – instrumental müayinələrin aparılmasıdır. Əsas metod elektrokardioqrafiyadır. Əlavə olaraq göstərişlərə əsasən aşağıdakılar təyin olunur:
- exokardioqrafiya (ExoKQ);
- kompüter/maqnit-rezonans tomoqrafiya;
- Holter üzrə EKQ-nin sutkalıq monitorinqi;
- ATSM;
- yüklənmə ilə EKQ (stress-testlər).
Zəruri hallarda laboratoriya müayinələri aparılır, konsultasiyalara digər profilli mütəxəssislər cəlb olunur.
Müalicə
Terapiya taktikası xəstənin cari vəziyyəti, taxiaritmiya əlamətlərinin ifadəliliyi, patologiyanın forması və digər meyarlarla müəyyən edilir.
Dərman vasitələri və qeyri-medikamentoz təsir üsulları ilə həyata keçirilir. Əsasən antiaritmik preparatlar istifadə olunur. Təcili yardım göstərmək üçün xəstəyə vagus sinirinin refleksogen stimulyasiyası üsullarını (vaqus sınaqlarını) mənimsəmək tövsiyə olunur. Onlar ürək döyüntüsünü yavaşlatmağa və sabitləşdirməyə kömək edir. Bunlara nəfəsin saxlanması, karotid sinusun masajı, gərginləşmə, soyuq su ilə yuyunma və s. aiddir. Stasionar şəraitdə ürək ritmini normallaşdırmaq üçün elektrokardioversiya istifadə olunur: ürəyi «yenidən işə salan» elektrik cərəyanının qısamüddətli təsiri.
Sonradan xəstəyə həyat tərzinin korreksiyası, zərərli vərdişlərdən imtina, bədən çəkisinin normallaşdırılması, pəhriz və dərman preparatlarının müntəzəm qəbulu təyin edilir. Bəzi hallarda medikamentoz terapiya ömürlük təyin olunur. Göstərişlərə görə fizioterapevtik prosedurlar istifadə olunur.
Ən effektiv metod ürəyin radiotezlikli ablyasiyası (RTA) hesab olunur. Müdaxilə zamanı cərrah lazımi sektora təsir edərək atrioventrikulyar düyündəki əlavə yolları aradan qaldırır ki, bu da elektrik impulsunun qulaqcıqlardan mədəciklərə sabit ötürülməsinə kömək edir. Üsulun effektivliyi 95–96%-dir.
Bəzi hallarda elektrokardiostimulyator qoyulması məsələsi həll edilir. Göstərişlərə görə, məsələn, ürək qüsurlarında, müşayiət edən xəstəliklərin müalicəsinə yönəlmiş əməliyyatlar aparılır.
Reabilitasiya
Əməliyyatdan sonra ilkin bərpa 3-10 gün çəkir. İkinci mərhələ 1-6 ay davam edir.
Reabilitasiya dövründə xəstəyə tövsiyə olunur:
- fiziki yükləri məhdudlaşdırmaq;
- idmanla məşğul olmamaq;
- siqaretçəkmədən, hər hansı gücdə alkoqol qəbulundan imtina etmək;
- qəhvə, enerji içkiləri, güclü çay, iti qidadan sui-istifadə etməmək;
- hamam və saunalara getməmək, orqanizmin həddindən artıq qızmasından qaçmaq;
- dərman vasitələrini müntəzəm qəbul etmək, preparatın sxeminə və dozasına ciddi riayət etmək;
- kardiostimulyator quraşdırıldıqdan sonra skaner çərçivələrindən keçməmək, MRT-dən və bəzi fizioterapevtik prosedurlardan imtina etmək, habelə kontakt idman növlərindən qaçmaq.
Həkim çıxışdan sonra nəzarət müayinələrinin tarixini və vaxtını təyin edəcək. Şikayətlərin olmaması və vəziyyətin əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşması zamanı belə onları görməzdən gəlmək olmaz.
Profilaktika
Spesifik profilaktika mövcud deyil. Tutmanın baş vermə ehtimalını azaltmaq üçün risk amillərini minimuma endirmək lazımdır:
- düzgün qidalanmaq;
- hipodinamiyaya yol verməmək;
- zərərli vərdişlərdən imtina etmək;
- tam yuxunu təmin etmək;
- stresslərin sayını azaltmaq;
- həddindən artıq yorğunluğa yol verməmək;
- həm kəskin, həm də xroniki patologiyaları vaxtında aşkar etmək və müalicə etmək.
Yadda saxla!
Mədəciklərin vaxtından əvvəl oyanma sindromu ürəkdə elektrik impulsunun sürətləndirilmiş şəkildə və anomal keçirici yollar boyunca ötürüldüyü vəziyyətdir. Taxikardiya tutmalarını görməzdən gəlməmək və dərhal mütəxəssislərdən yardım istəmək çox vacibdir. İxtisaslı həkim təkcə müayinə aparıb klinik tövsiyələrə uyğun müalicə təyin etmir, həm də sadə sözlərlə bunun nə olduğunu, Volf-Parkinson-Uayt sindromunun (VPV) nə ilə təhlükəli olduğunu izah edəcək, ikincili profilaktika haqqında danışacaqdır. Bu, ağırlaşmalardan qaçmağa kömək edəcək. Epizodların müntəzəm təkrarlanması zamanı kəskin ürək çatışmazlığının inkişafı və ölüm hallarının riski əhəmiyyətli dərəcədə artır.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Açıq arterial axacaq
- Açıq oval pəncərə
- Ağciyər arteriyasının tromboemboliyası
- Ağciyər hipertenziyası
- Ağciyər ödemi
- Ailəvi hiperxolesterinemiya
- Aorta anevrizması
- Aorta qapağı çatışmazlığı
- Aortal stenoz
- Aortanın koarktasiyası
- Aortanın laylanması
- Arterial hipotenziya
- Arteriyaların stenozu
- Ateroskleroz
- Atrioventrikulyar blokada
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, səbəb və pasiyentin fərdi xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Piylənmə zamanı arterial hipertoniya və obstruktiv yuxu apnoesi sindromu
Piylənmə ilə xarici tənəffüs funksiyasının bütöv bir sıra pozğunluqları bağlıdır. Artıq bədən çəkisi olan şəxslərdə ağciyər ventilyasiyasına tələbat…
İstiqamət: Kardiologiya / Somnologiya
Arterial hipertoniya
Arterial hipertoniya (AH) – ürəyin və damarların ən geniş yayılmış xəstəliklərindən biridir. Xəstələrin əksəriyyəti müəyyən vaxta qədər xəstə…
İstiqamət: Kardiologiya
Hipertoniya xəstəliyinin müalicəsi
Hipertoniya xəstəliyi arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə xarakterizə olunan ürək-damar sisteminin xəstəliyidir. Təzahürlər əsasən beyin damarlarının (baş ağrıları, başgicəllənmə,…
İstiqamət: Kardiologiya
Prehipertoniya (sərhəd hipertenziyası)
Prehipertoniya — «sərhəddə» olan vəziyyətdir: təzyiq artıq tam normal deyil, lakin klinik ifadə olunmuş hipertoniyaya hələ çatmayıb. Müasir…
İstiqamət: Kardiologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
