Hamiləlik zamanı vaginal qanaxma müxtəlif səbəblərlə yarana bilər və hamiləliyin müddətindən asılı olaraq klinik əhəmiyyəti dəyişir. Güclü qanaxma, ağrı və halsızlıq təcili qiymətləndirmə tələb edir.

Yayımlanma tarixi: 21.09.2026

Xəstəlik haqqında

Uşaqlıqda döl; uşaqlıqdankənar hamiləlik (sxem). Mənbə: Servier Medical Art, CC BY 4.0

Gestasiya dövründə cinsiyyət yollarından qanaxmaların mənbəyi ola bilər:

qadın cinsiyyət orqanları — uşaqlıq yolu, uşaqlıq boynu;
formalaşmaqda olan və ya artıq formalaşmış uşaqlıq-cift və döl-cift kompleksi.

Hamiləliyin erkən müddətlərində qanaxma əksər hallarda onun pozulma təhlükəsi ilə bağlıdır. Səbəbkar amilin təsiri altında uşaqlığın yığılma fəallığı artır; bu, xorial (cift) toxumasının bir hissəsinin ayrılmasına gətirib çıxarır. Bu proses qanunauyğun olaraq damarların cırılması ilə müşayiət olunur; həmin damarlardan qan axaraq kənara çıxır.

Hamiləliyin gec müddətlərində qanlı ifrazat ən çox iki əsas patologiya ilə bağlı olur.

Ciftin düzgün olmayan yerləşməsi — o, anatomik və funksional olaraq dölün qidalanması üçün uyğunlaşdırılmamış aşağı seqment zonasını tutur. Buna görə adətən üçüncü trimestrdə bu nahiyədən keçən damarlar travmatizasiyaya uğrayır və bu, qanlı ifrazatla təzahür edir.
Gestasiyanın ikinci yarısında qanaxmaların səbəbi ciftin vaxtından əvvəl ayrılması da ola bilər. Ciftin uşaqlığın cismində və ya dibində düzgün yerləşməsinə baxmayaraq, sahəsindəki damar həlqəsinə toxunan səbəbkar amilin təsiri altında uşaqlıq-cift əlaqəsi vaxtından əvvəl pozulmağa başlayır. Miometri (uşaqlığın əzələ qatı) bu hadisələrə spazmla cavab verir, buna görə də intensiv ağrılar və uşaqlığın hipertonusu meydana çıxır.

Səbəbləri

Hamiləlik zamanı qanaxmanın səbəbləri

Hamiləliyin erkən müddətlərində qanaxmaların səbəbləri aşağıdakılar ola bilər:

başlamış özbaşına düşük;
cinsiyyət yollarının travması;
ektopik hamiləlik;
vaginanın varikoz genişlənmiş düyünlərinin cırılması;
vaginanın və uşaqlıq boynunun infeksiyaları və iltihabi prosesləri;
servikal kanalın polipi;
uşaqlıq boynunun ektopiyası, bu zaman onun vaginal hissəsi çoxqatlı yastı epitellə deyil, birqatlı silindrik epitellə örtülür ki, bu da, məsələn, cinsi əlaqə zamanı asanlıqla zədələnə bilər;
dondurulmuş hamiləlik (döl yumurtasının inkişafının dayanmasından bir müddət sonra qanlı ifrazat meydana çıxır);
istmiko-servikal çatışmazlıq – uşaqlıq boynunun bağlayıcı funksiyasının pozulduğu vəziyyət (qanlı ifrazat adətən az miqdarda olur və damarların mikrocırılmaları ilə əlaqədardır);
uşaqlıqdakı əməliyyatdan sonrakı çapığın ayrılması.

Gestasiyanın gec müddətlərində cinsiyyət yollarından qanlı ifrazat, sadalanan patologiyalardan başqa, həmçinin aşağıdakı proseslərlə də əlaqədar ola bilər:

plasentar toxumanın previası – plasentanın uşaqlığın aşağı seqmentinə bərkidiyi vəziyyət (normada o, servikal kanalın daxili dəliyinə nisbətən 7-8 sm yuxarıda olmalıdır);
normal yerləşmiş plasentanın vaxtından əvvəl ayrılması – plasentar toxumanın bir hissəsinin və ya tamamının uşaqlıq divarından doğuşun 3-cü dövründən əvvəl, o cümlədən hamiləlik mərhələsində ayrılması;
göbək ciyəsi damarlarının cırılması, əgər onlar plasentaya deyil, döl qişalarına bərkidilirsə.

Bəzi hallarda qadının alt paltarında gördüyü qanlı ifrazatın mənbəyi proktoloji xəstəliklər – hemorroidal xəstəlik və anal çat ola bilər. Ginekoloji müayinə mamalıq və rektal problemlərin diferensial diaqnostikasını aparmağa imkan verir.

Təsnifat

Mamalıqda 3 növ qanaxmanı ayırmaq vacibdir:

xarici — vizual olaraq yaxşı görünən (qan bayıra axır);
daxili — hematoma əmələ gəldikdə (bətn divarı ilə plasentar toxuma arasında qan yığılması);
qarışıq — qan həm bayıra axır, həm də retroplasentar hematoma əmələ gəlir.

Klinik mənzərə

Hamiləlik zamanı qanaxmanın təcili əlamətləri

Hamiləliyin birinci trimestrində qanaxma ən çox özbaşına düşüklə əlaqədardır. Bu vəziyyət aşağıdakı simptomlarla özünü göstərir:

qarın boşluğunun aşağı hissəsində ağrılı hisslər (ağrılar daha çox spastik xarakter daşıyır və miometriumun spazmı ilə şərtlənir);
vaginal traktdan müxtəlif intensivlik və rəngdə qanlı ifrazat – bəzi hallarda qan təzə (parlaq al qırmızı), digərlərində isə köhnə (tünd, tünd qırmızı) olur;
zəiflik və pis özünühiss.

Gestasiyanın gec müddətlərində qanaxma hallarının yarısı ya plasentanın yerləşməsi (previa), ya da plasentanın ayrılması ilə əlaqədardır. Klinik olaraq bu 2 vəziyyət bir-birindən aşağıdakı əlamətlərə görə fərqlənir:

plasentar toxumanın previasında ağrı sindromu, bir qayda olaraq, olmur, miometriumun tonusu normadadır;
vaxtından əvvəl ayrılma zamanı qan, qıcıqlandırıcı olaraq, miositlər arasına sızır ki, bu da kəskin ağrının yaranmasına və miometriumun tonusunun yüksəlməsinə səbəb olur.

Oxşar əlamətlər aşkar etmisinizsə, nə etməli?

Özünüzü müalicə etməyin

Özbaşına müalicə sağlamlıq üçün təhlükəlidir. Dəqiq diaqnoz olmadan müalicəyə başlamaqla vaxt itirə və yanlış yol seçə bilərsiniz.
Mütləq həkimə müraciət edin

Yalnız ixtisaslı həkim dəqiq diaqnoz qoya və düzgün müalicə təyin edə bilər. Hansı mütəxəssisə getməli olduğunuzu bilmirsinizsə, terapevtə yazılın — o, sizi lazımi həkimə yönləndirəcək.
Müalicəni təxirə salmayın

İlk əlamətlər yaranan kimi başlanmış müalicə daha effektiv olur və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Bizə müraciət edin — mütləq kömək edəcəyik
*1103

Diaqnostika

Hamiləlik zamanı qanaxmanın diaqnostikası

Hamiləlik zamanı cinsiyyət yollarından qanın görünməsi kresloda diqqətli müayinə üçün göstərişdir. Əvvəlcə ginekoloq vulvanın, vaginanın və uşaqlıq boynunun vəziyyətini qiymətləndirir, çünki bu orqanlar qanlı ifrazatın mənbəyi ola bilər. Bundan sonra göstərişlərə əsasən gestasiyanın birinci yarısında bimanual müayinə aparılır ki, bu da uşaqlığın və əlavələrinin vəziyyətini qiymətləndirməyə imkan verir. Hamiləliyin ikinci yarısında bimanual müayinə yalnız əməliyyat otağı hazır olduqda aparılır, çünki palpasiyanın təsiri altında qanaxma güclənə bilər və təxirəsalınmaz cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.

Hamiləlik zamanı cinsiyyət traktından qanın görünməsindən şikayət edən xəstənin diaqnostika proqramına həmçinin aşağıdakı müayinə üsulları da daxil ola bilər:

ultrasəs skanlaşdırması;
trombositlərin səviyyəsinin təyini ilə ümumi klinik qan analizi;
qanın laxtalanma aktivliyinin qiymətləndirilməsi (koaqulogramma);
vaginal ifrazatın mikroskopiyası (iltihabi prosesi istisna etmək üçün).

Müalicə

Hamiləlik zamanı qanaxmanın müalicə istiqamətləri

Müalicə taktikası qanaxmanın yaranmasına səbəb olan patologiyanın xarakterinə görə müəyyən edilir. Bəzi hallarda hamiləliyi qoruyucu konservativ terapiya aparılır, digər hallarda isə cərrahi müdaxilə göstərişdir.

USM məlumatlarına görə döldə ürək döyüntüsü olduqda və ananın vəziyyəti qənaətbəxş olduqda hamiləliyin davam etməsinə yönəlmiş qankəsici və spazmolitik terapiya təyin edilir.

Birinci trimestrdə dondurulmuş hamiləliyin aşkarlanması uşaqlıq boşluğunun boşaldılması üçün göstərişdir. Bu manipulyasiya klinik vəziyyətdən asılı olaraq medikamentoz və ya cərrahi üsulla yerinə yetirilə bilər.

Hamiləliyin ikinci yarısında ananın və dölün həyatını təhdid edən bol qanaxma təcili qeysəriyyə əməliyyatı üçün göstərişdir.

Reabilitasiya

Uşaqlıq boşluğunun boşaldılmasından sonra selikli qişanın bərpası üçün əlverişli şərait yaratmaq məqsədilə tövsiyə olunur:

cinsi istirahət (10-15 gün ərzində);
sauna, hamam, hovuzlara getməkdən imtina (10-15 gün);
ağırlıq qaldırmanın məhdudlaşdırılması;
həkim tərəfindən tövsiyə olunan preparatların qəbulunun davam etdirilməsi;
təyin olunmuş müddətdə nəzarət müayinəsi.

Profilaktika

Hamiləlik zamanı qanaxmanın profilaktikası

Hamiləlik dövründə qanaxma risklərini azaltmaq üçün tövsiyə olunur:

mayalanmadan əvvəl xroniki patologiyaları kompensasiya etmək;
arterial təzyiq səviyyəsinə nəzarət etmək və yüksəldikdə həkim tərəfindən təyin olunan preparatları qəbul etmək;
reproduktiv sağlamlığa nəzarət etmək (abortlardan qaçmaq üçün planlaşdırılmamış mayalanmadan qorunmaq, ginekoloqda müntəzəm müayinədən keçmək, yoxlanılmış partnyorla cinsi həyat sürmək).

Yadda saxla!

Hamiləliyin ikinci yarısında daxili qanaxma kifayət qədər hiyləgər vəziyyətdir. Xaricdən qanlı ifrazat ya tamamilə olmur, ya da son dərəcə az olur. Bu zaman axan qan uterin (uşaqlıq) divarı ilə arasında yığılır və onun morfoloji arxitektonikasını pozur. Bu isə hipotoniyaya (miometriumun davamlı boşalmasına), yayılmış damardaxili laxtalanmaya (damardaxili laxtalanma sindromuna) və uşaqlıq divarının nekrozla nəticələnən kəskin zədələnməsinə (Kuveler uşaqlığı) səbəb ola bilər. Lakin bu ağırlaşmaların risklərini ilk şübhəli simptomlar zamanı mama-ginekoloqa müraciət etməklə dəfələrlə azaltmaq mümkündür.