Çiyin ağrısı damarların, dayaq-hərəkət sisteminin, daxili orqanların müxtəlif patologiyalarının inkişafından xəbər verən tez-tez rast gəlinən simptomdur. Bu səhifədə çiyin ağrısının səbəbləri, növləri, diaqnostikası, müalicəsi və mümkün ağırlaşmaları, əlaqəli xəstəliklər və hansı həkimə müraciət etmək lazım olduğu barədə məlumat toplanıb.
İxtisas: Cərrah Kardioloq Nevroloq Qastroenteroloq Revmatoloq Terapevt Travmatoloq-ortoped
Yayımlanma tarixi: Yenilənmə tarixi:
Çiyin ağrısı damarların, dayaq-hərəkət sisteminin, daxili orqanların müxtəlif patologiyalarının inkişafından xəbər verən tez-tez rast gəlinən simptomdur. Hətta artmış sinir gərginliyi və stress də çiyin nahiyəsində şiddətli ağrının yaranmasına səbəb ola bilər. Buna diqqətsiz yanaşmaq və ya ağrını özbaşına aradan qaldırmağa çalışmaq olmaz. Bir və ya hər iki çiyində ağrının yaranmasına səbəb olan amili müəyyən etmək, düzgün diaqnoz qoymaq və optimal müalicə sxemini seçmək yalnız təcrübəli həkimin işidir. Mütəxəssisə müraciəti gecikdirməmək çox vacibdir.
Növləri
Ağrının səbəbindən asılı olaraq, onun şiddəti və xarakteri fərqli ola bilər.
- Kəskin: gözlənilməz, qəfil yaranması ilə xarakterizə olunur. Bu ağrı növü ağrı şokuna qədər çox güclü ola bilər. Ən çox fəqərələrarası sinir kökünün sıxılması və ya çiyin travması fonunda yaranır, keyimə, döyünmə, göynəmə ilə müşayiət olunan “atıcı” ağrı şəklində özünü göstərir, boyuna, başa, zədələnmiş ətrafa yayıla bilər.
- Xroniki: bu ağrı zəif, kütləşmiş xarakter daşıyır və həmişə səbəb olan xəstəliyə xas əlavə əlamətlərlə müşayiət olunur.
- Göynəyici: adətən iltihabın nəticəsi kimi yaranır və immun sistemin aktiv işləməsinin əlaməti sayılır.
- Atıcı: bu ağrı növü ən çox nevroloji pozğunluqların inkişafında yaranır. Qolun hərəkəti zamanı ağrı artır, göynəmə və ya keyimə ilə müşayiət olunur, sakit vəziyyətdə isə keçir. Xəstələr tez-tez ağrının bütün qol boyunca yayıldığını qeyd edirlər.
- Sızıldayıcı: əksər hallarda narahatlıq dartıcı xarakter daşıyır və zəif ifadə olunur. Qolun hərəkəti zamanı ağrı arta bilər. Adətən bu tip ağrı iltihabi proseslərə və xroniki xəstəliklərin bərpa dövrünə xasdır.
- Əks olunan: ağrı çiyin oynağında deyil, bədənin başqa nahiyəsində yaranır.
- Çiyinə yayılan ağrılar həzm traktı və ürək-damar sistemi xəstəliklərinə xasdır.
Səbəbləri
Mütəxəssislər çiyin oynağında ağrının yaranmasına səbəb olan əsas amillər arasında bunları qeyd edirlər:
- Sümük strukturlarının, qığırdaqların və yumşaq toxumaların infeksion olmayan və ya infeksion iltihabı;
- Ürək və mədə-bağırsaq traktı xəstəlikləri;
- Onurğa sütununun yuxarı hissəsinin mexaniki zədələnmələri;
- Bədxassəli və ya xoşxassəli şişin inkişafı.
Ağrı istənilən yaşda ola bilər, lakin ən çox yaşlı insanları narahat edir. Gənclər arasında risk qrupuna onurğa xəstəlikləri anamnezi olan xəstələr və peşəkar idmançılar daxildir.
Çiyin oynağında ağrının yaranmasına səbəb ola biləcək risk amilləri bunlardır:
- Irsiyyət;
- 50 yaşdan yuxarı olmaq;
- Metabolizm pozğunluqları;
- Ağır fiziki yüklənmələr;
- Çiyin kompleksinin mexaniki travmaları;
- Hipodinamiya (hərəkətsizlik);
- Çiyin oynağında keçirilmiş əməliyyatlar.
Bu amillər ən çox çiyin oynağında ağrının səbəbi olur, buna görə də risk qrupuna daxil olan insanlar öz sağlamlıqlarına daha diqqətli olmalıdırlar. Çiyində hətta cüzi ağrı yarandıqda, xüsusilə ağrı sindromu bir neçə gün keçmədikdə, mütəxəssislə məsləhətləşmək lazımdır. Əlamətlərə səbəb olan patoloji proses nə qədər tez aşkar edilərsə, tam sağalma və həyat keyfiyyətinin bərpası şansı bir o qədər yüksək olar.
Diaqnostika
Çiyin oynağında ağrı sindromuna səbəb olan amilin müəyyən edilməsi və diaqnozun qoyulması anamnezin toplanmasından başlayır. Buraya xəstənin sorğusu, fiziki müayinə və palpasiya daxildir. Həkim xəstənin şikayətlərini, simptomatikanın davam etmə müddətini, klinik mənzərənin xarakterini və mümkün təhrikedici amillərin olub-olmadığını aydınlaşdırır. Çiyinin görünüşünün vizual qiymətləndirilməsi və palpasiyası hərəkət məhdudiyyətini, həssaslığın itməsini, iltihab ocaqlarının olmasını, dərinin rənginin və strukturunun dəyişməsini və s. Aşkar etməyə imkan verir. Ağrıya döş qəfəsində sıxıcı hiss, nəfəs darlığı, əl və ya çənəyə yayılma əlavə olunarsa, bu ürək tutmasının əlaməti ola bilər — belə halda dərhal təcili yardım çağırmaq lazımdır.
Çiyin oynağında ağrıdan şikayət edən xəstələrə əlavə olaraq laborator və instrumental müayinə, o cümlədən qarın boşluğunun USM-si, EKQ (elektrokardioqrafiya), çiyin oynağının KT-si, ürəyin USM-si, diaqnostik artroskopiya, çiyin oynağının MRT-si, çiyin oynağının rentgeni və çiyin oynağının USM-si təyin olunur.
- Qan və sidik analizləri. Bu müayinələr xəstənin ümumi vəziyyətini müəyyən etmək və miokard infarktının, onkoloji proseslərin və ya iltihabın spesifik markerlərini aşkar etmək üçün təyin olunur.
- USM. Ultrasəs skanlaşdırma oynağı əhatə edən yumşaq toxumaların əksər patologiyalarını aşkar etmək üçün ən informativ diaqnostika üsuludur. USM vasitəsilə mütəxəssislər kalsinatları (əhəng birləşmələrini), degenerativ və ya iltihabi prosesi aşkar edə, sinir liflərinin, limfa düyünlərinin, limfatik və qan damarlarının vəziyyətini qiymətləndirə bilər.
- Rentgenoqrafiya. Bu, həkimin periostit və osteomielit ocaqlarını, sınıqları, çıxıqları və digər zədələnmələri, habelə qığırdaq və sümük yeni törəmələrini aşkar edə biləcəyi məcburi müayinədir.
- MRT. Zədələnmə ocağının qat-qat öyrənilməsi və üçölçülü görüntünün yaradılması rentgen müayinəsinin verdiyi məlumatı dəqiqləşdirməyə imkan verir.
- KT. Patoloji ocağın strukturunu, ölçüsünü, yerləşməsini yüksək dəqiqliklə qiymətləndirməyə imkan verir və çiyin ağrısının diaqnostikasında ən informativ müayinədir.
Müalicə
Çiyin oynağında ağrı sindromu yarandıqda fərdi seçilmiş kompleks müalicə tədbirləri tələb olunur. Əksər hallarda müalicəyə həkimin təyin etdiyi dərman vasitələrinin (iltihab əleyhinə preparatlar, hormonlar, miorelaksantlar və s.) qəbulu, fizioterapiya və oynaqdaxili blokadalar daxildir. Konservativ üsullar nəticə vermədikdə və ya az effektiv olduqda, xəstəyə cərrahi müdaxilə təyin oluna bilər. Bu halda ən çox stabilləşdirici əməliyyatlar, artroskopiya və ya oynağın əvəz olunması tətbiq edilir.
Miokard infarktı zamanı dərhal təcili yardım çağırmaq lazımdır — bu, təxirəsalınmaz vəziyyətdir. Öd daşı xəstəliyinin kəskin tutması da təcili tibbi yardım tələb edir. Bəzi xəstələrdə çiyin nahiyəsində ağrı stress və ya psixoloji sarsıntılar fonunda yaranır. Belə hallarda müalicə kursunu psixoloq təyin etməlidir.
Konsultasiya alın
Bu əlamətləri özünüzdə görürsünüzsə, həkimə müraciət etməyi təxirə salmayın. Vaxtında konsultasiya ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Ətraflı məlumat almaq və qəbula yazılmaq üçün bizə zəng edin:
Ağırlaşmalar
Çiyin oynağındakı ağrıya məhəl qoyulmadıqda ən çox rast gəlinən ağırlaşma onun xronikləşməsidir. Bu, insanın gündəlik həyatına mənfi təsir göstərərək onun keyfiyyətini ciddi şəkildə azaldır. Bundan əlavə, bu nahiyədə ağrı ilə müşayiət olunan xəstəliklərin irəliləməsi aşağıdakılara səbəb ola bilər:
- Əlillik;
- Həddindən artıq uzun müddət əmək qabiliyyətinin itirilməsi;
- Yuxarı ətrafların hərəkətliliyinin əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşması;
- Sinir ucluqlarının geri dönməz zədələnməsi.
Bundan başqa, tibbi yardım göstərilmədikdə miokard infarktı və kəskin xolesistit tutması ölümlə nəticələnə bilər.
Hansı həkimə müraciət etməli
Çiyində ağrıdan şikayət edən xəstə ilə müxtəlif ixtisaslı həkimlər işləyə bilər.
Çiyində ağrı yarandıqda insan terapevtə və ya cərraha müraciət edə bilər. Baxış keçirildikdən və ilkin diaqnoz qoyulduqdan sonra ətraflı müayinə və müalicə təyinatı üçün dar profilli mütəxəssislər cəlb oluna bilər.
Yadda saxla!
Çiyində ağrı kifayət qədər tez-tez rast gəlinən simptomdur; həyat keyfiyyətini pozur və çox vaxt iş qabiliyyətinin itirilməsinə, özünəqulluqda çətinliklərə gətirib çıxarır. İnsanlar demək olar ki, həmişə tualetdən və hamamdan istifadə edərkən, geyinərkən, otağı təmizləyərkən, yemək hazırlayarkən və qəbul edərkən problemlərlə üzləşir.
Bu lokalizasiyalı əks olunan ağrı sindromunu doğuran ölümcül təhlükəli patologiyaları da unutmaq olmaz — məsələn, miokard infarktı və ya mədə-bağırsaq traktının patologiyaları.
Sol çiyində ağrı döşdə sıxıcı ağrı, təngnəfəslik, soyuq tər və ya ürəkbulanma ilə birləşirsə, dərhal təcili yardım çağırın.
Suallar və cavablar
Daimi ağrı sindromunun yaranmasına çoxlu səbəb ola bilər. Əsas xəstəliyi müəyyən etmək və müalicə aparmaq üçün mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır.
Çiyin ağrısını dərman vasitələri ilə özbaşına aradan qaldırmaq qətiyyən tövsiyə edilmir. Yalnız həkim diaqnostika nəticələrinə əsasən optimal dərman müalicəsi kursunu seçə bilər.
