WPW sindromu qulaqcıqlarla mədəciklər arasında əlavə elektrik keçirici yolun olması ilə əlaqəli preeksitasiya sindromudur. Paroksizmal supraventrikulyar taxikardiyalara səbəb ola bilər.
Yayımlanma tarixi:
Sinonimlər
- Volf-Parkinson-Uayt sindromu
- mədəciklərin preeksitasiya sindromu
Xəstəlik haqqında
WPW sindromu (Volf–Parkinson–Uayt sindromu) qulaqcıqlarla mədəcikləri birləşdirən anadangəlmə əlavə keçirici yolun olması nəticəsində mədəciklərin vaxtından əvvəl oyanması (preeksitasiya) ilə xarakterizə olunan vəziyyətdir; bu əlavə yol taxikardiya tutmalarına səbəb ola bilər. Əlavə yol EKQ-də xarakterik dəyişikliklər (qısalmış PQ intervalı, delta-dalğa) verir, lakin tutmalar olmadıqda «WPW fenomeni»ndən danışılır. Adı sindromu ilk dəfə təsvir edən həkimlərin – Volf, Parkinson, Uayt – soyadlarının ilk hərflərindən götürülüb.
WPW sindromunda tez-tez ürək döyünməsinin səbəbi normada olmamalı olan qulaqcıq-mədəcik birləşməsidir. Elektrik impulsunun müəyyən marşrutu var, lakin qulaqcıq və mədəciyi birbaşa birləşdirən anormal dəstə keçirici sistemin normal işinə mane olur.
Patoloji qulaqcıq-mədəcik birləşməsi boyunca elektrik impulsu atrioventrikulyar düyündəki fizioloji ləngimədən yan keçərək mədəciklərə daha tez çatır ki, bu da mədəciklərin erkən oyanmasına səbəb olur və kardioqramda delta-dalğa kimi müəyyən edilir.
WPW sindromunun tezliyi təxminən 0,25%-dir, kişilərdə bir qədər daha çox rast gəlinir və çox vaxt uşaqlıqda və ya gənc yaşda aşkar edilir.
Səbəbləri
Ürək döl inkişafı zamanı bir neçə inkişaf mərhələsindən keçir. Doğuluş anına qədər ürək formalaşmış olur və onun səmərəli işləməsi üçün qulaqcıqlar və mədəciklər bir-birindən təcrid olunur, elektrik impulsları isə atrioventrikulyar düyün vasitəsilə müəyyən edilmiş yolla keçir.
Ürəyin inkişaf anomaliyalarında elektrik impulslarını keçirməyə qadir olan lazımsız əzələ dəstələri fibroz toxumaya çevrilmir, əksinə saxlanılır. Bu, ürək ritminin pozulmasına – taxikardiyaya səbəb olur. Əlavə keçirici yolun mövcudluğunu EKQ-də qısalmış PQ intervalı və delta-dalğa şəklində görmək mümkündür.
Təsnifat
EKQ-də WPW sindromunun 4 tipi mövcuddur.
- Manifest tip. EKQ-də delta-dalğa və taxikardiyanın birləşməsi zamanı aşkarlanır.
- Gizli tip. Kardioqramda delta-aktivlik əlamətləri olmadan, lakin tez-tez ürək döyüntüsü zamanı diaqnoz qoyulur.
- Çoxlu tip. Müayinə zamanı iki və ya daha çox anormal qulaqcıq-mədəcik birləşməsi aşkarlanır.
- İntermittəedici tip. WPW sindromunun əlamətləri dövri olaraq aşkarlanır, lakin EKQ-də daimi olaraq mövcud olmur.
Əgər elektrokardioqramma xarakterik delta-dalğanı aşkarlayır, lakin pasiyentdə aritmiya əlamətləri yoxdursa, WPW sindromu diaqnozu qoyulmur. Bu halda WPW fenomenindən söhbət gedir.
Klinik mənzərə
WPW sindromu üçün aşağıdakılar xarakterikdir:
- dəqiqədə 160 vurğuya çatan və bu göstəricini keçən müntəzəm tezləşmiş ürək döyüntüsü epizodları;
- başgicəllənmə, huşunu itirmə;
- təngnəfəslik.
Bir qayda olaraq, xəstəliyin klinik təzahürləri daimi olmur, epizodik olaraq yaranır. Adətən pasiyentlər xarici amillərə (qorxu, idman) reaksiya ilə əlaqəli olmayan, qəflətən yaranan sürətli ürək döyüntüsündən şikayətlənirlər, bu da eləcə qəfil şəkildə kəsilir. Tutmalar bir neçə dəqiqə və ya saat davam edə bilər.
Xəstəliyin simptomları
Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?
-
Özünüzü müalicə etməyin
Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
-
Mütləq həkimə müraciət edin
Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
-
Müalicəni təxirə salmayın
İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
-
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103
Diaqnostika
Volf-Parkinson-Uayt sindromunun təsdiqlənməsinin əsas üsulu elektrokardioqramdır, onda miokard sahələrinin patoloji elektrik aktivlik ocaqlarının olmasına xas dəyişikliklər aşkarlanır.
WPW sindromunun səbəbini müəyyən etmək və ürək-damar sisteminin ümumi vəziyyətini qiymətləndirmək üçün əlavə diaqnostika təyin olunur.
- Exo-KQ. Ürək əzələsinin inkişaf anomaliyalarını və qüsurlarını istisna etmək üçün təyin olunur.
- EFİ. Əlavə qulaqcıq-mədəcik birləşməsinin mövcudluğunu aşkarlamaq, onun xüsusiyyətlərini və taxikardiyanın yaranmasında iştirakını müəyyən etmək üçün tədqiqat zəruridir.
- EKQ-nin Holter monitorinqi. Adi EKQ-də dəyişikliklər həmişə görünmədiyi üçün sutkalıq monitorinq keçici preeksitasiya əlamətlərini və taxikardiya tutmalarını aşkar etməyə imkan verir. Xəstədə yükdən və emosional vəziyyətdən asılı olmayaraq müntəzəm təzahür edən taxikardiyanın olduğunu təsdiqləmək vacibdir.
Volf-Parkinson-Uayt sindromunun diaqnostikası oxşar gedişatlı digər xəstəlikləri istisna etmək və cərrahi müalicəyə hazırlıq üçün zəruri olan digər tədqiqatları da əhatə edə bilər.
Müalicə
Terapiya planı səbəbdən və klinik xəstəlikdən, vəziyyətin ağırlığından, habelə digər ciddi xəstəliklərin mövcudluğundan və müşayiətedici patologiya üzrə alınan medikamentoz terapiyadan asılıdır.
Medikamentoz terapiya ürək ritminin normallaşdırılmasına yönəlib. Aritmoloq-həkim daimi qəbul üçün, həmçinin tutmaların tez aradan qaldırılması üçün vasitələr təyin edir. Pasiyentlərin üçdə birində düzgün seçilmiş preparat kompleksi tutmalardan ən azı bir il müddətinə qoruyur.
Volf-Parkinson-Uayt sindromunun dərman müalicəsinin mənfi cəhəti uzunmüddətli effektivliyinin məhdud olması və əlavə təsirlərin mümkünlüyüdür.
Radiotezlikli kateter ablyasiyası aritmiya zamanı effektiv və nisbətən təhlükəsiz müalicə üsuludur. Prosedur zamanı anormal ürək döyüntü ritmini işə salan toxumaların dağıdılması baş verir. Yəni miokarda təsir zamanı patoloji elektrik aktivliyi ocaqları dağıdılır. WPW ürək sindromunda müalicə taxikardiyanın digər səbəblərinə nisbətən daha yüksək effektivliyə malikdir, buna görə preparatların aşağı effektivliyi və yan təsirləri aşkarlanmadan belə tətbiq edilə bilər.
Prosedurdan əvvəl sağlamlığı qiymətləndirmək və əks göstərişləri istisna etmək üçün standart diaqnostika təyin olunur. Ablyasiya ac qarına aparılır: 8-10 saat ərzində qidadan və sudan imtina etmək lazımdır. İstənilən preparatın qəbulu zəruri olarsa, həkimlə məsləhətləşmək lazımdır.
WPW sindromunun müalicəsində ablyasiya stasionarda lokal anesteziya və ya narkoz altında aparılır. Bud arteriyası və ya körpücükaltı vena vasitəsilə kateter daxil edilir, sonra ürəyin EFİ-si və xəritələnməsi (ürəyin elektrik aktivliyinin qeydə alınması) vasitəsilə aritmogen sahələr müəyyən edilir. Patoloji elektroaktivlik ocaqlarının yox edilməsi üçün cərəyan zərbələri verilir. Cərəyana alternativ olaraq aşağı temperaturlar ola bilər – krioablyasiya oxşar prinsip üzrə işləyir.
Ürək ablyasiyasının müddəti orta hesabla 2-5 saat təşkil edir.
Reabilitasiya
Ablyasiyadan sonrakı ilk sutka pasiyent həkim nəzarəti altında stasionarda qalır. Sonra evə qayıdır və müalicəni ambulator rejimdə davam etdirir. Proseduradan sonra 7-10 sutka ərzində pasiyenti döş qəfəsində orta dərəcəli ağrı narahat edə bilər ki, bu da normadır. Bərpa dövründə ürəyə düşən yükü azaltmaq üçün fiziki aktivliyi məhdudlaşdırmaq, stresslərdən qaçmaq lazımdır.
Reabilitasiya dövrü başa çatdıqdan sonra ürək sağlamlığını qorumaq üçün standart tövsiyələrə əməl etmək lazımdır:
- duz istehlakına nəzarət;
- müntəzəm fiziki yük;
- siqaretdən, alkoqoldan imtina;
- balanslaşdırılmış qidalanma;
- bədən çəkisinin normallaşdırılması.
Təkrar müayinələr adətən tələb olunmur.
Profilaktika
WPW sindromu anadangəlmə xüsusiyyətdir — əlavə keçirici yol dölün ürəyi formalaşarkən yaranır, buna görə sindromun özünün qarşısını almaq mümkün deyil. Profilaktika taxikardiya tutmalarının və ciddi ritm pozuntularının riskini azaltmağa yönəlib.
- EKQ-də WPW əlamətləri aşkar edilibsə, şikayət olmasa belə kardioloqa və ya aritmoloqa müraciət edin: həkim əlavə yolun təhlükəli olub-olmadığını qiymətləndirəcək.
- Yaxın qohumlarda WPW sindromu, huşun itirilməsi epizodları və ya gənc yaşda qəfil ölüm halları olubsa, bunu həkimə bildirin.
- Tutmaları provokasiya edən amilləri məhdudlaşdırın: çoxlu kofein və enerji içkiləri, alkoqol, siqaret, yuxusuzluq.
- Heç bir dərmanı, xüsusən ritmə təsir edən preparatları özbaşına qəbul etməyin — WPW zamanı bəzi dərmanlar impulsların əlavə yolla keçməsini asanlaşdıra və təhlükəli aritmiyaya səbəb ola bilər.
- Peşəkar idmana və ya ağır fiziki yükə başlamazdan əvvəl kardioloji müayinədən keçin.
- Həkim ablyasiya tövsiyə edibsə, onu təxirə salmayın: bu prosedur əksər hallarda əlavə yolu aradan qaldırır və tutmaların təkrarlanmasının qarşısını alır.
Yadda saxla!
Həkim sizə uyğun vagus sınaqlarını (məsələn, gücənmə sınağı və ya üzün soyuq suya salınması) öyrədibsə, tutma zamanı onlardan istifadə edə bilərsiniz. Yuxu arteriyası nahiyəsinin (karotid sinusun) masajını özünüz etməyin — bu, yalnız həkim tərəfindən, EKQ nəzarəti altında aparılır. Həkimin təyin etmədiyi preparatları qəbul etməyin: WPW sindromunda bəzi ritm preparatları həyati təhlükəli aritmiyaya səbəb ola bilər. Tutmalar təkrarlanırsa, kardioloqa müraciət edin: çox vaxt əlavə yolun kateter ablyasiyası problemi birdəfəlik həll edir.
Aşağıdakı hallarda dərhal təcili yardım çağırın:
- tutma bir neçə dəqiqə ərzində keçmir;
- huşun itməsi və ya huşunu itirməyə yaxın vəziyyət;
- sinədə ağrı, təngnəfəslik;
- nəbzin çox sürətli və qeyri-müntəzəm olması, kəskin zəiflik.
Əlaqəli Xəstəliklər
- Açıq arterial axacaq
- Açıq oval pəncərə
- Ağciyər arteriyasının tromboemboliyası
- Ağciyər hipertenziyası
- Ağciyər ödemi
- Ailəvi hiperxolesterinemiya
- Aorta anevrizması
- Aorta qapağı çatışmazlığı
- Aortal stenoz
- Aortanın koarktasiyası
- Aortanın laylanması
- Arterial hipotenziya
- Arteriyaların stenozu
- Ateroskleroz
- Atrioventrikulyar blokada
Suallar və cavablar
Diaqnostika və müalicə taktikası klinik əlamətlər, müayinə nəticələri, xəstəliyin və ya zədənin xüsusiyyətləri və pasiyentin fərdi vəziyyəti nəzərə alınaraq profil mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilir.
Mövzu üzrə məqalələr
Piylənmə zamanı arterial hipertoniya və obstruktiv yuxu apnoesi sindromu
Piylənmə ilə xarici tənəffüs funksiyasının bütöv bir sıra pozğunluqları bağlıdır. Artıq bədən çəkisi olan şəxslərdə ağciyər ventilyasiyasına tələbat…
İstiqamət: Kardiologiya / Somnologiya
Arterial hipertoniya
Arterial hipertoniya (AH) – ürəyin və damarların ən geniş yayılmış xəstəliklərindən biridir. Xəstələrin əksəriyyəti müəyyən vaxta qədər xəstə…
İstiqamət: Kardiologiya
Hipertoniya xəstəliyinin müalicəsi
Hipertoniya xəstəliyi arterial təzyiqin yüksəlməsi ilə xarakterizə olunan ürək-damar sisteminin xəstəliyidir. Təzahürlər əsasən beyin damarlarının (baş ağrıları, başgicəllənmə,…
İstiqamət: Kardiologiya
Prehipertoniya (sərhəd hipertenziyası)
Prehipertoniya — «sərhəddə» olan vəziyyətdir: təzyiq artıq tam normal deyil, lakin klinik ifadə olunmuş hipertoniyaya hələ çatmayıb. Müasir…
İstiqamət: Kardiologiya
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
