Testes
Xayalar kişi cinsiyyət vəziləridir. Onlarda spermatozoidlər və əsas kişi cinsiyyət hormonu — testosteron əmələ gəlir.
Sistem: Kişi reproduktiv sistemi
Yerləşməsi
Xayalar xayalıqda, bədən xaricində yerləşir; adətən sol xaya bir qədər aşağıda olur. Bətndaxili dövrdə xayalar qarın boşluğunda inkişaf edir və doğuşa yaxın xayalığa enir.
Quruluşu
Hər xaya sıx ağ qişa ilə örtülüdür və arakəsmələrlə paycıqlara bölünür. Paycıqlarda qıvrım toxum kanalcıqları yerləşir — spermatozoidlər burada yetişir. Kanalcıqlar arasındakı Leydiq hüceyrələri testosteron ifraz edir. Xayanın arxa kənarına xaya artımı bitişir; ondan toxum axarı başlayır.
Funksiyası
- spermatogenez — yetkinlik dövründən başlayaraq spermatozoidlərin daimi əmələ gəlməsi;
- testosteronun hasilatı — kişi cinsi əlamətlərinin, libidonun, əzələ və sümük kütləsinin saxlanması.
Xayaların fəaliyyətini hipofizin hormonları idarə edir. Xayalığın aşağı temperaturu spermatogenez üçün vacibdir; uzun müddət qızma və varikosel onu pisləşdirə bilər.
Xaya ağrısı — nə vaxt təcili
Dərhal təcili yardıma müraciət edin
Xayada qəfil, güclü ağrı, xüsusən ürəkbulanma və qusma ilə — xayanın burulmasının əlaməti ola bilər. Bu vəziyyətdə hər saat vacibdir.
Planlı qaydada uroloqa müraciət edin
Xayada ağrısız bərk düyün, ölçünün dəyişməsi, xayalıqda ağırlıq hissi və ya şişkinlik olduqda.
Hissələri
Xaya artımı
Epididymis
Xaya artımı xayanın arxa kənarına bitişən, spermatozoidlərin yetişdiyi və saxlandığı orqandır.
Toxum ciyəsi
Funiculus spermaticus
Toxum ciyəsi xayanı asılı saxlayan və onu qidalandıran damarları, sinirləri və toxum axarını özündə birləşdirən kordur.
Suallar və cavablar
Bu, bir və ya hər iki xayanın xayalığa enməməsidir. Doğuşdan sonra uşaq həkimi və ya uşaq uroloqu xayaların vəziyyətini yoxlayır; müalicə vaxtında aparılmalıdır, çünki bu, sonradan mayalanma qabiliyyətinə və digər risklərə təsir edə bilər.
Uroloq baxışından sonra əsas üsul xayalıq orqanlarının USM-idir (doppleroqrafiya ilə). Funksiyanı spermoqramma və hormon analizləri qiymətləndirir.
