Prostata
Prostat vəzi sidik kisəsinin altında yerləşən və toxum mayesinin bir hissəsini hasil edən kişi cinsiyyət vəzisidir. Onun böyüməsi və iltihabı kişilərdə sidik ifrazının pozulmasının ən çox rast gəlinən səbəblərindəndir.
Sistem: Kişi reproduktiv sistemi
Yerləşməsi
Prostat kiçik çanaqda, sidik kisəsinin boynu ilə çanaq dibi arasında yerləşir və sidik kanalının başlanğıc hissəsini halqa kimi əhatə edir. Arxasında düz bağırsaq yerləşir — buna görə vəzini düz bağırsaq vasitəsilə əllə müayinə etmək və transrektal USM aparmaq mümkündür.
Quruluşu
Prostat şabalıd formalıdır, vəzili toxumadan və əzələ elementlərindən ibarətdir, kapsulla örtülüdür. Zonalara bölünür: periferik zona (şişlər ən çox burada yaranır), keçid zonası (yaşla əlaqəli xoşxassəli böyümə əsasən burada baş verir) və mərkəzi zona. Vəzidən sidik kanalı və toxum püskürdücü axarlar keçir.
Funksiyası
- toxum mayesinin bir hissəsini hasil edir — spermatozoidlərin hərəkətliliyini və həyat qabiliyyətini dəstəkləyir;
- eyakulyasiya zamanı əzələ elementləri yığılaraq toxum mayesini sidik kanalına itələyir;
- sidik kisəsinin boynu ilə birlikdə sidiyin saxlanmasında iştirak edir.
Prostat xəstəliklərinin əlamətləri
| Xəstəlik | Tipik əlamətlər |
|---|---|
| Xoşxassəli hiperplaziya | zəif sidik axını, gecələr tez-tez sidiyə getmə, kisənin tam boşalmaması hissi |
| Prostatit | aralıqda, qasıqda ağrı, sidik ifrazı zamanı yanğı; kəskin formada hərarət |
| Prostat xərçəngi | erkən mərhələdə çox vaxt əlamətsizdir |
Təcili vəziyyət
Sidik ifrazının tam dayanması (kəskin sidik ləngiməsi) təcili tibbi yardım tələb edir.
Suallar və cavablar
Prostatspesifik antigen prostatın hüceyrələri tərəfindən hasil edilən zülaldır. Onun səviyyəsi xərçəngdə, həm də hiperplaziya, prostatit və bəzi prosedurlardan sonra arta bilər. Nəticəni uroloq yaş, vəzinin ölçüsü və digər məlumatlarla birlikdə qiymətləndirir.
Uroloq barmaqla rektal müayinə aparır; vəzinin ölçüsü və quruluşu USM (o cümlədən transrektal) ilə, lazım olduqda MRT ilə qiymətləndirilir. Şübhəli hallarda biopsiya aparılır.
Əlaqəli məlumatlar
Xəstəliklər
Simptomlar
Müayinə üsulları
- Prostat vəzinin USM-i
- Prostat vəzinin transrektal USM-i (TRUSM)
- Prostat vəzinin MRT-si
- PSA ümumi (Prostatik spesifik antigen ümumi, Prostate-specific antigen total, PSA total) / PSA sərbəst (Prostatik spesifik antigen sərbəst, Prostate-specific antigen free, f-PSA)
- Prostat sağlamlığı indeksi (Prostate Health Index, PHI)
- Prostatın biopsiyası
- Qalıq sidiyin müəyyənləşdirilməsi ilə sidik kisəsinin USM-i
İxtisaslar
Bu mövzuda məqalələr
Prostat xəstəliklərinin profilaktikası
Prostat vəzinin xəstəlikləri kişilərin ən geniş yayılmış xəstəliklərindən birinə aiddir. Xroniki prostatit əmək qabiliyyətli yaşda olan kişilərdə tez-tez…
İstiqamət: Urologiya
