Hemispheria cerebri
Böyük beyin yarımkürələri baş beynin ən böyük hissəsidir. Onların qabığında hissiyyatın qavranılması, iradi hərəkətlər, nitq, düşüncə və yaddaş kimi ali funksiyaların mərkəzləri yerləşir.
Orqan: Baş beyin
Yerləşməsi
Sağ və sol yarımkürələr kəllə qutusunun böyük hissəsini tutur və bir-birindən uzununa yarıqla ayrılır. Dərinlikdə onları qabarlı cisim adlanan sinir lifləri dəstəsi birləşdirir. Yarımkürələrin altında aralıq beyin, arxa-aşağı hissədə isə beyincik yerləşir.
Quruluşu
Yarımkürələrin səthi qırışlar və şırımlarla örtülüdür — bu, qabığın sahəsini xeyli artırır. Hər yarımkürədə pay ayırd edilir:
| Pay | Əsas funksiyalar |
|---|---|
| Alın payı | iradi hərəkətlər, planlaşdırma, davranışa nəzarət, nitqin motor mərkəzi |
| Təpə payı | toxunma, ağrı, temperatur hissiyyatı, bədənin fəzadakı vəziyyəti |
| Gicgah payı | eşitmə, nitqin anlaşılması, yaddaş |
| Ənsə payı | görmə |
Qabığın altında ağ maddə və dərin nüvələr (bazal nüvələr) yerləşir; bazal nüvələr hərəkətlərin tənzimində iştirak edir.
Funksiyası
Hər yarımkürə bədənin əks tərəfini idarə edir: sol yarımkürə sağ qol və ayağı, sağ yarımkürə isə sol tərəfi. Əksər insanlarda nitq mərkəzləri sol yarımkürədə yerləşir. Ona görə sol yarımkürənin zədələnməsi çox zaman nitq pozuntusu (afaziya) ilə müşayiət olunur.
Suallar və cavablar
Əlamətlər zədənin yerindən asılıdır: bədənin bir tərəfində zəiflik və ya keyimə, nitqin, görmə sahəsinin, yaddaşın pozulması, davranış dəyişiklikləri. Belə əlamətlərin qəfil yaranması insult üçün xarakterikdir və təcili yardım tələb edir.
Bu, sadələşdirilmiş təsəvvürdür. Yarımkürələrin müəyyən ixtisaslaşması olsa da, gündəlik fəaliyyətin demək olar ki, hamısında hər iki yarımkürə birlikdə işləyir.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
Müayinə üsulları
İxtisaslar
Bu mövzuda məqalələr
Dayan! Dementsiya!
İnsan düşünən varlıqdır, bununla o, heyvanlardan fərqlənir. İstəsəniz, onun insani həyatı da bununla müəyyən olunur. XVII əsrdə Rene…
İstiqamət: Nevrologiya
