Paranoya davamlı və əsassız şübhə, təqib və ya zərər görmə düşüncələri ilə xarakterizə olunan psixi simptom və ya sindromdur; müxtəlif psixi və nevroloji xəstəliklərdə rast gəlinə bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Sanrılı pozğunluq
Xəstəlik haqqında
Paranoyya (lat. Paranoia) — insanın ətraf aləmi şübhə prizması ilə qavramağa başladığı, səhv səbəb-nəticə əlaqələri qurduğu və hadisələrə gizli, çox vaxt düşmən mənası verdiyi psixi pozuntudur. Sadə sözlərlə izah etsək, paranoyya — adi vəziyyətlərin təhlükə kimi göründüyü, başqa insanların neytral hərəkətlərinin isə qəsdən edilmiş kimi qəbul edildiyi vəziyyətdir.
Xəstəlik hesab edildiyi qədər nadir rast gəlinmir: paranoid qavrayışın elementləri müxtəlif insanlarda güclü stress, sosial qeyri-sabitlik və ya sensor yüklənmə dövrlərində yarana bilər. Paranoyyanın əsas əlamətləri davamlı təqib ideyaları, artmış ehtiyatlılıq, xəstənin arxasınca izlədiklərini və ya hərəkətlərini müzakirə etdiklərini hiss etməsi ilə təzahür edir. Pozuntunun başlanğıcı sinir sisteminin bioloji dəyişiklikləri, xroniki həddindən artıq yorulma, uzunmüddətli münaqişə və ya travmatik təcrübə ilə əlaqədar ola bilər.
Tarixi məlumatlar
«Paranoia» anlayışının özü hələ antik dövrdə formalaşmağa başlamışdır, o zaman mütəfəkkirlər reallığın bəd xəyallarla izahı ilə müşayiət olunan halları təsvir edirdilər. Lakin ayrıca psixi pozuntu kimi paranoyya XIX əsrdə ayrılmışdır. Karl Ludwig Kahlbaum və Emil Kraepelinin işləri dönüş nöqtəsi olmuşdur: onlar təfəkkür pozuntuları və davamlı bəd xəyal inanclarının formalaşması ilə əlaqəli halları sistemləşdirməyə çalışmışlar. Kraepelin paranoyyanı elə xəstəlik kimi nəzərdən keçirirdi ki, bu zaman şəxsiyyət qorunub saxlanılır, lakin qavrayışda faktların şərhini təhrif edən “dar çat” yaranır.
Sonrakı onilliklərdə elmi baxışlar dəyişirdi: bəzi mütəxəssislər irsi ilkin şərtləri vurğulayırdı, digərləri isə pozuntunun inkişafını sosial sarsıntılarla, aciz olma hissi ilə və ya həyat şəraiti üzərində nəzarətin itirilməsi ilə əlaqələndirirdi. XX əsrin tədqiqatları göstərdi ki, paranoyya tədricən, bəzən illərlə formalaşa bilər və çox vaxt stresə reaksiya xüsusiyyətləri ilə əlaqədardır. Müasir psixiatriya onu biologiya, şəxsiyyət xüsusiyyətləri və mühit şəraitinin bir-birinə hörüldüyü mürəkkəb fenomen kimi nəzərdən keçirir.
Səbəbləri
Paranoyya nadir hallarda boş yerdə yaranır. Bu, bioloji, psixoloji və sosial faktorların qarşılıqlı təsirinin nəticəsidir. Pozuntu tədricən, illərlə toplanaraq formalaşa bilər və ya stresli hadisələrdən sonra kəskin təzahür edə bilər. Əsas provokasiyaedici şərtlər arasında aşağıdakılar ayırd edilir:
- irsi meyillik (yaxın qohumlarda psixi pozuntuların olması);
- şəxsiyyət xüsusiyyətləri – şübhəçilik, həssaslıq, rigid təfəkkür;
- uzunmüddətli stress və psixotravmatik hadisələr;
- sosial təcrid;
- psixoaktiv maddələrin istifadəsi.
Paranoyyanın patogenezini sadə sözlərlə təsvir etmək olar: bu pozuntu fonunda insanın beyni xarici siqnalların qavranılmasını təhrif edən özünəməxsus filtrə çevrilir. Ətrafdakıların neytral hərəkətləri düşmən və ya şəxsə qarşı yönəlmiş kimi izah edilir. Potensial “təhlükələrə” diqqətin artması, narahat təfəkkür sxemlərinin aktivləşməsi və bəd xəyal ideyalarının möhkəmlənməsi baş verir. Zaman keçdikcə bu inanclar davamlı olur, ziddiyyətli istənilən faktlar isə rədd edilir. Bu prosesi artmış emosional reaktivlik dəstəkləyir: hər kiçik vəziyyət etimadsızlığı və qorxunu gücləndirir. Zaman keçdikcə bu, dairəni bağlayır, nəticədə reallığın adekvat qavranılması pozulur.
İnkişaf mexanizmi
Paranoyya müalicə edilmədikdə tədricən, lakin davamlı şəkildə inkişaf edərək insanı öz fikirlərinin girovuna çevirir. İlk mərhələlərdə əlamətlər yüngül ola bilər — tez-tez şübhəçilik, yeni insanlara etimadsızlıq, ətrafdakıların hərəkətlərində gizli motivlərin hiss edilməsi. Zaman keçdikcə bəd xəyal ideyaları güclənir, həyatın bütün sahələrini əhatə edir, sosial əlaqələri məhdudlaşdırır, şəxsi və peşəkar münasibətləri dağıdır. Terapiya olmadan kəskin psixoemosional böhranların, aqressiv davranışın və emosional tükənmənin riski artır. Simptomların uzun müddət nəzərə alınmaması patoloji təfəkkür modellərinin möhkəmlənməsinə kömək edir ki, bu da müalicəni daha mürəkkəb edir və kompleks yanaşma tələb edir.
Təsnifat
Paranoyya müxtəlif şəkillərdə təzahür edə bilər, buna görə də mütəxəssislər xəstəliyin gedişinin bir neçə variantını ayırırlar:
- Paranoid şəxsiyyət pozuntusu — ətrafdakılara etimadsızlığın, gizli motivlər və təhlükələr görmə meylinin üstünlük təşkil etdiyi sabit təfəkkür modeli.
- Təqib bəd xəyalı — insanın onun arxasınca izlədiklərinə, ona zərər vermək və ya hərəkətlərini idarə etmək istədiklərinə əmin olduğu vəziyyət.
- Qısqanclıq bəd xəyalı — faktlarla təsdiqlənməyən, lakin xəstə tərəfindən şübhəsiz həqiqət kimi qəbul edilən partnyorun sədaqətsizliyi haqqında davamlı ideyalar.
- İnterpretativ paranoyya — adi hadisələrin şübhə prizması ilə yenidən dərk edilməsi və gizli işarələrin axtarışı.
- Sensitiv paranoyya — hər hansı sözün istehza və ya tənqid kimi qəbul edildiyi, ətrafdakıların fikrinə qarşı ağrılı həssaslıq.
- Kəskin paranoid vəziyyət — güclü stress və ya yüklənmə fonunda bəd xəyal ideyalarının qəfil inkişafı.
Klinik mənzərə
Paranoyya tək-tük şübhə epizodları ilə deyil, tədricən reallıq qavrayışını dəyişən davamlı və obsessiv fikir sistemi ilə təzahür edir. Paranoyyanın əlamətləri erkən mərhələlərdə gizli ola bilər və yalnız davranışın diqqətli təhlili onları adi ehtiyatlılıq və ya narahatlıqdan fərqləndirməyə imkan verir. Paranoyyanın əsas simptomlarına aşağıdakılar daxildir:
- ətrafdakıların insanı izlədikləri və ya hərəkətlərini müzakirə etdikləri hissinin daimi olması;
- hətta yaxınlara və dostlara qarşı həddindən artıq şübhəçilik;
- təsadüfi hadisələrin şəxsi hücumlar və ya niyyətlər kimi izah edilməsi;
- etimadsızlıq, digər insanların hərəkətlərini yoxlama, vəziyyətlərə nəzarət etmə meyli;
- təqib və ya sui-qəsd bəd xəyalları;
- sosial təcrid və münasibətləri qoruyub saxlamaqda çətinliklər;
- ədalətsiz münasibət hissi və ətraf dünyaya inciklik;
- “şübhəli” vəziyyətlərdə artmış əsəbilik və aqressiya partlayışları;
- yuxu pozuntuları, narahat yuxular, gecə qorxuları;
- ziddiyyətli faktları nəzərə almadan, şəxsi inancları təsdiqləyən detallara diqqətin cəmlənməsi.
Paranoid sindromun adi psixoemosional pozuntudan mühüm fərqi bəd xəyal ideyalarının dərinliyi və davamlılığındadır. Adi narahatlıq və ya dövri şübhəçilik reallıq qavrayışını dağıtmır: insan vəziyyəti tənqidi təhlil etməyə, ətrafdakıların dəlillərinə qulaq asmağa və öz davranışını korrektə etməyə qadirdir. Paranoyik isə istənilən arqumentləri öz haqlılığının təsdiqi kimi və ya ona qarşı sui-qəsdin bir hissəsi kimi qəbul edir. Norma ilə xəstəlik arasındakı sərhəd simptomların intensivliyi, tezliyi və gündəlik həyata təsiri ilə müəyyən edilir — şübhəçilik sistemli və fəaliyyətə mane olan vəziyyətə çevrildikdə patoloji prosesdən danışılır.
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Paranoyyanın aşkarlanması kompleks yanaşma tələb edir, çünki simptomlar çox vaxt adi xarakter xüsusiyyətləri və ya stress reaksiyaları altında gizlənir. Psixiatr həkim şəxsiyyətin vəziyyətini qiymətləndirir, xəstənin davranışını və həyat tarixçəsini təhlil edir. Diaqnostik strategiyaya aşağıdakılar daxildir:
- Ailə və sosial faktorlar daxil olmaqla, ətraflı anamnez toplanması ilə klinik müsahibə.
- Psixoloji test: paranoyyaya dair ixtisaslaşdırılmış testlər, bəd xəyal ideyalarını və şübhəçiliyi aşkar etmək üçün sorğu vərəqələri.
- Şübhəçiliyin davamlılığını və tənqidə reaksiyanı müəyyən etmək üçün müxtəlif vəziyyətlərdə davranışın müşahidəsi.
- Koqnitiv funksiyaların qiymətləndirilməsi: diqqət, yaddaş, məntiqi təfəkkür qabiliyyəti.
- Oxşar təzahürlərə malik digər pozuntuların, məsələn şizofreniya və ya ağır depressiv vəziyyətlərin istisna edilməsi üçün psixiatrik müayinə.
- Beynin üzvi zədələnmələrindən şübhələnildikdə neyrovizuallaşdırma kimi instrumental üsullar.
- Psixi vəziyyətə təsir edən somatik və ya nevroloji əlamətlər olduqda əlaqədar mütəxəssislərin konsultasiyaları.
Diaqnostikanın əsas məqamı — şübhəçiliyin müvəqqəti təzahürlərini sistemli paranoid vəziyyətdən fərqləndirməkdir. İstifadə olunan testlər və müşahidələr inancların dərinliyini, onların xəstənin həyatına təsir dərəcəsini və ağırlaşmaların inkişaf riskini qiymətləndirməyə kömək edir. Erkən diaqnostika effektiv müalicə seçməyə, sosial təcridi azaltmağa və bəd xəyal ideyalarının davamlı fiksasiyasının qarşısını almağa imkan verir.
Ağırlaşmalar
Paranoyya insanın psixi və fiziki vəziyyəti üçün ciddi nəticələrə malik ola bilər.
Potensial ağırlaşmalar:
- Sosial təcrid — xəstə ünsiyyətdən qaçır, ailə və dostların dəstəyini itirir ki, bu da narahatlığı və şübhəçiliyi gücləndirir.
- Xroniki narahatlıq — təhlükə hissinin daimi olması psixikanı tükəndirir və həyat keyfiyyətini azaldır.
- Depressiv vəziyyətlər — ədalətsizlik və acizlik hissi əzgin əhval-ruhiyyəyə, apatiyaya, həyata marağın itirilməsinə səbəb olur.
- Aqressiv davranış — “özünü qorumaq” cəhdləri münaqişələrə və zorakılığa gətirib çıxara bilər.
- Somatik pozuntular — stress və xroniki narahatlıq daxili orqanların vəziyyətinə təsir göstərir.
Ağırlaşmalar tədricən formalaşaraq ilkin simptomları gücləndirir və dünya qavrayışını daha da təhrif edir. Erkən terapiya bu riskləri azaltmağa və sosial adaptasiyanı qorumağa imkan verir.
Müalicə
Paranoyyadan necə xilas olmaq olar? Bu pozuntunun müalicəsi bəd xəyal ideyalarının sayını və ifadəliliyini azaltmağa, ətrafdakılara etimadı bərpa etməyə və psixoemosional vəziyyəti normallaşdırmağa yönəlmiş mürəkkəb və çoxpilləli prosesdir. Yanaşma həmişə komplekdir. Çox vaxt o, psixoterapevtik və medikamentoz üsulları, habelə sosial bacarıqlar üzərində işi birləşdirir.
Psixoterapevtik üsullara aşağıdakılar daxildir:
- Koqnitiv-davranış terapiyası (KDT) — təkcə təhrif olunmuş inancları aşkar etməyə və korrektə etməyə deyil, həm də xəstəyə avtomatik fikirləri izləməyi, emosional reaksiyaları qeydə almağı və hadisələrə tədricən daha davamlı və realistik baxış formalaşdırmağı öyrədən əsas üsuldur. İş prosesində insan öz izahlarını yoxlamağı, onları faktlarla müqayisə etməyi və triggerlərlə qarşılaşdıqda yaranan daxili gərginliyi azaltmağı öyrənir.
- Psixotəhsil — müalicənin mühüm hissəsidir, çünki paranoyyanın təbiətini anlamaq simptomlar qarşısında qorxunu azaldır və xəstənin öz vəziyyətinə nəzarət etmə qabiliyyətini gücləndirir. Qohumlar şübhəçiliyi gücləndirmədən xəstəni necə dəstəkləmək barədə tövsiyələr alır. Bu, münaqişəli vəziyyətlərin sayını azaltmağa və ailədə emosional atmosferi sabitləşdirməyə kömək edir.
- Qrup terapiyası digər insanların oxşar yaşantılarla üzləşdiyi bir icmanın hissəsi kimi hiss etmə imkanı verir. Bu, özgələşmə hissini azaldır, konstruktiv ünsiyyət bacarıqları formalaşdırır, əks-əlaqəni qəbul etməyi və ətrafdakıların niyyətləri haqqında səhv nəticələri korrektə etməyi öyrənməyə kömək edir. Təhlükəsiz məkanda qorxuları müzakirə etmək və öz izahlarını yoxlamaq daha asandır.
- Psixodinamik terapiya davamlı şübhəçiliyin mənbəyi ola bilən gizli münaqişələrin, yaşanmamış emosiyaların və təcrübənin dərindən öyrənilməsinə yönəlmişdir. Daxili ziddiyyətlərlə iş təhlükə hissi ilə bağlı gərginliyi azaltmağa və rigid müdafiə mexanizmlərini tədricən transformasiya etməyə kömək edir.
- Ailə məsləhətləşməsi yaxınlara xəstənin qavrayış xüsusiyyətlərini anlamağa, bəd xəyal ideyalarına kəskin reaksiya verməməyi öyrənməyə və sabit dəstək qurmağa kömək edir. Mütəxəssis xəstə ilə necə danışmağı, hansı mövzuların narahatlığı gücləndirə biləcəyini, hansıların isə, əksinə, sakitlik və əminliyi qorumağa kömək etdiyini izah edir. Bu yanaşma kəskinləşmələrin tezliyini azaldır və ailədaxili qarşılıqlı əlaqəni yaxşılaşdırır.
Medikamentoz müalicə bəd xəyal ideyalarının və emosional ehtiyatlılığın intensivliyini azaltmağa kömək edir, yuxunu yaxşılaşdırır, narahatlığı və aqressivliyi azaldır. Preparatlar fərdi qaydada, dozanın tədricən korrektə edilməsi və psixiatrın daimi nəzarəti ilə seçilir. Medikamentoz dəstək xüsusilə bəd xəyalın kəskin təzahürü, ifadəli aqressiya və ya yuxu pozuntuları zamanı vacibdir.
Bundan əlavə, müalicəyə həyat tərzinin korreksiyası daxildir:
- narahatlığı azaltmaq üçün müntəzəm fiziki fəallıq;
- yuxu və gün rejiminə nəzarət;
- stress faktorlarının təsirinin azaldılması;
- şübhəçiliyi gücləndirən alkoqol və psixoaktiv maddələrdən imtina.
Kompleks yanaşma təkcə cari simptomları kəsmək deyil, həm də həyat keyfiyyətini artıran davamlı davranış strategiyaları formalaşdırmağa imkan verir. Anlamaq vacibdir ki, müalicə yalnız bəd xəyal fikirlərin aradan qaldırılmasından ibarət deyil. Həmçinin dünyaya etimadı bərpa etmək, tənqidi təfəkkür bacarıqlarını inkişaf etdirmək və sosial əlaqələri qorumaq tələb olunur.
Reabilitasiya
Paranoyyanın kəskin təzahürü aradan qaldırıldıqdan sonra əldə edilmiş nəticəni möhkəmləndirməyə və psixoemosional tarazlığı bərpa etməyə kömək edən dəstəkləyici reabilitasiya vacibdir. Reabilitasiya tədbirləri ətraf dünyaya etimadı möhkəmləndirməyə, sosial qarşılıqlı əlaqələri yaxşılaşdırmağa və residiv riskini azaltmağa yönəlmişdir.
Reabilitasiyanın əsas üsulları:
- Psixoterapevtik dəstək — rasional təfəkkür bacarıqlarını möhkəmləndirmək və şübhəli izahlara nəzarəti gücləndirmək üçün psixoloqla müntəzəm görüşlər.
- Sosial adaptasiya — ünsiyyəti və ətrafdakılarla qarşılıqlı əlaqəni inkişaf etdirən dəstək qruplarında və məşğələlərdə iştirak.
- Əmək terapiyası və hobbi — narahatlığın aradan qaldırılmasına və əhval-ruhiyyənin yaxşılaşmasına kömək edən faydalı və maraqlı məşğələlərə cəlb olunma.
- Relaksasiya və meditasiya üsulları — psixoemosional vəziyyəti sabitləşdirmək üçün tənəffüs məşqləri, proqressiv əzələ relaksasiyası, diqqətlilik texnikaları.
- Stress idarəetməsinin öyrənilməsi — şübhəçiliyi gücləndirmədən xarici və daxili triggerlərlə mübarizə aparmağa imkan verən strategiyaların mənimsənilməsi.
Müntəzəm reabilitasiya paranoyyası olan insana əldə edilmiş psixi sağlamlıq səviyyəsini qorumağa, kəskinləşmələrin tezliyini azaltmağa imkan verir və öz gücünə inamı artırır.
Profilaktika
Paranoyanın profilaktikası davamlı şübhəçilik və sanrı (bred) ideyalarının formalaşması riskinin azaldılmasına, həmçinin psixoemosional dayanıqlığın möhkəmləndirilməsinə yönəlmişdir. Stresli vəziyyətlərə və emosional vəziyyətə vaxtında diqqət yetirilməsi yaxşı psixi vəziyyətin qorunmasına və pozğunluğun inkişafının qarşısının alınmasına kömək edir.
Tövsiyə olunan tədbirlər:
- Sabit həyat tərzinin dəstəklənməsi — mütəmadi yuxu, qidalanma rejimi, fiziki aktivlik.
- Stress amillərinin təsirindən şüurlu qorunma — münaqişələrdən, həddindən artıq yüklənmədən və artıq informasiya stimullaşmasından qaçınmaq.
- Psixotəhsil — paranoyanın əlamətlərinin öyrənilməsi, şəxsi tetikleyici amillərin dərk edilməsi və narahatlığı idarə etmə üsulları.
- Sosial bacarıqların inkişafı — yaxınlarla ünsiyyətin dəstəklənməsi, kollektiv fəaliyyətdə iştirak, etibarlı münasibətlərin möhkəmləndirilməsi.
- Müntəzəm psixoloji konsultasiyalar — ilk narahatedici simptomlar zamanı mütəxəssisə müraciət, narahatlıq və şübhəçiliklə iş.
- Psixoaktiv maddələrin istifadəsinə nəzarət — sanrı ideyalarını gücləndirə bilən alkoqol və narkotik maddələrin istisna edilməsi.
- Tənqidi təfəkkürün inkişaf etdirilməsi — hadisələri təhlil etmək, faktları qiymətləndirmək və subyektiv şərhləri reallıqdan ayırmaq bacarığının inkişafı.
- Təhlükəsiz mühitin yaradılması — sosial təhdid amillərinin minimuma endirilməsi, öz həyatı üzərində nəzarət hissinin dəstəklənməsi.
Bu tədbirlər paranoyanın proqressivləşmə riskinin azaldılmasına, şəxsi dayanıqlığın möhkəmləndirilməsinə və uzun illər ərzində psixoloji rifahın qorunmasına kömək edir.
Yadda saxla!
Paranoyyanın ilk əlamətləri zamanı mütəxəssisə vaxtında müraciət etmək psixi sağlamlığı qorumaq üçün son dərəcə vacibdir. Erkən terapiya bəd xəyal ideyalarını kəsməyə, emosional gərginliyi azaltmağa və sosial ağırlaşmalardan qaçmağa imkan verir. Peşəkar yardım insana ətrafdakılara etimad göstərməyi və öz fikirlərinə nəzarət etməyi öyrənməyə kömək edir. Kompleks müalicə xəstəliyin davamlı xroniki formaya keçməsinin qarşısını alır və tam dəyərli həyata qayıtmağa kömək edir.
Əlaqəli Xəstəliklər
Suallar və cavablar
İlkin mərhələdə vəziyyəti qiymətləndirmək üçün psixiatra müraciət etmək daha məqsədəuyğundur, çünki o, diaqnozu dəqiqləşdirir və digər psixi pozuntuları istisna edir. Sonrakı müalicə planına psixoterapevt və ya psixoloqla iş də daxil ola bilər. Hansı mütəxəssisin lazım olduğu şikayətlərin xarakterindən və ağırlıq dərəcəsindən asılıdır, buna görə seçim adətən ilkin qiymətləndirmədən sonra edilir.
Psixi pozuntulara genetik meyillik paranoyanın inkişaf riskini artıran amillərdən biri hesab olunur, lakin bu, xəstəliyin mütləq ötürüləcəyi demək deyil. İnkişafda bioloji, psixoloji və sosial amillərin birgə təsiri rol oynayır, ona görə irsi meyillik olan insanlarda da xəstəlik həmişə formalaşmır. Ailə tarixçəsi olan insanlara psixi vəziyyətə diqqətli yanaşma və vaxtında müraciət tövsiyə olunur.
Uşaqlarda və yeniyetmələrdə paranoid xüsusiyyətlər yetkinlərə nisbətən az rast gəlinir və çox vaxt başqa şərtlərlə, məsələn stress, travma və ya digər psixi pozuntularla əlaqədar olur. Şübhəçilik, ətrafdakılara inamsızlıq və təcrid olma kimi əlamətlər uzun müddət davam edərsə, uşaq psixiatrına və ya psixoloquna müraciət etmək lazımdır. Erkən qiymətləndirmə vəziyyətin düzgün başa düşülməsinə kömək edir.
Mövzu üzrə məqalələr
Nevrozlar haqqında nə bilmək lazımdır
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatlarına görə, son 65 ildə nevrozdan əziyyət çəkənlərin sayı 24 dəfə artıb. Bu müddət ərzində…
İstiqamət: Psixoterapiya
Göz hərəkətləri ilə desensibilizasiya və emal (EMDR)
Hər bir insan həyatında heç olmasa bir dəfə qədim atalar sözünü eşidib: «Səhər axşamdan müdrikdir». Əlbəttə, hər kəs…
İstiqamət: Psixoterapiya
Meditativ, trans və hipnotik terapiya metodları
Psixoterapevtik yardım üçün müraciət edərkən insan ən çox bu və ya digər problemin öhdəsindən gəlmək üçün lazım olan…
İstiqamət: Psixoterapiya
Asperger sindromu – bu xəstəlik sadə sözlərlə nədir
Asperger sindromu psixopatik pozğunluqlara aiddir. Əvvəllər uşaq autizminin bir növü sayılırdı. Hazırda fərqləndirici əlamətlərə malik olduğu üçün ayrıca…
İstiqamət: Psixiatriya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
