Artroskopik müalicə oynaqdaxili zədələnmə və xəstəliklərin kiçik deşiklərdən, videokamera nəzarəti altında aparılan az travmatik cərrahi müalicəsidir. Bu üsulla diz, çiyin, topuq, dirsək və digər oynaqlarda menisk, bağ və qığırdaq zədələri bərpa edilir, sərbəst cisimlər çıxarılır, oynağın stabilliyi qaytarılır. Böyük kəsik olmadığı üçün ağrı az olur və oynağın hərəkətliliyi daha tez bərpa edilir.
- Giriş
- Endoskopik
- Anesteziya
- Regional
- Müddət
- 40–90 dəqiqə
- Stasionarda
- 1–2 gün
- Bərpa
- 2–8 həftə
- Qiymət
- 2 000 AZN
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Onlayn
Həkim-koordinatorun pulsuz konsultasiyası
müayinə və prosedurlara hazırlıq barədə
Müayinə və ya prosedur keçirməyi planlaşdırırsınız?
Həkim-koordinatorumuz hazırlığı, prosedurun necə keçdiyini, göstəriş və əks göstərişləri izah edəcək, suallarınızı cavablandıracaq.
Pulsuz konsultasiyaya yazılın — operator sizin üçün əlverişli zəng vaxtını seçəcək.
Sinonimlər
- artroskopiya
- artroskopik əməliyyat
- diz oynağının artroskopiyası
- çiyin oynağının artroskopiyası
- artroskopik meniskektomiya
Əməliyyatın təsviri
Üsulun mahiyyəti ondan ibarətdir ki, əməliyyat oynağı əhatə edən yumşaq toxumaları minimum zədələməklə, qapalı şəkildə aparılır. Bir neçə kiçik deşikdən oynaq boşluğuna kamera və işıq mənbəyi ilə birləşdirilmiş nazik alət — artroskop yeridilir. Oynaq nasos vasitəsilə steril məhlulla doldurulur və bütün sonrakı mərhələlər maye mühitdə, monitordakı böyüdülmüş görüntü altında aparılır.
Artroskopun diametri təxminən 4 mm-dir, ona görə həkim oynağın bütün şöbələrinə baxa və zədəni dəqiq qiymətləndirə bilir. Hər oynaq və əməliyyat növü üçün xüsusi alətlər — əl, mexaniki, elektrocərrahi, soyuq plazma alətləri — və titan, polimer və ya sorulan fiksatorlar istifadə olunur.
Artroskopik müdaxilələrin əsas növləri:
- meniskin zədələnmiş hissəsinin qənaətli çıxarılması və ya tikilməsi;
- ön və arxa çarpaz bağların plastikası;
- qığırdaq defektlərinin xondroplastikası;
- sərbəst (xondrom) cisimlərin çıxarılması, sinovektomiya;
- çiyində oynaq dodağının (Bankart) və rotator manjetin vətərlərinin bərpası, subakromial dekompressiya;
- bitişmələrin və sümük çıxıntılarının kəsilməsi.
Cərrah zədənin xarakterinə görə ya zədələnmiş hissəni götürür, ya da strukturun anatomik bərpasını aparır.
Əməliyyatın nəticəsi
Zədə aradan qaldırıldıqdan sonra oynaqda ağrı, şişkinlik və bloklanma keçir, oynaq stabilləşir. Bərpanın sürəti müdaxilənin növündən asılıdır: meniskin qismən çıxarılmasından sonra sürətli, tikişdən və bağ plastikasından sonra isə daha uzun olur.
Nəzarət baxışında cərrah əməliyyat zamanı nə tapdığını, nə etdiyini izah edir və görüntülərini sizə göstərə bilər. Oynağın tam yüklənməsi və hərəkət amplitudası ortopedin fərdi tərtib etdiyi mərhələli reabilitasiya proqramı ilə bərpa olunur.
Üstünlüklər
Açıq əməliyyatla müqayisədə artroskopiya oynağı böyük kəsik olmadan müalicə etməyə imkan verir.
-
Kiçik deşiklər
Artroskop və alətlər bir neçə kiçik deşikdən yeridilir, ətraf yumşaq toxumalar az zədələnir.
-
Baxış və müalicə birlikdə
Zədə monitorda dəqiqləşdirilir və eyni əməliyyatda menisk, bağ və ya qığırdaq müalicə olunur.
-
Böyüdülmüş görüntü
Kamera oynaqdaxili strukturları böyüdülmüş göstərir, bütün şöbələrə baxmaq mümkündür.
-
Daha tez bərpa
Açıq əməliyyatla müqayisədə ağrı adətən az olur və oynağın hərəkətliliyi daha tez bərpa edilir.
Göstərişlər
Diz oynağı
- menisklərin zədələnməsi və yırtığı;
- ön və ya arxa çarpaz bağın qopması;
- diz qapağının vərdiş çıxığı;
- qığırdaq defektləri, dissekasiyaedici osteoxondrit (König xəstəliyi);
- oynaqda sərbəst cisimlər, oynağın bloklanması.
Çiyin oynağı
- çiyinin vərdiş çıxığı və qeyri-stabilliyi, oynaq dodağının zədələnməsi;
- rotator manjetin vətərlərinin zədələnməsi;
- impinjment sindromu, körpücük-akromial oynağın artrozu.
Digər hallar
- revmatoid və digər artritlərdə sinovit — sinovektomiya;
- posttravmatik artroz və oynaq kontrakturaları;
- deformasiyaedici artrozda mexaniki blokada — sərbəst cisim və ya meniskin qopmuş parçası olduqda. Artrozun özündə oynağın yuyulmasının effekti məhduddur.
Alternativlər və üsulun seçimi
Oynaq şikayətlərinin hamısı əməliyyat tələb etmir. Yüngül zədələrdə və ilkin mərhələdə istirahət, oynağın yükünün məhdudlaşdırılması, ağrıkəsici və iltihab əleyhinə dərmanlar, fizioterapiya və gücləndirici məşqlər kifayət edə bilər, bəzən oynağa dərman yeridilir. Əməliyyat lazım olduqda isə bəzi zədələr (geniş yırtıqlar, mürəkkəb sınıqlar) açıq müdaxilə ilə aradan qaldırılır, ağır artrozda isə oynağın protezlənməsi nəzərdən keçirilir.
Üsulu cərrah müayinədən sonra seçir: zədənin növü və dərəcəsi, yaşınız, ümumi vəziyyətiniz və əvvəlki əməliyyatlar nəzərə alınır. Seçim sizinlə müzakirə olunur, istəyiniz də qiymətləndirilir.
Əks göstərişlər
Mütləq əks göstərişlər
- deşik açılacaq nahiyədə dərinin və yumşaq toxumaların infeksiyası;
- oynağın fibroz və ya sümük ankilozu — oynaq boşluğu olmadığı üçün artroskopiya mümkün deyil;
- ağır ümumi vəziyyət, xroniki xəstəliklərin dekompensasiyası, anesteziyanın mümkün olmaması.
Nisbi əks göstərişlər
- laxtalanma pozğunluqları, qanı durulaşdıran dərmanların qəbulu;
- ayağın dərin venalarının kəskin trombozu;
- ağır deformasiyaedici artroz — bu halda endoprotezləmə daha uyğun ola bilər;
- ətrafda qan dövranının ciddi pozulması, ödem;
- dekompensasiya olunmuş şəkərli diabet.
Əməliyyatın mümkünlüyü barədə son qərarı ortoped-travmatoloq müayinədən sonra verir.
Mümkün risklər və ağırlaşmalar
Hər cərrahi müdaxilə və anesteziya müəyyən risk daşıyır. Əməliyyat qrupu bu riskləri azaltmaq üçün əvvəlcədən hazırlıq görür və prosesi diqqətlə izləyir.
- oynağın içinə qanaxma, oynağın şişməsi
- oynağın müvəqqəti sərtliyi, hərəkət həcminin məhdudlaşması
- tikilmiş bağ və ya meniskin yenidən zədələnməsi, yaxud bitişməməsi
- deşik nahiyələrində dərinin müvəqqəti keyiməsi; nadir hallarda kiçik sinir və ya damarın zədələnməsi
- deşik yerlərində yara infeksiyası
- ayaq venalarında tromb əmələ gəlməsi
- spinal və ya keçirici anesteziyadan sonra müvəqqəti baş ağrısı, ayaqlarda keyimə; nadir hallarda anesteziyaya qarşı reaksiya
Fərdi riski artıran amillər: siqaret, artıq çəki, şəkərli diabet, ürək-damar xəstəlikləri, yaş. Bunları həkim əməliyyatdan əvvəl qiymətləndirir.
Əməliyyatın aparılması
-
Hazırlıq 3–7 gün
MRT, qan analizləri, EKQ və anestezioloq baxışı tələb olunur.
-
Əməliyyat 40–90 dəqiqə
Spinal və ya ümumi anesteziya altında bir neçə kiçik deşikdən aparılır.
-
Bərpa 2–8 həftə
Stasionarda 1–2 gün qalırsınız, sonra reabilitasiya məşqləri ilə bərpa davam edir.
Əməliyyata hazırlıq
Konsultasiyada ortoped-travmatoloq oynağı yoxlayır və MRT, rentgen və ya USM nəticələrinə görə müdaxilənin həcmini planlaşdırır. Əməliyyatdan əvvəl adətən lazımdır:
- qanın ümumi və biokimyəvi analizi, koaquloqramma, sidiyin ümumi analizi;
- HİV, hepatit və sifilisə analizlər;
- EKQ, göstəriş olduqda terapevt baxışı, anestezioloqla söhbət.
Qanı durulaşdıran və şəkər salan dərmanlar barədə həkimə əvvəlcədən deyin — onların dayandırılmasını həkim müəyyən edir. Əməliyyat nahiyəsində sıyrıq, səpgi və ya iltihab varsa, bunu bildirin. Anestezioloqun dediyi müddətdə yeməyin və içməyin. Diz və ya topuq əməliyyatından sonra qoltuqağacı lazım ola bilər, onlardan istifadəni əvvəlcədən öyrənin. Rahat geyim, ayaqqabı və müayinə nəticələrini götürün, evə sizi müşayiət edəcək biri olsun.
Əməliyyat necə aparılır
- Anesteziya. Anestezioloq oynağa və əməliyyatın həcminə görə spinal, keçirici və ya ümumi anesteziya seçir.
- Giriş. Dəri antiseptiklə işlənir, cərrah 0,5–1 sm-lik 2–4 deşik açır: birindən artroskop, digərlərindən alətlər yeridilir.
- Müayinə. Oynaq steril məhlulla doldurulur, həkim monitorda bütün strukturlara baxır və zədəni dəqiqləşdirir.
- Müalicə. Menisk tikilir və ya qismən götürülür, bağ bərpa olunur, sərbəst cisimlər çıxarılır və s.
- Tamamlama. Məhlul xaric edilir, deşiklər tikilir və ya yapışqan zolaqla bağlanır, sarğı qoyulur, lazım olduqda ortez taxılır.
Sadə müdaxilələr təxminən 40–60 dəqiqə, bağların plastikası isə 1,5 saata qədər çəkir. Əməliyyatdan sonra ağrısızlaşdırma aparılır və növbəti gün yeriməyə başlayırsınız.
Stasionarda qalma
Adətən 1–2 gün stasionarda qalırsınız; bu, təxmini müddətdir və müdaxilənin həcmindən asılıdır. Əməliyyat regional (spinal və ya keçirici) anesteziya altında endoskopik üsulla aparılır, anesteziyanın təsiri keçənədək ətrafda keyimə qala bilər. Oynaq üzərinə elastik sarğı qoyulur, şişkinliyi azaltmaq üçün ətraf yuxarı qaldırılır və soyuq tətbiq edilir. Ağrıkəsici müntəzəm verilir, trombun qarşısını almaq üçün erkən hərəkət, lazım olduqda dərman tövsiyə olunur.
Həkim icazə verdikdən sonra ilk gün ayağa qalxırsınız; zədənin növündən asılı olaraq qoltuq ağacı və ya oynaq bandajı lazım ola bilər, ilk məşqlər fizioterapevtlə başlayır. Ağrı nəzarətdədirsə, yara quru və təmizdirsə, gəzə bilirsinizsə, evə buraxılırsınız. Çıxarkən sarğı, yükləmə rejimi və məşqlər barədə yazılı tövsiyələr verilir.
Bərpa dövrü
Stasionarda adətən 1–2 gün qalırsınız. Diaqnostik və sadə müdaxilələrdən sonra bərpa 2–3 həftə, menisk tikişindən sonra 6–8 həftə, çarpaz bağın plastikasından sonra isə idmana qayıdış 6–9 ay çəkir.
- ilk 2–3 gün oynağa soyuq qoyun və ayağı və ya qolu yüksəkdə saxlayın;
- yükü həkimin dediyi qaydada artırın, lazım olduqda qoltuqağacı və ya ortezdən istifadə edin;
- birinci gündən təyin olunan izometrik məşqlərə başlayın;
- tikişlər çıxarılanadək, adətən 10–14 gün, oynağı islatmayın;
- trombozun qarşısını almaq üçün təyin olunan dərmanları qəbul edin.
Reabilitasiya mütəxəssisi ilə məşqlər əzələ gücünü və hərəkət həcmini bərpa edir.
Yadda saxla!
Artroskopiyanın nəticəsinin yarısı əməliyyatdan, yarısı isə reabilitasiyadan asılıdır. Erkən dövrdə oynağı vaxtından əvvəl yükləmək tikilmiş menisk və ya bağın zədələnməsinə səbəb ola bilər.
- Oynaqda artan ağrı, qızartı, şişkinlik və ya hərarət olarsa, dərhal həkimə müraciət edin.
- Baldırda ağrı və şişkinlik yaranarsa, bu, tromboz əlaməti ola bilər — gecikmədən həkimə gəlin.
- Məşqləri ağrı səviyyəsinə görə tənzimləyin və idmana yalnız həkimin icazəsi ilə qayıdın.
Qiymət cədvəli
- Artroskopik müalicə 2 000 AZN
* Klinika rəhbərliyi saytda yerləşdirilmiş qiymət siyahısının vaxtında yenilənməsi üçün bütün tədbirləri görür, lakin mümkün anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün xidmətlərin dəyərini qeydiyyat şöbəsində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik. Yerləşdirilmiş qiymətlər ictimai oferta deyildir. Tibbi xidmətlər müqavilə əsasında göstərilir.
Suallar və cavablar
Diz və topuqda çox vaxt spinal anesteziya, çiyində isə keçirici blokada ilə birlikdə ümumi narkoz istifadə olunur. Seçimi anestezioloq oynağa, əməliyyatın həcminə və sağlamlığınıza görə edir. Hansı üsul seçilsə də, əməliyyat zamanı ağrı olmur.
Əksər hallarda bəli: MRT menisk, bağ və qığırdaq zədəsini əvvəlcədən görməyə və əməliyyatın həcmini planlaşdırmağa imkan verir. Sümük dəyişikliklərini qiymətləndirmək üçün əlavə rentgen də təyin oluna bilər.
Meniskin qismən çıxarılmasından sonra çox vaxt növbəti gün dayaqla yeriyirsiniz. Menisk tikişi və ya bağ plastikasından sonra ayağa tam yük vermək bir neçə həftə məhdudlaşdırılır. Sağ ayaq əməliyyat olunubsa, avtomobil sürməyə adətən 2–6 həftədən sonra icazə verilir.
Sadə müdaxilələrdən sonra yüngül idmana 4–6 həftədən sonra qayıtmaq mümkündür. Çarpaz bağın plastikasından sonra qaçış və kontakt idman növləri adətən 6–9 aydan tez icazə verilmir. Dəqiq vaxtı ortoped testlərin nəticəsinə görə müəyyən edir.
Əməliyyat barədə cərrahla məsləhətləşin
Planlı əməliyyata hazırlaşırsınızsa, cərrahın pulsuz konsultasiyasına yazılın: müalicə üsulu, hazırlıq, stasionarda qalma və bərpa barədə bütün suallarınızı cavablandıraq.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Mövzu üzrə məqalələr
Travmatologiya-ortopediyada müasir müalicə metodları
Müasir təbabət dayaq-hərəkət aparatının müxtəlif travmalarının və xəstəliklərinin müalicəsində böyük uğurlar qazanır. Elm yerində saymır, yeni işləmələr və…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Axilles vətərinin qırılması
Axilles vətərinin qırılmaları ortopediyada nadir hal deyil. Ən çox belə zədə idmançılarda (futbolçularda, qaçışçılarda, tennisçilərdə, gimnastlarda və b.)…
İstiqamət: Travmatologiya-ortopediya
Densitometriya – bu nədir və ona necə hazırlaşmaq lazımdır
Densitometriya — sümük karkasının möhkəmliyi barədə mühakimə yürütməyə və onun quruluşunun zəifləməsinin ilk əlamətlərini görməyə imkan verən diaqnostik…
İstiqamət: Revmatologiya
Ayaqdakı çıxıntını necə aradan qaldırmaq olar?
Ayağın baş barmağındakı «sümükcik» deformasiyası qadınlarda kişilərə nisbətən daha tez-tez rast gəlinir. Bu xəstəlik təkcə pəncənin formasını pozmur…
İstiqamət: Podologiya
